Muzeum Karykatury w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Front Muzuem

Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego – muzeum zajmujące się dokumentowaniem, gromadzeniem i ekspozycją polskich i zagranicznych grafik artystycznych, malarstwa i fotografii o tematyce satyrycznej. Muzeum mieści się w Warszawie przy ul. Koziej 11.

Początki działalności

Muzeum Karykatury powstało 15 września 1978 jako oddział Muzeum Literatury. Inicjatorem powołania muzeum był Eryk Lipiński, znany dziennikarz, grafik i scenograf. Od lat 60. podejmował on próby stworzenia tej instytucji najpierw w ramach Muzeum Narodowego, a potem Muzeum Historycznego miasta Warszawy. Eryk Lipiński został pierwszym dyrektorem Muzeum Karykatury.

Eryk Lipiński (ur. 12 lipca 1908 w Krakowie, zm. 27 września 1991) – polski karykaturzysta, satyryk, dziennikarz, grafik, autor plakatów i ilustracji książkowych, tekstów kabaretowych i felietonów, książek o karykaturze i satyrze, także scenograf. Założyciel tygodnika satyrycznego Szpilki i Muzeum Karykatury.

Muzeum Narodowe w Warszawie (MNW) – muzeum sztuki w Warszawie, założone w 1862 [2] jako Muzeum Sztuk Pięknych w Warszawie, narodowa instytucja kultury; jedno z największych muzeów w Polsce i największe w Warszawie.

Początkiem zbiorów muzeum była prywatna kolekcja Lipińskiego, którą tworzył równocześnie z zabiegami o powołanie muzeum. Na tą pierwszą muzealną kolekcję złożyły się prace, będące darowiznami od autorów i właścicieli oraz kupowane przez Lipińskiego własnym sumptem, lub z improwizowanych wśród przyjaciół zbiórek funduszy.

Zygmunt Zaradkiewicz (ur. 26 lutego 1951 w Makowie Mazowieckim) polski grafik i rysownik. Absolwent Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Debiutował rysunkiem satyrycznym na łamach tygodnika satyrycznego Szpilki i miesięcznika Polska w 1972 roku. Jego rysunki ukazywały się na łamach m.in. Szpilek, Magazynu Rodzinnego, Sztandaru Młodych, Karuzeli, itd, Życia Warszawy, Razem, Cash, Rzeczpospolitej, niemieckiego Pardon i Slapstick oraz włoskiego Help. Jest autorem plakatów filmowych i okolicznościowych, współautorem (razem z żoną Joanną Zaradkiewicz) scenografii i kostiumów dla Teatru Adekwatnego w Warszawie. Opracował artystycznie i zilustrował kilkadziesiąt książek dla dzieci i dorosłych.

Franciszek Kostrzewski (ur. 19 kwietnia 1826 w Warszawie, zm. 30 września 1911 w Warszawie), polski malarz, ilustrator, rysownik satyryczny i karykaturzysta. Studiował w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem m.in. Jana Feliksa Piwarskiego i Aleksandra Kokulara. Malował pejzaże i sceny rodzajowe. Jego ilustracje ukazywały się w czasopismach warszawskich - Tygodniku Ilustrowanym, Kłosach , Musze i innych. Ilustrował także książki. Malarzem był również jego syn z małżeństwa z Lucyną z Żukowskich, Stanisław.

Rozwój

Umocowanie formalne muzeum nie zagwarantowało jednak stałego miejsca ekspozycji wystaw, ani biura i magazynu zbiorów. Poza macierzystym Muzeum Literatury, wystawy Muzeum Karykatury najczęściej odbywały się w galerii tygodnika Szpilki. Taki stan rzeczy trwał przez pierwsze pięć lat istnienia muzeum.

Julian Bohdanowicz (ur. 1942) – polski rysownik, ilustrator książek i karykaturzysta. Absolwent Miejskiego Liceum Plastycznego w Gdyni oraz Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Dyplom obronił w pracowni prof. Juliana Patki w roku 1967.

Maja Berezowska, właśc. Maria Berezowska, posługiwała się też pseudonimem Ditto (ur. 13 kwietnia 1893 lub 1898 w Baranowiczach, zm. 31 maja 1978 w Warszawie) – polska malarka, graficzka, karykaturzystka i scenografka.

