NEAR Shoemaker - Polski Serwis Naukowy

NEAR Shoemaker (ang. Near Earth Asteroid Rendezvous) – amerykańska sonda kosmiczna przeznaczona do badania okołoziemskich planetoid. Była pierwszą sondą wchodzącą w skład programu NASA o nazwie Discovery. Początkowo nosiła nazwę NEAR, jednak 14 marca 2000 zmieniono ją w celu uczczenia amerykańskiego astronoma i geologa Eugene'a Shoemakera.

Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego i Zimbabwe (od 2009). Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.

Delta II - rakieta nośna należąca do rodziny rakiet Delta zaprojektowana i zbudowana przez wytwórnię lotniczą McDonnell Douglas, następnie produkowana przez Integrated Defense Systems - własność Boeinga. Rakiety te są w użyciu od 1989 roku. Za program Delta II od 1 grudnia 2006 roku odpowiedzialny jest United Launch Alliance. Jest dwuczłonowa. Do pierwszego członu doczepia się najczęściej 10 silników pomocniczych na stały materiał pędny. Jest średniej wysokości [około 40 metrów]. Wynosi sondy i satelity na niskie orbity stacjonarne i międzyplanetarne. Jest jednym z podstawowych środków transportu kosmicznego. Na ponad 300 startów 95% było udanych.

Całkowita masa sondy wynosiła 805 kg, bez paliwa natomiast 487 kg.

Przebieg misji

Została wystrzelona 17 lutego 1996 roku za pomocą rakiety Delta II 7925 z kosmodromu na Przylądku Canaveral.

Głównym celem misji było wejście na orbitę wokół planetoidy 433 Eros i zbadanie m.in. jej składu i właściwości fizycznych. Jednak wcześniej - 27 czerwca 1997 - sonda przeleciała w odległości ok. 1200 km od planetoidy 253 Mathilde, wykonując zdjęcia 60% jej powierzchni oraz szereg badań naukowych. Pierwszy przelot wokół Erosa w odległości 3827 km nastąpił 23 grudnia 1999, zaś wejście na orbitę wokół tej planetoidy miało miejsce 14 lutego 2000.

Spektrometria promieniowania gamma polega na ilościowym badaniu widma energetycznego promieniowania gamma źródeł, bez względu na pochodzenie - tak ziemskich jak i kosmicznych. Promieniowanie gamma jest najbardziej energetycznym zakresem promieniowania elektromagnetycznego, będąc fizycznie tym samym promieniowaniem co np. promieniowanie rentgenowskie, światło widzialne, podczerwień, nadfiolet czy fale radiowe, różniącym się od tych form wyższą energią fotonów i odpowiadającą jej wyższą częstotliwością oraz mniejszą długością fali. (Z powodu wysokiej energii fotonów gamma są one na ogół liczone indywidualnie, natomiast fotony najniższych energii promieniowania elektromagnetycznego, jak np. fale radiowe są obserwowane jako fale elektromagnetyczne składające się z wielu fotonów o niskiej energii.) Podczas gdy licznik Geigera lub podobne urządzenie określa jedynie częstość zliczeń (tj. liczbę zarejestrowanych - oddziałujących z substancją czynną detektora - kwantów gamma na sekundę), spektrometr promieniowania gamma pozwala również wyznaczyć energie rejestrowanych przez detektor a emitowanych przez źródło fotonów gamma.

Po prawie roku pozostawania na orbicie, w dniu 12 lutego 2001 sonda wykonała manewr kontrolowanego lądowania na powierzchni Erosa z prędkością 1,6 m/s, przesyłając 69 zdjęć skalistej powierzchni Erosa wykonanych podczas tej operacji. Było to pierwsze w historii lądowanie statku kosmicznego na powierzchni asteroidy. Mimo że sonda nie została zaprojektowana do takiego lądowania, jej aparatura działała nadal. Przez dwa tygodnie zbierał jeszcze dane spektrometr promieniowania gamma. Ostatni kontakt z sondą nawiązano 28 lutego. Próba przeprowadzenia kontaktu w dniu 10 grudnia 2002 nie powiodła się.

NEAR Shoemaker przesłał podczas swojej misji ok. 160 000 zdjęć Erosa, na których wykryto ponad 100 000 kraterów. Całkowity koszt misji wyniósł 220,5 miliona USD, z czego 60,8 miliona stanowiły koszty obsługi misji już po wystrzeleniu sondy w kosmos.

Asteroida Eros z wysokości około 250 metrów (obszar na zdjęciu ma 12 metrów szerokości). Zdjęcie wykonane przez NEAR Shoemaker tuż przed lądowaniem na powierzchni.

Linki zewnętrzne

NASA, NEAR Shoemaker

NSSDC Master Catalogue

Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, Discovery is NEAR