Nadieżda Krupska - Polski Serwis Naukowy

Nadieżda Konstantinowna Krupska (ur. 26 lutego 1869 w Petersburgu, zm. 27 lutego 1939 w Moskwie) – żona Włodzimierza Lenina od 1897 roku, rosyjska działaczka komunistyczna, pedagog.

Życiorys

Pochodziła z rodziny oficerskiej.

Została aresztowana w 1896, od 1898 była członkinią Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, w tym samym roku została skazana na 3 lata zesłania – sama wybrała Szuszenskoje, gdzie wówczas przebywał Lenin. Od 1901 już jako żona towarzyszyła mu w wyjazdach zagranicznych, podczas których wspierała go jako sekretarka i rzeczniczka. Po rewolucji październikowej działała w radzieckiej oświacie. Od 1917 członkini Ludowego Komisariatu Oświaty, w latach 1920–1929 przewodnicząca Głównego Komitetu Polityczno-Oświatowego. Zwolenniczka wychowania przez pracę.

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

W ostatnim okresie życia męża przekazywała jego antystalinowskie teksty Lwu Trockiemu, potem współpracowała z antystalinowską opozycją. Protestowała przeciwko mumifikacji zwłok Lenina i umieszczeniu ich w Mauzoleum Lenina.

Po śmierci męża stała się stronniczką Grigorija Zinowiewa i Lwa Kamieniewa.

W latach 1924 – 27 była członkiem CKK (Centralna Komisja Kontroli).

Lew Borysowicz Kamieniew, ros. Лев Борисович Каменев, właściwie Lew Rozenfeld, ros. Розенфельд (ur. 18 lipca 1883 roku w Moskwie, zm. 25 sierpnia 1936 tamże) - czołowy działacz ruchu bolszewickiego, pierwszy Przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego.

Grigorij Jewsiejewicz Zinowjew {(ros. Григорий Евсеевич Зиновьев); nazwisko zapisywane też jako Zinowiew, właściwie Owsiej-Gerszen Aronowicz Radomyslski (ros. Овсей-Гершен Аронович Радомысльский), używał także nazwiska Hirsz Apfelbaum (Хирш Апфельбаум), ur. 23 września 1883 roku w Jelizawietgradzie na Ukrainie - zm. 25 sierpnia 1936} - czołowy działacz ruchu bolszewickiego.

Zmarła 27 lutego 1939 w Moskwie, według niektórych źródeł otruta z polecenia Józefa Stalina.

Prace

Główne dzieła:

Narodnoje obrazowanije i diemokratija (1915, wyd. pol. Praca i wychowanie 1959);

Wspomnienia o Leninie (1957, wyd. pol. 1958);

Wybór pism pedagogicznych (1951).

Bibliografia

Miloš Mikeln, Stalin; Tytuł oryginału słoweńskiego: Staljin, življenjska pot samodrżca; Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1990 ISBN 83-11-07757-6

SDPRR - Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji lub RSDPR - Rosyjska Socjal-Demokratyczna Partia Robotnicza (ros. РСДРП – Российская социал-демократическая рабочая партия), rosyjska socjaldemokratyczna partia polityczna działająca w latach 1898 - 1918.

Życiorys

Prace

Bibliografia

Drzewo rodowe Włodzimierza Lenina