Muzyka romantyczna - Polski Serwis Naukowy

Romantyzm w muzyce zaczął się rodzić już za życia Beethovena, w okresie po rewolucji francuskiej, kiedy to w całej Europie zaczęły zachodzić zmiany o przełomowym znaczeniu. Najwyższym celem romantyków było połączenie religii, nauki i życia w jedną wyższą, wspólną jakość, jaką była sztuka. Najkrócej można powiedzieć, że romantyzm zrodziła potrzeba i pragnienie wolności. Ta idea pozostała żywa we wszystkich następnych pokoleniach twórców, aż do dnia dzisiejszego. W latach osiemdziesiątych XIX w. zaczął się jednak odwrót od romantyzmu, czego efektem była muzyka modernistyczna

Potężna gromadka (ros. Могучая кучка) (inna nazwa: Rosyjska piątka) – grupa pięciu rosyjskich kompozytorów nawiązujących do tradycyjnej rosyjskiej muzyki ludowej, połączonej z nowoczesnymi elementami muzyki Europy Zachodniej. Są oni przedstawicielami tzw. rosyjskiej szkoły narodowej, kierunku w muzyce XIX wieku.

Lutnia romantyczna zw. także gitarolutnią - instrument należący do chordofonów szarpanych, jest odmianą lutni powstałą w połowie XIX wieku w Niemczech. Pochodzi prawdopodobnie od gallichonu. Największą popularność przeżywała w latach 1896 - 1939 w związku z popularnością ruchu Wandervögel. Gdzieniegdzie wytwarzana jest do dziś . Lutnia romantyczna strojona była jak gitara klasyczna.

Naczelne hasła romantyzmu

"Sztuka dla sztuki" co znaczyło, że muzyka przestała być pisana i komponowana na życzenie, ale wtedy kiedy muzyk miał natchnienie i chciał przekazać własną wypowiedź, wyraz jego idei. Miał powrócić do natury, do dawnych wierzeń ludowych i korzeni kultury jego narodu.

Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (ur. 3 lutego 1809 w Hamburgu, zm. 4 listopada 1847 w Lipsku) – niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Uważany za najwybitniejsze cudowne dziecko po Mozarcie.

Szkoły narodowe to kierunek w muzyce w XIX wieku. Budząca się w XIX wieku świadomość narodowa nie pozostała bez wpływu na muzykę. Idee narodowej odrębności wywołały zainteresowanie kompozytorów rodzimym folklorem, sięgano do narodowych mitów, legend, czy wydarzeń historycznych.

"Sztuka totalna" co znaczyło, że muzyka przemawiała do odbiorcy różnymi środkami wyrazu jednocześnie (np. barwą, słowem, dźwiękiem), by w jak najbogatszy i najszerszy sposób wyrazić uczucia człowieka; zob. korespondencja sztuk, synteza sztuk.

Szkoły narodowe

Osobny artykuł: Szkoły narodowe w muzyce.

niemiecka (Carl Maria von Weber i Richard Wagner)

czeska (Bedřich Smetana i Antonín Dvořák)

polska (Stanisław Moniuszko, Fryderyk Chopin i Zygmunt Noskowski)

rosyjska (Potężna gromadka, a w jej ramach przede wszystkim: Modest Musorgski, Aleksander Borodin i Nikołaj Rimski-Korsakow)

hiszpańska (Isaac Albéniz, Enrique Granados)

francuska (César Franck)

w Skandynawii: norweska (Edvard Hagerup Grieg) i fińska (Jean Sibelius)

Inne daty rozpoczęcia romantyzmu

1801 – data stworzenia przez L. van Beethovena Sonaty fortepianowej nr 14 cis-moll op. 27 nr 2

1821 – wystawienie opery Wolny Strzelec Karola Marii Webera

1830 – wykonanie symfonii "fantastycznej" H. Berlioza

Cechy romantyzmu w muzyce

przewaga treści nad formą,

programowość w muzyce (utwór ma treść pozamuzyczną),

uczuciowość,

subiektywizm, indywidualizm twórców,

synteza wszystkich sztuk. Silne związki z literaturą oraz z malarstwem. Powstają liczne pieśni solowe z towarzyszeniem fortepianu, opery i utwory programowe (Obrazki z wystawy Musorgskiego, Karnawał zwierząt Saint-Saensa).

elementy narodowe i ludowe,

tematyka fantastyczna i baśniowa,

rozwój wirtuozostwa,

rozwój instrumentacji,

rozszerzenie harmoniki,

rozwój muzykowania domowego,

powstawanie szkół narodowych: jest to grupa ludzi opierająca się o muzykę narodową,

emocjonalizm (wyrażanie uczuć), indywidualizm, uczuciowość i subiektywizm,

ludowość (związek muzyki z folklorem swojego narodu, sięganie do motywów muzyki ludowej),

rozluźnienie dotychczasowych form muzycznych.

Główni przedstawiciele romantyzmu w muzyce

Osobny artykuł: Kompozytorzy romantyzmu.

Ludwig van Beethoven

Franz Schubert

Robert Schumann

Felix Mendelssohn-Bartholdy

Zobacz też

lutnia romantyczna

Literatura

A. Einstein Muzyka w epoce romantyzmu, Kraków, PWM 1983

S. Jarociński Ideologie romantyczne, Kraków, PWM 1979

D. Gwizdalanka Romantyzm, w: Historia muzyki 2, Kraków, PWM 2006, s. 199-319

Charles Camille Saint-Saëns (ur. 9 października 1835 w Paryżu, zm. 16 grudnia 1921 w Algierze) - francuski kompozytor i wirtuoz fortepianu i organów, również dyrygent własnych utworów tworzący w okresie romantyzmu.

Modernizm − ogólne określenie prądów w muzyce światowej, zakładających całkowite odejście od muzyki romantycznej. W języku potocznym języku muzyka modernistyczna nazywana jest muzyką "współczesną" albo "nowoczesną", chociaż jej początki sięgają lat osiemdziesiątych XIX w.