Mystków - Polski Serwis Naukowy

Mystków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Kamionka Wielka.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie nowosądeckim.

Historia

Mystków to najstarsza miejscowość w gminie Kamionka Wielka. Wieś powstała ok. 1320 r., za panowania króla Władysława Łokietka. Nazwa wsi prawdopodobnie pochodzi od jej pierwszego właściciela Mystka.

Z materiałów źródłowych wynika, że miejscowość powstała w 1324 roku. Król Władysław Łokietek nadał wójtowi Mikołajowi 40 łanów położonych między rzekami Osadlnica (obecnie Łubinka) i Jamnica (Jamnicki Potok). Szybko nastąpił karczunek lasu, zagospodarowanie terenu i w 1326 roku stanął w Mystkowie kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja. Mystków leżał na szlaku handlowym biegnącym z Nowego Sącza, przez Falkową do Biecza. Już w XVI w. istniała tutaj biblioteka parafialna. W roku 1427 wieś została wykupiona przez króla Władysława Jagiełło. Początkowo wieś sąsiadowała z Wolą Mystkowską, która później zostaje jej przysiółkiem. Ówcześnie była to miejscowość duża i bogata, należąca do najstarszych w starostwie sądeckim. W Mystkowie istniał folwark, cegielnia, browar i karczma. W Mystkowie miały miejsce wypadki, zwane "rzezią galicyjską". Tylko dzięki proboszczowi parafii, baron, właściciel folwarku, uniknął śmierci.

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

Gmina Kamionka Wielka – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim. Siedzibą gminy jest Kamionka Wielka.

Mystkowa nie ominęła zawierucha I wojny światowej, przetoczyły się przez nią wojska rosyjskie i austriackie. Na cmentarzu po tych wydarzeniach pozostały trzy mogiły. W czasie II wojny światowej w Mystkowie działało podziemie. Jego członkowie skupieni byli głównie w Batalionach Chłopskich.

Pogórzanie to duża polska grupa etnograficzna zamieszkująca Pogórze (Ciężkowickie, Jasielskie, Dynowskie, Bukowskie) oraz zachodnią część Dołów Jasielsko-Sanockich. Grupa została wyodrębniona po II wojnie światowej dla celów klasyfikacji etnograficznej przez Franciszka Kotulę oraz Romana Reinfussaa. We wcześniejszych opracowaniach posługiwano się m.in. terminem Głuchoniemcy dla enklaw w obrębie Pogórze. Nazwę grupy Pogórzan wprowadził w 1935 roku Adam Wójcik zapożyczając ja z nomenklatury geograficznej , .

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

Po wojnie we wsi wybudowano Dom Ludowy, szkołę, drogę, remizę strażacką, wodociąg i gazociąg.

Współczesność

Mystków rozciąga się pomiędzy dwiema rzekami: Łubinką i Kamionką, na kilkunastu wzgórzach. Najwyższe z nich ma wysokość ponad 550 m n.p.m.. Od strony zachodniej rozpościera się widok na Kotlinę Sądecką i panoramę Nowego Sącza. W dali widoczne jest pasmo Jaworzyny z Jaworzyną i Przechybą oraz Beskid Wyspowy i Gorce z Turbaczem. Do Mystkowa najlepiej przyjechać od strony Nowego Sącza, po drodze zwiedzając Muzeum Etnograficzne (skansen). Zgromadzono w nim zabytki związane z czterema grupami etnicznymi - góralami od Łącka, Lachami Sądeckimi, Pogórzanami i Łemkami. Jadąc szosą do Mystkowa mija się pobliskie wsie - Falkową i Kunów. W centrum wsi stoi okazały neobarokowy, stuletni kościół pod wezwaniem Filipa i Jakuba. W nim można obejrzeć zabytkowe ołtarze, malowidła sklepienia (projektowane przez prof. dr W. Zina) oraz przyciągające wzrok witraże z krakowskiej pracowni Stefana Matejki.

Kunów – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, położone nad rzeką Kamienną. Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Kunów. Prawa miejskie w latach 1365-1867 i ponownie od 1990.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Tuż obok kościoła stoi kompleks budynków: drewniany Dom Ludowy, Remiza Strażacka i Biblioteka Wiejska. W budynku znajdującym się kilkadziesiąt metrów dalej mieści się Szkoła Podstawowa i Gimnazjum Publiczne. W Domu Ludowym siedzibę swoją ma Dziecięcy Zespół Folklorystyczny "Mali Mystkowianie", którego członkami są dzieci ze szkoły podstawowej oraz młodzież tamtejszego gimnazjum. Uzdolnione plastycznie dzieci uczęszczają na Kółko Plastyczne prowadzone przez Tadeusza Górskiego (absolwenta Liceum Plastycznego w Tarnowie), który w wolnych chwilach tworzy pejzaże akwarelą. W Domu Ludowym ćwiczy również kilkudziesięcioosobowa Orkiestra Dęta, pod batutą Józefa Kalisza, skupiająca dzieci, młodzież i dorosłych płci męskiej z Mystkowa i Mszalnicy.

Województwo nowosądeckie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 - 1998. Położone w południowej części Polski, przy granicy ze Słowacją. Graniczyło od wschodu z województwem krośnieńskim, od północy z tarnowskim i krakowskim, a od zachodu z bielskim. Siedzibą władz województwa był Nowy Sącz.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Mystków połączony jest z siąsiadującymi miejscowościami licznymi trasami rowerowymi. Wzdłuż tras znajdują się przydrożne kapliczki i pomniki przyrody.

Zobacz też

Mystkowo