Myślnik - Polski Serwis Naukowy

–

Myślnik – znak pisarski z grupy znaków interpunkcyjnych w postaci dłuższej, poziomej kreski, położonej w pobliżu średniej linii pisma. W druku znak pisarski myślnika reprezentowany jest przez dwa znaki typograficzne: pauzę lub półpauzę. Obserwuje się przy tym tendencję do odchodzenia od stosowania pełnej pauzy (dawniej wyłącznie obowiązującej) na korzyść półpauzy.

Linie pisma - teoretyczne linie proste, poziome i równoległe do siebie, wyznaczające granice rysunku liter oraz pozostałych znaków w czcionkach i fontach. Mówiąc dokładniej są to linie odniesienia, wobec których wyznacza się znaki, ponieważ ich obrys nie zawsze musi być do tych linii styczny.

Dywiz, czyli łącznik, to znak pisarski – czcionka lub font, o oczku w kształcie poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub trochę poniżej tej linii. Dywiz ma długość od ok. 1/4 do ok. 1/3 firetu i jest najkrótszym spośród wszystkich znaków pisarskich w postaci poziomej kreski. Dywiz przypomina znaki minusa i myślnika, ale w tekście pełni odmienną od nich rolę i oznaczany jest odrębnym znakiem typograficznym. Myślnik oznaczany jest dłuższą kreską – półpauzą ( – ) lub pauzą ( — ), dywiz oznaczany jest krótką kreską ( - ) i położony jest albo na tej samej wysokości co myślnik, albo minimalnie poniżej. Z racji niewielkich rozmiarów znaku dywiz często kreślony jest nieco grubszą kreską niż znaki myślnika i minusa. Z kolei podobny do dywizu znak minusa ( − ) nie jest ściśle rzecz biorąc znakiem interpunkcyjnym, lecz matematycznym i ma odmienne od dywizu szerokość i położenie, zgodne z innymi znakami matematycznymi – plusem, znakiem równości, kreską ułamkową. Znak minusa bliższy jest typograficznie półpauzie niż dywizowi.

W języku polskim myślnik używany jest najczęściej:

zamiennie z przecinkiem przy wtrąceniach (ale konsekwentnie ten sam znak na początku i końcu wtrącenia), np.:

Gdzieś tam na stole – tym takim drewnianym – stała szklanka. (w przykładzie do oznaczenia myślnika użyte są półpauzy)

w zapisie dialogów, np.:

— Nie widziałeś gdzieś szklanki? — spytał Bazyli. (w przykładzie do oznaczenia myślnika użyte są pauzy)

zastępując powtarzany czasownik być, np.:

Jutro będę w Krakowie, pojutrze – w Kielcach, za tydzień – w Warszawie.

przed wyrazami, na które chcemy zwrócić uwagę, np.:

Przede wszystkim nie lubię w tobie – chciwości.

Częstym błędem, zdarzającym się nie tylko w amatorsko pisanych tekstach, jest użycie znaku dywizu (najkrótszej poziomej kreski położonej w pobliżu średniej linii pisma) dla oznaczenia myślnika. Różnica pomiędzy znakami myślnika i dywizu omówiona jest w artykułach o pauzie i o dywizie.

Przypisy

Myślnik. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. [dostęp 2009-08-01].
Myślnik i wtrącenia. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. [dostęp 2009-08-01].
Myślnik i wypowiedź narratora. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. [dostęp 2009-08-01].
Myślnik użyty zamiast domyślnych czasowników jest, są, przed zaimkiem to. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. [dostęp 2009-08-01].