Nakaz zapłaty – orzeczenie sądowe wydawane na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron wyłącznie na podstawie treści pozwu oraz załączonych do niego dokumentów.

Istotą nakazu zapłaty jest:

1. w postępowaniu upominawczym - propozycja rozstrzygnięcia sporu w sposób zgodny w całości z żądaniem powoda, która w przypadku nieodrzucenia jej w terminie przez pozwanego - staje się wiążąca dla obu stron;
2. w przypadku postępowania nakazowego - skrócenie postępowania i wzmocnienie ochrony interesów powoda, gdy przedstawione przez niego dowody należą do określonych w ustawie kategorii dokumentów, bądź to mających walor silnego dowodu, bądź uzasadniających interes społeczny w udzieleniu powodowi szczególnej ochrony.

Orzeczenie przesyła się powodowi oraz pozwanemu, który w wyznaczonym terminie może wnieść środek zaskarżenia. Niezaskarżony nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku. Czynnikami, które mają zachęcić pozwanego dłużnika do wykonania nakazu są skrócenie postępowania i mniejsze koszty procesu (w nakazie orzeka się obowiązek zwrotu na rzecz powoda tylko 1/4 opłaty sądowej od pozwu).

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym

Przesłanki wydania nakazu

Nakaz zapłaty wydaje sąd lub referendarz sądowy, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a według treści pozwu:

1. roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne,
2. przytoczone okoliczności nie budzą wątpliwości,
3. zaspokojenie roszczenia nie zależy od świadczenia wzajemnego,
4. miejsce pobytu pozwanego jest znane a doręczenie mu nakazu może nastąpić w kraju.

Skutki wydania i zaskarżenia nakazu

Nieprawomocny nakaz zapłaty nie stanowi ani tytułu egzekucyjnego ani nie może być podstawą zabezpieczenia.

Po doręczeniu nakazu dłużnikowi, może on w ciągu dwóch tygodni wnieść sprzeciw do sądu. Wniesienie sprzeciwu prowadzi do automatycznego upadku nakazu zapłaty oraz wyznaczenia rozprawy, która odbywa się na zasadach ogólnych. Niewniesienie sprzeciwu w terminie, lub wniesienie go w sposób nieskuteczny (np. z brakami formalnymi, które nie zostały w terminie uzupełnione), powoduje, że nakaz zapłaty uzyskuje skutki prawomocnego wyroku.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Przesłanki wydania nakazu

Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, zawrze w pozwie wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

1. dokumentem urzędowym,
2. zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;
3. wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu;
4. zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym;
5. wekslem, czekiem, warrantem lub rewersem, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości;
6. umową handlową, dowodem spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodem doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku;
7. wyciągiem z ksiąg bankowych, opatrzonym podpisem upoważnionej osoby oraz dowodem doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

Skutki wydania i zaskarżenia nakazu

Nakaz zapłaty z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania klauzuli wykonalności. Nakaz wydany na podstawie weksla lub innego papieru wartościowego staje się wykonalny po upływie dwóch tygodni od jego wydania i stanowi wówczas tytuł egzekucyjny.

Po doręczeniu nakazu dłużnikowi, może on w ciągu dwóch tygodni wnieść zarzuty do sądu. Prawidłowe wniesienie zarzutów prowadzi do wyznaczenia rozprawy, na której sąd rozstrzyga o losach nakazu zapłaty, uchylając go albo utrzymując w całości lub w części.

Zobacz też