Bombowiec B-25 przygotowuje się do startu

B-25 bierze kurs na Tokio

USS "Hornet" w trakcie startu samolotów do ataku na Tokio

Nalot na Tokio (znany także jako rajd Doolittle'a) – pierwszy nalot na terytorium Japonii, dokonany przez amerykańskie lotnictwo i jak dotąd jedyny w historii atak bombowców, niebędących samolotami pokładowymi, startujących z lotniskowców.

Plan i pomysł operacji

Operacja odbyła się na życzenie prezydenta Roosevelta. Miała ona być symbolicznym odwetem za atak na Pearl Harbor, w celu podniesienia amerykańskiego morale. Do wykonania zadania wybrano podpułkownika Jamesa "Jimmy" Doolittle'a. Miał on 43 lata i ponad trzynaście lat doświadczenia w lotnictwie wojskowym. Jego plan zakładał start z lotniskowców, zbombardowanie Tokio i wylądowanie w Chinach. Doolittle wyznaczył dokładne sektory ataku, przy czym zakazał niszczenia pałacu cesarskiego i dzielnic mieszkalnych.

Użyte siły

Do przeprowadzenia nalotu postanowiono, ze względu na ich duży zasięg, użyć średnich samolotów bombowych B-25 Mitchell, operujących zazwyczaj z lotnisk naziemnych. Były to dobre samoloty, które po wojnie zyskały miano jednych z najlepszych średnich bombowców swego okresu. Przed startem samoloty dokładnie sprawdzono i pozbawiono wszystkich cięższych elementów, które nie były niezbędne, m.in. dolnej wieżyczki strzelniczej, instalacji odladzającej, płyt pancernych oraz celowników bombowych "Norden", zastąpionych przez proste przyrządy. Taki zabieg był konieczny, aby zmniejszyć masę samolotów, a tym samym aby samoloty mogły wystartować z krótkiego pokładu lotniskowca. Istotne też było, aby maszyny spalały mniej paliwa i mogły dolecieć do celów (tj. zwiększenie ich zasięgu). Z tego względu wyposażono je w dodatkowe zbiorniki w kadłubie, co pozwoliło na zabranie 4 319 litrów paliwa (standardowo - 2627 litrów). Po tych zabiegach masa każdej maszyny wzrosła do 14 062 kg. Dodatkowo dwa samoloty zostały wyposażone w aparaty fotograficzne, celem udokumentowania nalotu i jego skutków.

16 samolotów zostało umieszczonych na lotniskowcu USS "Hornet" – tyle maszyn zmieściło się na pokładzie startowym. Rozpiętość ich nieskładanych skrzydeł uniemożliwiła umieszczenie ich pod pokładem. Pierwsza maszyna miała do startu jedynie 150 m rozbiegu; dla pilotów był to też pierwszy w życiu start z lotniskowca. Samoloty zabierały jedynie po 908 kg bomb (4 bomby 500-funtowe – 227 kg, trzy burzące i zapalająca). Samoloty myśliwskie musiano umieścić w hangarze, przez co lotniskowiec stał się praktycznie bezbronny w przypadku ataku z powietrza, dlatego ubezpieczał go drugi lotniskowiec USS "Enterprise" oraz silna eskorta okrętów.

Pomimo przeciwwskazań, adm. Halsey zgodził się, aby Doolittle poleciał razem ze swoimi żołnierzami. Dowodził pierwszą maszyną.

Skład zespołu:

Przebieg akcji

Atak

17 kwietnia 1942 roku, zachowując przez cały czas ciszę radiową, okręty osiągnęły pozycję o 1000 Mm od Tokio. Po pobraniu paliwa lotniskowce w asyście krążowników skierowały się na zachód w stronę wyspy Hokkaido. Start samolotów miał nastąpić w odległości 500 Mm od Tokio.

18 kwietnia okręt został dostrzeżony na radarze przez japoński patrolowiec "Dai-23 Nittō Maru", który radiowo zaalarmował dowództwo. W obawie o bezpieczeństwo zespołu i powodzenie ataku amerykanie zadecydowali o przyspieszeniu startu samolotów, które miały teraz o 150 mil morskich więcej do pokonania. Aby jeszcze bardziej zmniejszyć zużycie paliwa, wyjęto ogonowe karabiny maszynowe z każdego samolotu i zastąpiono je pomalowanymi na czarno kijami od szczotek, ażeby samoloty sprawiały wrażenie standardowo uzbrojonych (uzbrojenie ostatecznie stanowiły 2 wkm-y 12,7 mm w wieży grzbietowej i 1 km 7,62 mm na dziobie). Zmieniła się również pora ataku – zamiast w nocy nalot miał być dokonany w dzień, kiedy pobliskie garnizony japońskie były w najwyższym stanie gotowości bojowej.

O godzinie 8:00 wiceadmirał Halsey wydał rozkaz startu samolotów. Maszyny osiągnęły cele w Japonii około południa. W Tokio trafiły akurat w końcową fazę ćwiczeń przeciwlotniczych i zostały wzięte za maszyny japońskie. Samoloty dokonały zrzutu bomb na Tokio, Nagoję, Kobe i Osakę. W stolicy Japonii zniszczyły fabryki czołgów, składy broni i japoński okręt stojący w suchym doku. Zaskoczenie było całkowite, żaden z bombowców nie został zestrzelony przez obronę przeciwlotniczą.

Powrót

Okazało się, że w jednym z bombowców zostały źle wyregulowane gaźniki, przez co maszyna zużywała więcej paliwa. Jej dowódca postanowił odlecieć do ZSRR i wylądował w pobliżu Władywostoku. Tam lotnicy zostali internowani, a bombowiec zniszczono (Związek Radziecki nie był jeszcze w stanie wojny z Japonią). Załodze udało się jednak przekupić strażników i uciec po roku internowania, a potem przez Iran dotrzeć do USA. Był to jedyny z szesnastu samolotów, który wylądował.

Reszta lotników wyskoczyła z samolotów nad Chinami lub nad morzem (trzy załogi), jeden został zabity w czasie skoku. Wszyscy ukrywali się do chwili odnalezienia przez Chińczyków z Kuomintangu, którzy pomogli im przetrwać. Chińczycy drogo za to zapłacili, kiedy w odwecie podczas operacji Zhejiang-Jiangxi wojska japońskie zabiły 250 000 ludzi. Japończycy pojmali dwie załogi, dwóch lotników utonęło. Ośmiu pozostałych skazano na śmierć. Pięć z tych wyroków zamieniono na dożywocie, jeden zmarł w niewoli. Trzech lotników rozstrzelano.