Nabonid - Polski Serwis Naukowy

Nabonid, Nabunaid (? – 539 p.n.e.) – ostatni władca Babilonii, wyniesiony na tron przez kapłanów. Nie można ustalić, w którym roku jego panowania upadł Babilon, a więc, ile lat panował. Przypuszcza się, że panował 17 lat, ale tej kwestii wciąż nie uważa się za zamkniętą.

Utu – sumeryjski bóg słońca. Akadyjski odpowiednik jego imienia to Szamasz. Był synem Nanny i bogini Ningal oraz bliźniaczym bratem Inanny. Jego żoną była Szerida (w akadyjskim Aja). Czczony również w Fenicji.

Harran, Charan albo Carrhae – stanowisko archeologiczne na terenie starożytnego miasta w południowo-wschodniej Turcji, około 40 kilometrów na południowy wschód od Şanlıurfa.

Był wysłannikiem Nabuchodonozora II w celu zakończenia wojny medyjsko-lidyjskiej. Jego matką była wysoka kapłanka boga Sina z Harranu (Adad-quppi, żyła 102 lata), być może z upadłej dynastii asyryjskiej, ponieważ tak prestiżowe funkcje pełnili przedstawiciele rozgałęzionych rodów królewskich.

Baltazar (akad. Bel-šarra-usur, Belszarusur) - według Biblii regent Babilonu od 553 r. p.n.e. do 539 r. p.n.e. Pod nieobecność ojca, Nabonida, sprawował rządy w państwie. Znany głównie z Księgi Daniela, gdzie jest przedstawiony jako ostatni król babiloński przed podbojem perskim. Według Biblii popełnił świętokradztwo używając zrabowanych w świątyni jerozolimskiej przedmiotów w czasie uczty.

Cyrus II Wielki, zwany także Starszym (ok. 590-529 p.n.e.), król Persji z dynastii Achemenidów, syn króla Anszanu Kambyzesa I i medyjskiej księżniczki Mandane. Zjednoczył w ramach swojego imperium wiele ówczesnych państw i narodów. Znany nie tylko z wielkich osiągnięć militarnych, lecz także z tolerancji i sprawiedliwości. W ciągu niespełna 25 lat swojego panowania Cyrus podbił większość krajów Bliskiego Wschodu z wyjątkiem Egiptu oraz plemion Wyżyny Irańskiej.

Podjął próbę reform, zreorganizował administrację, ograniczył rolę kapłanów babilońskich (krzewił kult boga Sina z Harranu), którzy przyczynili się do konfliktu wewnątrz państwa nowobabilońskiego.

Dążył do odtworzenia dziedzictwa przeszłości. Nakazał odbudowę wielu świątyń i skopiowanie inskrypcji z dawnych czasów. Przywrócił świetność świątyniom boga Szamasza w Larsie i Sippar. Ze względu na te zamiłowania jest często uznawany za pierwszego archeologa w historii. Swoją córkę Ennigaldi mianował najwyższą kapłanką boga Nanny w Ur, przywracając urząd już od dłuższego czasu nie obejmowany prze przedstawicielki dynastii panującej.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

Przebywał przez 10 lat (od ok. 549 p.n.e.) w oazie Tajma (Thema) na Półwyspie Arabskim najprawdopodobniej w celu opanowania nowych szlaków handlowych. Regentem królestwa został wówczas jego syn Bel-šarra-usur (biblijny Baltazar). Podczas jego rządów Babilon został zdobyty przez wojska króla perskiego Cyrusa II Wielkiego w 539 p.n.e. (Kapłani boga Babilonu, Marduka, chcący zachować słabnącą pozycję, otworzyli bramy miasta przed wojskami perskimi.)

Nabuchodonozor II, Nebokadnezar II (akad. Nabu-kudurri-uçur "Nabu strzeż mojego kamienia granicznego", (604–562 p.n.e.) – król Babilonii z dynastii chaldejskiej w latach ok. 605–562 p.n.e., syn Nabopolassara.