W 1983 instytucja przeniosła się do obecnej siedziby - dawnej oranżerii Pałacu Prymasowskiego przy ul. Koziej 11. Uzyskanie praw do tego budynku i zdobycie funduszy na remont wymagało ogromnego zaangażowania ze strony Lipińskiego i jego współpracowników. Pierwszą wystawę na ulicy Koziej pt. Najlepsze prace w zbiorach Muzeum Karykatury otwarto 27 października 1983.

Ur. 1930, ukończył Państwowe Liceum Techniki Teatralnej i Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Karierę rozpoczął w 1952 roku od publikacji swoich prac na łamach tygodnika Szpilki. W latach 1954 - 1974 został kierownikiem graficznym w tym tygodniku. Jego prace znajdowały miejsce w wielu gazetach, brał także czynny udział w wystawach tematycznych w Polsce i za granicą. Oprócz rysowania zajmuje się również tworzeniem ilustracji, plakatów, oraz filmów animowanych (m.in. "Robocik").

Kazimierz Grus ur. 23 sierpnia 1885 roku w Murzynnie, pow. Inowrocław, woj. kujawsko-pomorskie, zm. 30 czerwca 1955 w Łodzi – karykaturzysta, rysownik, ilustrator książek.

Równocześnie z przeprowadzką odbyło się formalne wydzielenie ze struktur Muzeum Literatury. Od początku 1983 Muzeum Karykatury jest samodzielną instytucją, placówką publiczną o charakterze kulturalnym, finansowaną przez budżet państwa.

Dyrektor Chmurzyński podczas happeningu 28 maja 2011 ("Mierzenie nosa Chmurzyńskiego")

Dziś

Stan muzealiów na koniec pierwszego roku samodzielnego funkcjonowania wynosił blisko 2500 obiektów. Dzisiaj, łącznie z depozytami, jest to około 20 tysięcy prac. W zbiorach znajdują się karykatury od XVIII-wiecznych po współczesne. Rocznie organizowane jest od 5 (np. w 2005) do nawet 9 (2000) wystaw: monograficznych autorów, tematycznych i pokonkursowych.

Szpilki – ilustrowany tygodnik satyryczny założony w 1935 roku przez Zbigniewa Mitznera i Eryka Lipińskiego, który był również jego pierwszym redaktorem naczelnym.

Honoré Victoryn Daumier (ur. 26 lutego 1808 w Marsylii, zm. 11 lutego 1879 w Valmondois), francuski malarz, grafik, rysownik i rzeźbiarz. Jeden z wybitniejszych przedstawicieli realizmu XIX wieku.

W kolekcji muzeum znajdują się prace klasyków, takich jak m.in.: Maja Berezowska, Julian Bohdanowicz, Antoni Chodorowski, Daniel Chodowiecki, Andrzej Czeczot, Honoré Daumier, Jerzy Flisak, Kazimierz Grus, Ha-Ga, William Hogarth, Zbigniew Jujka, Szymon Kobyliński, Franciszek Kostrzewski, Zbigniew Lengren, Eryk Lipiński, Edward Lutczyn, Andrzej Mleczko, Jan Piotr Norblin, Andrzej Podulka, Juliusz Puchalski, Henryk Sawka, Jerzy Zaruba, Zbigniew Ziomecki i Zygmunt Zaradkiewicz.

Andrzej Mleczko (ur. 5 stycznia 1949 w Tarnobrzegu) - polski rysownik, znany przede wszystkim jako autor rysunków satyrycznych. Zajmuje się również malarstwem, ilustracją książkową, grafiką reklamową, plakatem i, sporadycznie, scenografią. Współpracuje z polskimi i zagranicznymi pismami, w których opublikował już ponad 15 tysięcy swoich rysunków.

Muzeum – instytucja powołana do gromadzenia, badania oraz opieki nad obiektami posiadającymi pewną wartość historyczną bądź artystyczną. W większych muzeach niewielka część z tych obiektów jest udostępniana publiczności w postaci wystaw stałych lub czasowych, natomiast reszta jest przechowywana w specjalnie do tego przystosowanych magazynach.

Dyrektorzy

1978 - 1991 Eryk Lipiński

1991 - 1995 Ferdynand Ruszczyc

1995 - 2011 Marek Wojciech Chmurzyński

2011 - obecnie Zygmunt Zaradkiewicz

Linki zewnętrzne

Muzeum Karykatury w internecie