Namyślin - Polski Serwis Naukowy

Namyślin (niem. Neumühl) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Boleszkowice, nad rzeką Myślą. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Nazwa

Niemiecka nazwa Neumühl oznacza "Nowy Młyn" i pojawia się w dokumentach po raz pierwszy w 1565. Niektórzy historycy identyfikują z Namyślinem średniowieczną osadę Nyvik, wymienioną w dokumencie z 31.12.1262, w którym Jan i Otton, margrabiowie brandenburscy z dynastii askańskiej, zawierają ugodę z Widekindem (Widekinusem), mistrzem templariuszy w Niemczech i krajach słowiańskich, na mocy której templariusze w zamian za zrzeczenie się praw do miejscowości leżących przy drodze do Gorzowa (oppidum – prawdopodobnie przedlokacyjna osada targowa pod Kostrzynem, Kłośnica, Warniki, Dąbroszyn, Pudignowe i Witnica) oraz dóbr komandorii w Myśliborzu, otrzymują potwierdzenie posiadania komandorii chwarszczańskiej wraz z dziesięcioma wsiami (Bogusław, Carkzowe?, Cychry, Dargomyśl, Dębno, Gudzisz, Krześnica, Nyvik?, Oborzany, Sarbinowo) oraz dodatkowo wieś Kaleńsko w ziemi kostrzyńskiej, będącą wcześniej w posiadaniu rycerskim. Osada Nyvik musiała być opuszczona dość wcześnie, gdyż nie występuje w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego z 1337, ani w źródłach z XV w. Nazwa Namyślina nie pojawia się również w kontrakcie z 15.06.1540 przejęcia komandorii Chwarszczany przez margrabiego Jana z Kostrzyna od zakonu joannitów, którzy zostają zmuszeni do przeniesienia konwentu do Świdwina. Stąd niektórzy historycy są skłonni przypisywać założenie Namyślina dopiero żonie margrabiego Jana, Katarzynie Brunszwickiej. Niemniej pewne jest, że nazwa Neumühl (Nowy Młyn) wiąże się z istnieniem młyna wodnego na rzece Myśli.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Kaleńsko – (niem. Kalenzig) wieś w Polsce położona koło Kostrzyna nad Odrą w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Boleszkowice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. Wieś o charakterze owalnicy, obecnie oscylująca w stronę układów wielodrożnicowych.

Po 1945 nazwa wsi zmieniała się kilkakrotnie. Początkowo osada przyjęła nazwę od stacji kolejowej, która w lipcu-sierpniu 1945 przyjęła nazwę Garnicz. W sierpniu tego roku ustalono oficjalną nazwę wsi jako Tupadły. Okazało się jednak, że w materiałach wybitnego onomasty Stanisława Kozierowskiego istnieje inna osada o nazwie Neumühl, którą pomylono z tą w okolicach Kostrzyna. Jednocześnie wykształciła się nazwa ukuta przez nowych mieszkańców wsi, brzmiała ona Namyślice. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości proponowała nazwać osadę Dargobórz (od rzeki Darre – Sienica, która wpada nieopodal wsi do Myśli) lub Dargolesie. Ostatecznie od 27 października 1946 ustalono oficjalną nazwę Namyślin.

Rada narodowa - terenowy organ władzy państwowej w PRL. Zgodnie z Konstytucją z 1952 roku były wybieralnymi na 3 lata organami w gminach, miastach, dzielnicach większych miast, powiatach i województwach. Rady narodowe poszczególnych szczebli wybierały swoje prezydia i były zależne od rad wyższego szczebla.
Myśla (niem. Mietzel) – rzeka w zachodniej Polsce, na Pojezierzu Myśliborskim, w województwie zachodniopomorskim i lubuskim, prawobrzeżny dopływ Odry.

Historia

Kultura łużycka (1300-400 p.n.e.) – ślady osadnictwa w rejonie Namyślina i Wysokiej; cmentarzysko, groby popielnicowe

Wczesne średniowiecze (IX-XIII w.) – ślady osadnictwa odkryte w rejonie Namyślina i Boleszkowic. Przez tereny te przebiega szlak handlowy, w miejscach wylesionych powstają grody obronne (np. Boleszkowice).

