Myszopłochowate - Polski Serwis Naukowy

Myszopłochowate, ruszczykowate (Ruscaceae) – rodzina roślin zaliczana do rzędu szparagowców.

Charakterystyka

Klasyfikowane tu rośliny charakteryzują się poza wspólnym pochodzeniem, także wytwarzaniem jednakowego owocu – jagody oraz licznymi podobieństwami z zakresu anatomii i morfologii oraz fizjologii. Poza tym znacząco różnią się planami budowy. Należą tu rośliny kłączowe (czasem wyłączane w odrębną rodzinę konwaliowatych), rośliny o zmetamorfizowanych pędach wykształcających gałęziaki oraz draceny o grubych, zdrewniałych pniach ze szczytowymi rozetami liści.

Myszopłoch, ruszczyk (Ruscus L.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae), dawniej także klasyfikowany do konwaliowatych (Convallariaceae), myszopłochowatych (Ruscaceae) i liliowatych (Liliaceae). Gatunkiem typowym jest Ruscus aculeatus L. Do rodzaju należy 7 gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i zachodniej Azji, sięgając do Iranu. W Polsce rzadko uprawiany jest myszopłoch kolczasty.

System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).

Systematyka

W dawniejszych systemach należące tu rośliny włączano do obfitującej w rodzaje w ówczesnym ujęciu rodziny liliowatych (Liliaceae) (np. jeszcze system Cronquista z 1981 r.). W miarę odkrywania pochodzenia filogenetycznego zaliczanych tam roślin okazywało się, że istotne różnice w pochodzeniu wymagają rozdzielenia liliowatych na szereg monofiletycznych rodzin.

Liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.) – podklasa roślin należąca do klasy jednoliściennych. Nazwa podklasy pochodzi od typowego przedstawiciela – lilii (Lilium).

Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

Pozycja w systemie APG II (2003) i APweb (2001...)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), rząd szparagowce Asparagales, rodzina myszopłochowate (Ruscaceae Sprengel). Klad siostrzany dla szparagowatych.

W systemie APG II do rodziny zalicza się 26 rodzajów z 475 gatunkami. Należą tu rodzaje grupowane w innych systemach w rodziny: Convallariaceae, Dracaenaceae, Ruscaceae, Nolinaceae, Eriospermaceae, Ophiopogoneae. Wybrane rodzaje:

rodzaj: Dracaena – dracena (w tym Sanseviera) – 100 gat.

rodzaj: Eriospermum – 100 gat.

rodzaj: Polygonatum – kokoryczka - 60 gat.

rodzaj: Ophiopogon – konwalnik - 55 gat.

rodzaj: Convallaria – konwalia

rodzaj: Maianthemum – konwalijka

rodzaj: Ruscus – myszopłoch

rodzaj: Comosperma

rodzaj: Peliosanthes

rodzaj: Smilacina

rodzaj: Liriope

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Rodzaje skupione w jednej rodzinie wg APweb były przez Reveala rozdzielone między kilka rodzin zaliczanych do dwóch rzędów Asparagales i Asteliales. Sama rodzina myszopłochowatych w ujęciu Reveala stanowiła niewielką grupę roślin w obrębie tego drugiego rzędu. Pozycja systematyczna: gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd Asteliales Dumort., rodzina myszopłochowate (Ruscaceae Sprengl. ex Hutch.).

Konwalijka (Maianthemum F. H. Wigg.) – rodzaj roślin należący do rodziny konwaliowatych (Convallariaceae) w systemie Reveala lub plemienia Convallarieae w obrębie myszopłochowatych wg APweb. Gatunkiem typowym jest Maianthemum convallaria F. H. Wigg..

Kokoryczka (Polygonatum Mill.) – rodzaj roślin z rodziny konwaliowatych (Convallariaceae) w systemie Reveala lub plemienia Convallarieae w obrębie myszopłochowatych wg APweb. Gatunkiem typowym jest Polygonatum officinale All..

Wg Reveala do rodziny należą trzy rodzaje:

podrodzina: Ruscoideae Dippel

plemię: Rusceae Dumort.

rodzaj: Danae Medik.

rodzaj: Ruscus L. – myszopłoch, ruszczyk

rodzaj: Semele Kunth

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-12].
Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
Crescent Bloom: Ruscaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-12].