Nabój - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy amunicji. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Nabój
kalibru 23mm
do armaty przeciwlotniczej

Nabój, w terminologii wojskowej słowo nabój ma dwa znaczenia.

1. Jednostka amunicji broni palnej niezbędna do oddania jednego strzału - nabój strzelecki (pistoletowy lub karabinowy) lub nabój artyleryjski.

W skład naboju wchodzą:

Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

Broń palna - broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego. W zależności od rodzaju zastosowanego układu miotającego, dzieli się ona na broń lufową i broń rakietową.

pocisk

ładunek miotający (np. prochowy)

a jeśli jest to nabój scalony, to także:

zapłonnik - np. spłonka

osłona całości łącząca wszystkie elementy - np. metalowa łuska

Istnieją również naboje pozbawione pocisku - np. tzw. "ślepe" oraz hukowe i gazowe. Naboje ślepe używane są w czasie ćwiczeń wojskowych do tzw. pozoracji, a także, np. w czołgach, do przedmuchiwania lufy. Służą również do imitacji prawdziwych strzałów (np. podczas uroczystości) lub też do wystrzeliwania z broni różnych dodatkowych pocisków takich jak np. granaty nasadkowe.

Ładunek - inaczej patron (od niem. Patrone) - historycznie nabój - pierwowzór współczesnego naboju zespolonego, znane użycie w polszczyźnie ok. 1601.

Przewodem lufy nazywamy otwór lufy (rury grubościennej). Przewody luf broni gwintowanej składają się z dwóch części: komory nabojowej oraz części gwintowanej. Komora nabojowa służy do umieszczenia naboju w lufie, natomiast część gwintowana nadaje pociskowi ruch obrotowy. We współczesnych typach armat przeciwpancernych przewód lufy jest nie gwintowany, ale gładki (broń gładkolufowa). Pocisk stabilizowany jest wówczas brzechwowo (w broni gwintowanej-obrotowo).

Stosowane też bywają naboje szkolne, pozbawione ładunku prochowego, z atrapą pocisku, służące do demonstracji oraz do szkoleń, np. nauczania ładowania i rozładowywania broni, jak również obchodzenia się z amunicją, np. w trakcie tzw. "taśmowania", to znaczy umieszczania poszczególnych nabojów w ogniwach taśmy do broni maszynowej.

Pocisk to ciało wystrzeliwane z broni miotającej. Pociski są zwykle aerodynamiczne, wydłużone, a w przekroju okrągłe, wykonane z twardych i gęstych materiałów, najczęściej metali. Przed wynalezieniem lufy gwintowanej nadającej pociskowi ruch obrotowy miały one kształt sferyczny i nazywano je kulami.

Kaliber broni - najmniejsza średnica przewodu lufy broni palnej. Pod uwagę nie bierze się zakończenia lufy, które, np. w garłaczu, może rozszerzać się lejkowato. W przypadku luf gwintowanych kaliber broni oznacza średnicę lufy mierzoną na polach gwintu.

2. Jednostka ładunku miotającego niezbędna do spowodowania wybuchu gazów w lufie, umieszczana w komorze nabojowej oddzielnie za pociskiem - np. nabój prochowy.

Przypisy

W czasach dawniejszych (XVII-XIX wiek) w użyciu była nazwa patron
w czasie przemieszczania się czołgu na polu walki zdarza się bardzo często, że do przewodu lufy dostają się różnego rodzaju zanieczyszczenia, np. piasek; jeśli dowódca czołgu podejrzewa, że takie zanieczyszczenie mogło nastąpić, to ma obowiązek - aby zapobiec zniszczeniu działa przez próbę wystrzału ostrym pociskiem przez zatkaną lufę - załadować wpierw nabój ślepy, którego zadaniem jest wydmuchnięcie zanieczyszczeń; współcześnie wszystkie czołgi są wyposażone fabrycznie w przedmuchiwacze lufy, praktycznie eliminujące ten problem

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Nabój

łódka nabojowa