Ten artykuł dotyczy miasta w województwie lubelskim. Zapoznaj się również z: Nałęczów – wieś w woj. świętokrzyskim.

Nałęczów (dawniej Nałęczów-Zdrój) – miasto w woj. lubelskim, w powiecie puławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nałęczów, w granicach Kazimierskiego Parku Krajobrazowego – część trójkąta turystycznego: Puławy – Kazimierz Dolny - Nałęczów. Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. lubelskiego.

Przez miasto przepływa Bystra, prawy dopływ Wisły, oraz uchodząca do niej Bochotniczanka.

Nałęczów to jedyne w Polsce uzdrowisko o profilu wyłącznie kardiologicznym. Leczy się tu przede wszystkim choroby: wieńcową, nadciśnienie tętnicze, nerwice serca i stany ogólnego wyczerpania psychofizycznego. Nałęczów posiada również dobre warunki dla rehabilitacji pacjentów po zawale serca i operacjach kardiochirurgicznych.

Podział administracyjny miasta

W granicach administracyjnych Nałęczowa znajdują się 3 osiedla: I – "Staromiejskie", II i III – "Dulębów". Sołectwa w obrębie miasta to: Kolonia Nałęczów, Charz A, Charz B, Chruszczów, Cynków i Bochotnica.

Ludność

Według danych z [[30 czerwca] 2010 liczba mieszkańców gminy miejskiej Nałęczów wynosi ogółem 4 250 mieszkańców według miejsca faktycznego zamieszkania. Gęstość zaludnienia jest stosunkowo niewielka – wynosi przeciętnie 303 osoby na km wobec 1048 na 1 km przeciętnie w miastach województwa lubelskiego. Względnie niska gęstość zaludnienia wynika niewątpliwie ze znacznego udziału na obszarze miasta terenów rolniczych. Większość mieszkańców stanowią kobiety: 2287 kobiet wobec 1897 mężczyzn – wskaźnik feminizacji wynosi więc aż 121. Wynika on prawdopodobnie ze szczególnego profilu gospodarczego miasta, gdzie dominują usługi generujące popyt głównie na kobiecą siłę roboczą.

Struktura ludności według ekonomicznych grup wieku przedstawia się następująco:

Zatem na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadają 62 osoby w wieku nieprodukcyjnym.

Przyrost naturalny ma wartość –0,5 ‰ (-2 osoby). Saldo migracji kształtuje się ujemnie (-6,8‰) i wynosi:

Gospodarka

Ważną rolę w gospodarce Nałęczowa odgrywa rolnictwo. Świadczy o tym m.in. struktura użytkowania ziemi, wg której użytki rolne – gleby II i III klasy bonitacyjnej – stanowią 70,4% powierzchni miasta, a 85,3% - powierzchni gminy. Na jej obszarze znajduje się ok. 2000 gospodarstw rolnych o przeciętnej powierzchni niewiele ponad 2 ha użytków rolnych. Przeważa produkcja roślinna, obok upraw zbożowych (ok. 50% w strukturze zasiewów) istotne znaczenie mają: sadownictwo, uprawy krzewów jagodowych, chmielu, buraków cukrowych (ok. 7% powierzchni upraw), warzyw (głównie ziemniaków – 9% struktury zasiewów) oraz szkółkarstwo.

W pozarolniczych działach gospodarki działa blisko 500 podmiotów (w tym w samym mieście – 300). Dominują niewielkie, często jednoosobowe firmy zajmujące się handlem i naprawami (113 w mieście) oraz działalnością produkcyjną, transportem i budownictwem. Strukturę wg formy prawnej podmiotów gospodarczych miasta i gminy Nałęczów przedstawia tabela 1. Na rynku pracy kluczową rolę odgrywają usługi związane z oświatą i ochroną zdrowia (zatrudniając 54,5% wszystkich pracujących w gminie), 28,6% osób znajduje zatrudnienie w usługach rynkowych, zaś 15,3% - w przemyśle i budownictwie.

