Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie

Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie – muzeum historii techniki w Warszawie, założone w 1866 (statut w 1875), otwarte w 1905, zniszczone w 1939, dokumentowało historię polskiego przemysłu, rolnictwa i rzemiosła.

Od 1881 muzeum mieściło się przy Krakowskim Przemieściu w dawnym odwachu i klasztorze bernardyńskim.

Muzeum powstało z inicjatywy Jana Tadeusza Lubomirskiego, a współzałożycielami byli oprócz niego J. Zamoyski, J. Natansonem i K. Dittrichem. 5 czerwca 1875 r. nastąpiło zatwierdzenie Ustawy, wydanej na imię tegoż ks. Lubomirskiego oraz Józefa hr. Zamoyskiego, Jakuba Natansona i domu handlowego Hille i Dietrich, jako pierwszych założycieli i muzeum rozpoczęło działalność. Zaraz po wydaniu tej ustawy muzeum zostało umieszczone w wynajętym lokalu przy placu Krasińskich, gdzie swoje miejsce znalazło ponad 2000 eksponatów, głównie z darów. Pod egidą muzeum w latach 1890-1902 wychodziła 11-tomowa "Encyklopedja rolnicza". Muzeum prowadziło też działalność charytatywną i w 1888 w sprawozdaniu pisano:

Kordegarda (fr. corps de gardes), odwach (niem. Hauptwache – straż główna), wartownia – budynek pełniący funkcję wartowni dla wszelkiego rodzaju straży wojskowych, warty garnizonowej, wojskowej, policyjnej, biur komendanta oraz dla aresztantów.

Karol August Dittrich (ur. 30 września 1819 w Lipsku, zm. 11 stycznia 1886)- niemiecki przemysłowiec, który w 1857 r. nabył wspólnie z Karolem Hielle fabrykę lnu w Żyrardowie i przyczynił się do znacznego rozbudowania fabryki, jak również do zbudowania osady fabrycznej w Rudzie Guzowskiej, która dała początek miastu Żyrardów, które stało się najwiekszym w Europie ośrodkiem produkcji tkanin lnianych.

"Oprócz osób zwiedzających wystawę za biletami płatnemi (chodzi tym razem o "wystawę wyrobów z drzewa, metali, wyrobów ceramicznych i hutniczych oraz zabawek dziecinnych") zwiedzały ją zakłady dobroczynne, dziewczynki i chłopcy, jak również wychowawcy i wychowanice Instytutu Głuchoniemych". (...) "Nadto z decyzji Komitetu Muzeum dochód z 5 dni za bilety wejścia od 4go Stycznia r.b. zaczynając, oddany był na cele dobroczynne, a mianowicie na Towarzystwo biednych matek, Instytucję Jałmużniczą dla wstydzących się żebrać oraz na Przytulisko".

Po kasacie zakonu bernardynów przy Krakowskim Przedmieściu i po przebudowie w latach 1870-1884 mieścił wystawy i magazyny Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych aż do chwili przenosin do pawilonu Ungra na dziedzińcu pałacu Potockich. W 1884-1888 następuje przebudowa wnętrz na pomieszczenia Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, które ma tu swoją siedzibę już od 1881 aż do II wojny światowej. W wyniku zniszczeń w czasie wojny obronnej w 1939 muzeum uległo zniszczeniu razem z ponad 10 000 eksponatów.

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika. O tym, czy dana działalność jest rzemiosłem decydują jej właściwości,charakter, niewielka skala i rozmiar oraz brak cechy uciążliwości środowiskowej oraz społecznej typowej dla działalności na przemysłowej lub też produkcyjnej w znacznym rozmiarze. Jako przykład rzemiosła można podać artystyczny wyrób cegieł prowadzony w niewielkim rozmiarze, a jak o działalność przemysłową produkcję materiałów budowlanych w specjalnie przeznaczonych do tego urządzeniach prowadzona w znacznych rozmiarach w sposób zorganizowany i ciągły.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Tradycje muzeum kontynuuje Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie oraz Muzeum Techniki w Warszawie (od 1929 oddzielne Muzeum Techniki i Przemysłu), swoje początki ma w nim także Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) − organizacja skupiająca artystów i miłośników sztuki, założona w Warszawie w 1860 przez Aleksandra Lessera i Wojciecha Gersona. Jej głównym zadaniem była popularyzacja sztuki polskiej, niesienie pomocy młodym artystom, działalność wydawnicza, organizacja wystaw i konkursów.

Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie - wielooddziałowe muzeum, powstałe w 1964. Status muzeum narodowego uzyskało w 1975. Jest jedynym tej rangi muzeum rolnictwa w Polsce i jednym z nielicznych i największych w Europie.

Przypisy

Chwalewik E., Zbiory polskie w ojczyźnie i na obczyźnie..., t. 2, Warszawa 1927, s. 353–356.