Muzy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy postaci mitologicznych. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa „Muza”.

Muzy

Muzy (lm gr. Μοῦσαι Moúsai, łac. Musae, lp gr. Μούσα Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki.

Początkowo była jedna – opiekunka aojdów, muza pamięci, później trzy: Aoede (śpiew i poezja), Melete (nauka, praca) i Mneme (pamięć, wspomnienia). W Delfach nosiły one inne nazwy – była Nete, Mesi i Hypate, które są również nazwami trzech antycznych muzycznych strun liry. U Homera jest ich jednak już 9 – są one córkami Zeusa i Mnemosyne. U Hezjoda są córkami Matki Ziemi i Powietrza. Wszystkie muzy miały zdolność wieszczenia i występowały w orszaku Apollina, ich przewodnika. Ośrodkiem kultu muz był Parnas i Helikon w Beocji (muzy helikońskie).

Polihymnia, Polymnia (łac. bogata w pieśni) - w mitologii greckiej jedna z dziewięciu Muz. Muza śpiewu chóralnego i tańca zbiorowego, czasem określana jako muza retoryki i pantomimy, córka Zeusa i Mnemosyne. W okresie rzymskim - patronka pantomimy. Była matką Erosa, Orfeusza i Triptolemosa z Keleos. Przedstawiana bez atrybutu, ale zawsze głęboko zamyślona. Wynalazczyni liry, pieśni lirycznej i tańca. Wybrańców obdarowywała zdolnościami naukowymi i dobrą pamięcią (stąd utożsamienie z Mnemosyną). W sztukach plastycznych przedstawiana jako kobieta otulona w chiton i himation, niekiedy z palcem na ustach.

Helikon (gr. klas. Ἑλικὼν, nowogr. Ελικών = Elikon) - wapienny masyw górski w krainie historycznej Beocji w Grecji. Położony na północ od Zatoki Korynckiej.

Kalliope – poezja epicka oraz filozofia i retoryka, przedstawiano ją z tabliczką i rylcem

Klio – historia, przedstawiano ją ze zwojem papirusu

Erato – poezja miłosna, przedstawiano ją z kitarą

Euterpe – poezja liryczna, gra na flecie, przedstawiano ją z aulosem

Melpomene – tragedia i śpiew, przedstawiano ją z maską tragiczną

Polihymnia – poezja chóralna, pantomima, przedstawiano ją zawsze głęboko zamyśloną, bez atrybutu

Talia – komedia, przedstawiano ją z maską komiczną

Terpsychora – taniec, przedstawiano ją z lirą i plektronem

Urania – astronomia i geometria, przedstawiano ją z cyrklem i kulą ziemską

Film lub twórczość filmową określa się mianem „dziesiątej muzy”, zaś telewizję – „jedenastej muzy”.

Melpomene (także Melpomena, „Śpiewająca”, gr. Μελπομένη Melpoménē, łac. Melpomene, ‘Śpiewaczka’ od mélpein ‘śpiewać’) – w mitologii greckiej muza tragedii.

Mesi (gr. Μήση) - w mitologii greckiej jedna z trzech muz liry. Była czczona przede wszystkim w Delfach. Jej siostry to Nete i Hypate. Jej imię oznacza także średni z siedmiu dźwięków liry.

Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach

Ilustracje i media w Wikimedia Commons

Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Teksty źródłowe w Wikiźródłach

Cytaty w Wikicytatach

kameny

Pierydy

Przypisy

Dziesiąta muza. sjp.pwn.pl, 1997–2010. [dostęp 2010-04-13].
Jedenasta muza. sjp.pwn.pl, 1997–2010. [dostęp 2010-04-13].

Bibliografia

Aaron J. Atsma: Mousai (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2011. [dostęp 2010-11-19].
Muses (ang.). W: Greek myth index [on-line]. 2007. [dostęp 2010-11-19].
Hezjod: Teogonia. Sandomierz: Armoryka, 2010. ISBN 83-62173-44-0.
Carlos Parada: Muses (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2010-11-19].
William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1867: Musae (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-11-19].