Trzy największe przedsiębiorstwa w Nałęczowie to:

1. Zakład Leczniczy Uzdrowisko Nałęczów S.A.
2. Nałęczowianka, sp. z o.o. w Bochotnicy
3. Nałęczowska Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa w Nałęczowie

O charakterze gospodarczym miasta decydują podmioty zajmujące się obsługą kuracjuszy i turystów, korzystających z jego walorów krajobrazowych, klimatycznych i zdrojowych. W Nałęczowie działa 50 przedsiębiorstw z branży hotelarstwa i gastronomii oraz 14 związanych z ochroną zdrowia.

Charakterystyka uzdrowiska

Uwarunkowania klimatyczno-przyrodnicze

Nałęczów leży w najcieplejszym w kraju, V regionie bioklimatycznym "południowo-wschodnim". Jest uzdrowiskiem nizinnym, równinnym i charakteryzuje się typem bioklimatu słabo bodźcowym. Średnie roczne usłonecznienie wynosi 1593 godziny (od maja do sierpnia przekracza 200 h w miesiącu), zaś zachmurzenie, liczone z obserwacji południowych, - 69% (w sierpniu - 61%, w grudniu – 81%). Temperatura powietrza w Nałęczowie osiąga średnio w roku 7,4°C (najcieplejszy miesiąc – lipiec 17,5 °C, najchłodniejszy – styczeń -3,2 °C). Średnia roczna względna wilgotność powietrza w godzinach okołopołudniowych to 69% (max grudzień 83% - powietrze umiarkowanie wilgotne, min kwiecień i maj 60% - powietrze umiarkowanie suche). Roczna suma opadów wynosi przeciętnie 540 mm (max opadów w czerwcu – 84 mm, min w lutym – 25 mm). Liczba dni z opadem w ciągu roku kształtuje się na poziomie 155 i jest mniejsza od normy przyjętej dla uzdrowisk (183 dni) . W Nałęczowie występuje przewaga wiatrów wschodnich (13,8%) i zachodnich (11,8%) oraz z sektora południowego (SW, S, SE, w sumie 28,8%), zaś cisze stanowią 28,3%. Średnia prędkość wiatru to 3,4 m/s, największa – 4,1 m/s występuje w kwietniu (wiatr umiarkowany).

Specyficzny mikroklimat Nałęczowa wytworzył się dzięki naturalnym warunkom klimatycznym. Jego właściwości lecznicze powodują samoczynne obniżanie ciśnienia tętniczego krwi oraz zmniejszanie dolegliwości chorób serca. Wysoką jonizację powietrza wywołują czynniki takie jak: gleby lessowe, przepływające rzeki Bystra i Bochotniczanka, urozmaicona sieć wąwozów oraz bogata szata roślinna (ok. 72 gatunków drzew i krzewów). Wymienione walory zadecydowały o powstaniu jedynego tego typu w Polsce jednoprofilowego uzdrowiska klimatyczno-kardiologicznego.

Najlepsze warunki do lecznictwa klimatycznego panują w miesiącach od maja do września. Ich szczegółową ocenę prezentuje tabela 3.

Ważny punkt oferty uzdrowiska stanowią źródła wód mineralnych z przewagą wodorowęglanu wapnia i żelaza. Lecznicze właściwości wód i złoża borowin odkryto ok. 1800 r., a po ich analizie chemicznej w 1817 roku potwierdził je prof. Piotr Celiński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Budowa geologiczna Płaskowyżu Nałęczowskiego charakteryzuje się dosyć grubą warstwą lessu. Głównym poziom wodonośny występuje w szczelinach węglanowych utworów kredy górnej. Mineralizacja oraz bardzo dobra jakość wody tego poziomu wodonośnego powoduje, że wykorzystuje się ją do produkcji wód mineralnych.

Rozlewnie wód mineralnych