Myszoskoczki - Polski Serwis Naukowy

Suwaki nazywane również myszoskoczkami, gerbilami (Gerbillinae) – podrodzina gryzoni z rodziny myszowatych (Muridae). Obejmuje około 110 gatunków niewielkich ssaków zamieszkujących zachodnią i południową Azję i północną Afrykę. Do Gerbillinae należą szczury pustynne i liczne gatunki myszoskoczek. Większość zwierząt z podrodziny myszoskoczek charakteryzuje się licznymi przystosowaniami do życia w warunkach pustynnych.

Gryzonie (Rodentia) – najliczniejszy rząd ssaków, obejmujący ok. 1850 gatunków. Cechą charakterystyczną wszystkich gryzoni jest obecność stale rosnących siekaczy – dwóch (jedna para) w górnej i dwóch w dolnej szczęce oraz brak kłów. Większość gryzoni to zwierzęta roślinożerne, niektóre jednak nie stronią od pokarmu zwierzęcego. Zwierzęta te cechuje znaczna rozrodczość. Występują na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. Wcześniej zaliczane do nich były zajęczaki, obecnie wydzielone – głównie z powodu różnic w uzębieniu – jako odrębna, choć blisko spokrewniona grupa.

Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

Samo słowo gerbil (upowszechnione jako angielska nazwa podrodziny suwaków) pochodzi od anglojęzycznego zdrobnienia innej grupy gryzoni jerboa (skoczkowate). Skoczkowate (Dipodidae) są rodziną gryzoni zupełnie niespokrewnioną z myszoskoczkami, żyją one jednak w podobnych niszach ekologicznych.

Tłustogon afrykański (Pachyuromys duprasi) – gatunek niewielkiego gryzonia z podrodziny myszoskoczków, jedyny przedstawiciel rodzaju Pachyuromys, chodowany jako zwierzę domowe. Jest podobny do chomików pod względem wyglądu i zachowania. Występuje w Afryce Północnej na terenach Algierii, Egiptu, Libii, Mauretanii, Maroka, Tunezji i Sahary Zachodniej.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Jeden z gatunków suwaka, wywodzący się z Mongolii, suwak mongolski (Meriones unguiculatus) stał się popularnym zwierzęciem domowym. Został rozpowszechniony w hodowli dzięki doktorowi Victorowi Schwentkerowi, który w 1954 roku jako pierwszy rozpoczął badania nad tym gatunkiem suwaka sprowadzając go do Stanów Zjednoczonych.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Myszowate (Muridae) – rodzina gryzoni. W skład myszowatych wchodzi 140 rodzajów z ok. 650 gatunkami (w Polsce zamieszkuje 8 gatunków). Wykształciły się w pliocenie i są spokrewnione z chomikowatymi. Są one wielkością zbliżone do szczura; długość ich ciała z ogonem wynosi 11-80 cm. W większości naziemne, ale są także nadrzewne i żyjące pod ziemią. Mają krótką miękką sierść. Aktywne głównie w nocy; są wszystkożerne i nie zapadają w sen zimowy. Pierwotnie zamieszkiwały Afrykę, Eurazję, Australię, teraz niektóre z myszowatych są rozprzestrzenione na całym świecie.

Długość ciała typowego gryzonia z podrodziny myszoskoczek mieści się w przedziale od 150 do 300 milimetrów, włącznie z ogonem, który stanowi około połowę długości całego ciała. Wywodzący się z Turkmenistanu myszoskok wielki (Rhombomys opimus) osiąga długość nawet ponad 400 milimetrów.

Chomikowate (Cricetidae) – rodzina należąca do rzędu gryzoni. Są to niewielkie zwierzęta o krępym ciele, prowadzące przede wszystkim naziemny tryb życia, lecz także nadrzewny, podziemny czy ziemnowodny.

Zespół czynników biotycznych i abiotycznych zapewniający populacji warunki do życia (np. światło, pokarm, miejsce). Na terenie biocenozy populacje konkurują o korzystne czynniki. Zgodnie z zasadą Gausego jedna nisza może być zajęta tylko przez jedną populację. Nisza ekologiczna określa miejsce danej populacji w biocenozie.

Do niedawna podrodzina suwaków (Gerbillinae), podobnie jak podrodzina długowłosych włochatostopych szczurów (Lophiomyinae), zaliczana była do rodziny chomikowatych. Jednak badania genetyczne potwierdziły, że powinny one być zaliczane do rodziny myszowatych.

Systematyka

Do podrodziny Gerbilinae należy 16 rodzajów i około 110 gatunków. Są to następujące rodzaje:

Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

Myszoskok wielki (Rhombomys opimus) – roślinożerny gryzoń azjatycki z rodziny myszowatych (Muridae), największy i prawdopodobnie najlepiej zbadany gatunek myszoskoczek (Gerbillinae). Na tak duże zainteresowanie naukowców zasłużył sobie z dwóch powodów: wyrządza znaczne szkody w uprawach rolnych i jednocześnie jest głównym nosicielem bakterii wywołujących dżumę.

Ammodillus (jedynym przedstawicielem jest Ammodillus imbellis)

Brachiones (jedynym przedstawicielem jest Brachiones przewalskii)

Desmodilliscus (jedynym przedstawicielem jest Desmodilliscus braueri)

Desmodillus (jedynym przedstawicielem jest Desmodillus auricularis)

Dipodillus

Gerbilliscus

Gerbillurus

Gerbillus

Meriones

Microdillus (jedynym przedstawicielem jest Microdillus peeli)

Pachyuromys (jedynym przedstawicielem jest Pachyuromys duprasi – tłustogon afrykański)

Psammomys

Rhombomys (jedynym przedstawicielem jest Rhombomys opimus – myszoskok wielki)

Sekeetamys (jedynym przedstawicielem jest Sekeetamys calurus – myszoskoczka gruboogonowa)

Tatera (jedynym przedstawicielem jest Tatera indica – gołostópka indyjska)

Taterillus

Przypisy

Gerbillinae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Gerbillinae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 8 kwietnia 2012]
Victor Schwentker: The Gerbil. A new laboratory animal. Illinois Veterinarian, 1963.

Linki zewnętrzne

Serwis o myszoskoczkach