Myszołów zwyczajny - Polski Serwis Naukowy

Myszołów zwyczajny (Buteo buteo) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Występowanie

Zamieszkuje lasy strefy umiarkowanej Europy i Azji. Rozmieszczenie w zależności od podgatunku:

myszołów zwyczajny (Buteo buteo buteo) – Europa Środkowa i Wschodnia, w tym Polska

W Polsce średnio liczny ptak lęgowy, stosunkowo najbardziej rozpowszechniony spośród wszystkich ptaków drapieżnych, jednak lokalnie bywa nieliczny. Gniazda może mieć u nas 40 000 par. Można go spotkać w całym kraju, również na wyżynach i w górach. Na zachodzie kraju zasiedla głównie krajobraz rolniczy. Na obszarach o największym zagęszczeniu na 100 km znajduje się 90 par lęgowych. Przybywa do Polski też w czasie przelotów od końca lutego do marca, połowy kwietnia i jesienią od września do listopada, a nawet pierwszych dni grudnia. Migrują wtedy przez kraj ptaki z północnej i północno-wschodniej Europy, najliczniej wzdłuż Wybrzeża (zdarzały się przypadki stwierdzeń 100 - 200 osobników w ciągu jednego dnia), dolin rzecznych i górskich przełęczy. Przeloty w głębi lądu są mniej zauważalne. Jest ptakiem częściowo wędrownym, niektóre osobniki pozostają na zimę w kraju, pozostałe we wrześniu odlatują do południowo-zachodniej Europy, np. Francji. Najchłodniejszą porę roku większość pozostałych drapieżników spędza w zachodniej Polsce, dużo rzadziej w północno-wschodniej. Liczebność polskiej populacji nadal rośnie. Myszołowy z Puszczy Białowieskiej prowadzą dwa odmienne tryby życia. Jedne zakładają lęgi do kilkuset metrów od skraju puszczy polując na odsłoniętych łąkach i polach w okolicy. Łapią tam norniki, których sukces rozrodczy jest zmienny, co powoduje również znaczne wahania populacji ptaków. Gniazda budowane na brzegu kompleksów nie są zagrożone ze strony drapieżników i ptaki mogą bezpiecznie znosić jaja i wychowywać młode. Drugie ugrupowanie myszołowów związane jest z wnętrzem puszczy, gdzie gniazduje i poluje poniżej koron drzew oraz na dnia lasu. Ich dieta składa się tam z leśnymi gryzoni i ptaków, a liczebność potomstwa jest wysoka i stoi na stabilnym poziomie, pomimo znacznie częstszego plądrowania lęgów przez drapieżniki. Do historii polskiej ornitologii zapisała się zima roku 1989 kiedy to w okolicach Wizna nad Narwią znalazło się 164 myszołowów na powierzchni 10 km. Była to rekordowa liczba zimujących ptaków, które skupiły się w nietypowym regionie jak na tę porę roku.

myszołów kaukaski (Buteo buteo menetriesi) – Kaukaz

myszołów wschodni (B. buteo vulpinus syn. B. vulpinus) – Europa Wschodnia i Azja. W Polsce dawniej sporadycznie gniazdował, obecnie zalatuje.

myszołów zielonoprzylądkowy (Buteo buteo bannermani) – Afryka Zachodnia

Buteo buteo toyoshimai – wyspy Ogasawara (Japonia)

Buteo buteo oshiroi – wyspy Daito (Japonia)

Charakterystyka

Wypatrujący zdobyczy myszołów zwyczajny

Cechy gatunku

Myszołów to najpospolitszy i najbardziej rozprzestrzeniony średniej wielkości ptak szponiasty Europy. Charakteryzuje go krępa budowa ciała, szerokie, zaokrąglone skrzydła oraz krótkim, szerokim ogonem. Samica nieco większa od samca, ale obie płci ubarwione jednakowo. Upierzenie jest na tyle zmienne, że trudno znaleźć dwa identycznie upierzone ptaki. W zależności od podgatunku i odmiany barwnej (polimorfizm wewnątrz podgatunku o szerokiej skali form przejściowych) ubarwiony od jasnokremowego po ciemnobrunatny. Można spotkać nawet białe ptaki z ciemnymi plamami na nadgarstkach i ciemno obwiedzionymi skrzydłami. Wydziela się jednak 2 skrajne formy barwne:

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58000 gatunków kręgowców[2], co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7.9 mm u gatunku karpia - Paedocypris progenetica [3] do płetwala błękitnego [4], którego długość dochodzi do 33.9 m[5].
Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 000 gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

ciemnobrunatną,

jaśniejszą z ciemniejszym wierzchem ciała i białawym spodem z brązowymi plamami. U tych osobników na spodzie widoczne są blade poprzeczne prążki.

Często występuje szary nalot. Wierzch jest ciemniejszy. Dziób ciemny (popielaty) na końcu czarny o żółtej woskówce, krótka szyja, nogi żółte z upierzonym tylko w górnej części skokiem. Piwny kolor tęczówki. Na piersi widać jasną plamę w kształcie podkowy. Na lotkach i sterówkach widać pręgi. Szerokie, zaokrąglone skrzydła trzyma w locie lekko uniesione na kształt litery V, a krótki ogon jest wachlarzowato rozłożony. W powietrzu może ruszać się dość ociężale, ale jednak potrafi sprawnie wykorzystywać prądy powietrza na szybowanie. Nadaje mu to zwartą sylwetkę. Wędruje indywidualnie lub w grupach liczących do 30 osobników.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Forma jasna myszołowa zwyczajnego

W porównaniu z myszołowem włochatym, zamieszkującym nieco inne tereny, lasotundrę i tundrę, który ma skoki upierzone po palce, myszołów zwyczajny skoki posiada nagie. Jest większy od wrony, gawrona lub kruka.

Wymiary średnie

długość ciała z dziobem i ogonem ok. 50–57 cm rozpiętość skrzydeł 110 - 135 cm długość ogona 19,5 - 23,5 cm

Masa ciała

0,6 - 1,2 kg

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
Wyspy Ogasawara (?) – należący do Japonii archipelag wulkanicznych wysp, leżących około 1930 km na południe od Tokio, pomiędzy wyspami Izu, a wyspami Kazan. Stanowią barierę oddzielającą Morze Filipińskie od Pacyfiku. Ogasawara dzielą się na trzy mniejsze zgrupowania wysp: Muko, Chichi i Haha. Pod względem administracyjnym do archipelagu zalicza się ponadto wyspy Kazan (na południe od Ogasawara) oraz pojedyncze wyspy Nishino-shima (na Morzu Filipińskim), Okino Tori-shima (na Morzu Filipińskim) oraz Minami Tori-shima (na Oceanie Spokojnym). Administracyjnie Ogasawara są traktowane jako jedna wieś i podobnie jak wyspy Izu są częścią Tokio, jako jego oddzielna subprefektura. Łącznie powierzchnia administracyjna wysp wynosi 73 km² zamieszkanych przez 2772 osoby.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)