Państwo nowobabilońskie - starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, pod panowaniem dynastii chaldejskiej ze stolicą w Babilonie. Istniało w latach 626 p.n.e.- 539 p.n.e.. Obejmowało tereny Mezopotamii, Syrii i Palestyny w większości pokrywającymi się z obszarem tzw. żyznego półksiężyca.

Inskrypcje napisane przez lub pod wpływem kapłanów Marduka z czasów perskich przedstawiają go w bardzo negatywnym świetle: Według swego własnego zamiaru przestał czcić Marduka, króla bogów; ciągle krzywdził miasto Marduka (...). Codziennie bezlitośnie kazał jego mieszkańcom odrabiać pracę przymusową, rujnując ich wszystkich.

Ostatnie badania pozwalają odejść od negatywnego, stworzonego przez Biblię i kapłanów Marduka, stereotypu obłąkanego króla i oddaje się mu sprawiedliwość jako władcy przewidującego, ale nie mogącego przeciwstawić się nieuchronnym, dynamicznym zmianom na mapie Bliskiego Wschodu i nowym siłom – Persom. Pradawna i starożytna monarchia babilońska musiała oddać pole bardziej ekspansywnym mocarstwom.

Sippar (sum. zimbir) – starożytne miasto w Mezopotamii, położone nad Eufratem; obecnie stanowisko archeologiczne Abu Habba w Iraku, leżące ok. 30 km na południowy wschód od Bagdadu. W mieście tym znajdowała się słynna świątynia E-babbar poświęcona bogu słońca Szamaszowi.

Nabuchodonozor III (akad. Nabû-kudurri-usur, Boże Nabu, broń mojej granicy; wł. Nidintu-Bel, syn Aniriego; zm. 19 grudnia 522 p.n.e. w Babilonie) - samozwańczy król Babilonii od 3 października 522 p.n.e., za panowania władcy perskiego Dariusza Wielkiego, podający się za syna ostatniego władcy Babilonii sprzed podboju perskiego, Nabonida. Gdy tylko wieści o zamordowaniu Bardii dotarły do Babilonu, kraj już w cztery dni po tym wydarzeniu, powstał przeciw Persom. Babilończycy wszczęli bunt i wynieśli na tron Nabuchodonozora III, który wykorzystał polityczna próżnię po śmierci króla Kambyzesa II i uzurpacji Gaumaty. W rzeczywistości Nabuchodonozor nie był spokrewniony z ostatnią dynastią babilońską i nosił imię Nidintu-Bel. Powstanie zostało szybko stłumione przez armie Dariusza w dwóch bitwach: 13 grudnia nad Tygrysem i 18 grudnia pod Zazana nad Eufratem. Nidintu-Bel uciekł do Babilonu, lecz schwytano go tam i zamordowano. Najpóźniej od 22 grudnia w Babilonie datowano tabliczki "rokiem początku panowania Dariusza".

Zobacz też

Nabuchodonozor III

Nabuchodonozor IV

Przypisy

J. Rolf Furuli Chronologia Asyrii, Babilonii i Egiptu A PROPOS Wrocław 2009, s.75
Stefan Zawadzki, Ze studiów nad chronologią Babilonii; koniec VII – początek V wieku przed Chr., WYDAWNICTWA POZNAŃSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK, 1996, tom 53, s.65
Saggs H. W. F., Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973, s. 94
Praca zbiorowa, 2005, Wielka Historia Świata, t.1, Polskie Media Amer.Com, ss. 218, ISBN 83-7425-026-7.
Marc van de Meroop: Historia starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 3000-323 p.n.e.. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 284. ISBN 978-83-233-2540-6.
op.cit.

Półwysep Arabski (arab. جزيرة العرب Dżazirat al-Arab, dosłownie "wyspa Arabów") – półwysep w Azji Południowo-Zachodniej, położony między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską. Zajmuje powierzchnię 2 780 tys. km², jest tym samym największym półwyspem świata.

Marduk (sum. amar-utu, tłum. "Młody byczek boga Utu") – bóstwo opiekuńcze miasta Babilon, najważniejszy bóg panteonu babilońskiego, syn boga Enki/Ea, małżonek bogini Sarpanitu, łączony z planetą Jowisz.