Początek XIII w. – teren, na którym w przyszłości powstanie osada wchodzi w skład dóbr należących do templariuszy, a później joannitów z Chwarszczan

1540 – teren przyszłej osady przechodzi na własność margrabiego [[Jan Hohenzollern (1513-1571)|Jana z Kostrzyna]]

1560 – zbudowano młyn

1565 – pierwsza wzmianka o osadzie Neumühl (Newmühl); jest to folwark margrabiego Jana z Kostrzyna, przynależny do Amt Damm (Dębno); w skład folwarku wchodzą: młyn (3 koła), kaszarnia i olejarnia. Nie jest znana dokładna lokalizacja młyna, prawdopodobnie znajdował się w pobliżu dzisiejszego spiętrzenia wody na rzece Myśli.

1566 – założono browar, produkujący 1675 beczek piwa rocznie, dostarczający piwo karczmom w Chlewicach, Kaleńsku, Szumiłowie (obecnie dzielnica Kostrzyna nad Odrą) i Namyślinie.

1592 – wzniesiono dworek myśliwski dla margrabiego Jana z Kostrzyna

Prawdopodobnie na początku XVII w. – wzniesiono tu kościół

1616 – źródła wymieniają dzwon kościelny

1696 – we wsi mieszka 13 zagrodników

1718 – wieś należy do domeny w Dębnie i liczy 13 gospodarstw zagrodniczych o wielkości 1 łana, posiada młynarza, pasterza i tartak.

1756-1763 – wzniesiono kościół w konstrukcji szachulcowej; na jego miejscu stanie obecny budynek świątyni

Początek XIX w. – we wsi 21 zagrodników i chałupników, 10 komorników, kołodziej, krawiec, tkacz, szewc, kowal, młynarz. Majątek jest własnością Schoenfe. Liczba mieszkańców: 185.

1804 – istnieje w Neumühl samodzielna parafia ewangelicka z kościołami filialnymi w Chlewicach, Porzeczu, a później także w Gudziszu- Reczycach

1876 – powstaje linia kolejowa na trasie Chojna – Kostrzyn

Początek XX w. – wybudowano stację kolejową Neumühl- Kutzdorf

1903-1904 – zburzono stary budynek kościoła, na jego miejscu wzniesiono nową świątynię w stylu neogotyckim. W tym czasie gmina wiejska obejmuje nadleśnictwo, dwa leśnictwa – Krępno (niem. Waldhaus) i Namyślin, stację kolejową i tartak.

1913-1928 – właścicielem młyna wodnego jest Friedrich Teubner

Okres międzywojenny – Namyślin liczy ok. 600 mieszkańców, dodatkowo ok. 150 osób mieszka i pracuje w okolicznych folwarkach leśnych. Nie jest to typowa wieś rolnicza z uwagi na zbyt małą ilość ziemi uprawnej, stąd wśród zajęć mieszkańców dominują rzemiosła – m.in. stolarstwo i koszykarstwo. Działa młyn wodny, elektrownia wodna, dwa tartaki, stolarnie, fabryka uszczelek gumowych i perfumeria, nadleśnictwo. Namyślin stanowi również wieś letniskową. Naprzeciw dworca działa restauracja Waldschlösschen, właściciel Laerm, następnie Otto Beyer (Meyer?). Po II wojnie światowej w budynku restauracji stacjonowali żołnierze armii radzieckiej, obecnie budynek mieszkalny. W centrum działa gospoda (w miejscu obecnego przystanku PKS), prowadzona przez wdowę von Grahlow wraz z trzema córkami. Drugą gospodę, zajazd i sklep kolonialny prowadzi Emil Schmidt, który w latach 30 XX w. przekazuje firmę synowi, Martinowi. Obecnie w budynku dawnego zajazdu Schmidtów mieści się świetlica wiejska, sklepy oraz bar.

Lata 20-ste XX w. – w Namyślinie powstają zakłady chemiczne – fabryka uszczelek gumowych i perfumeria – oraz elektrownia wodna.

1921 – na placu przykościelnym postawiono pomnik ofiar I wojny światowej

1922 – działalność rozpoczyna fabryka drewniaków (w pobliżu dworca) dająca 250 par dziennej produkcji

05.02.1945 – zajęcie przez wojska 5 Armii 1 Frontu Białoruskiego; zniszczony został budynek stacji kolejowej, zachowane kościół i dom parafialny (następnie siedziba Gromadzkiej Rady Narodowej, obecnie poczta).

Po 1945 – wysiedlenie ludności niemieckiej; pierwszymi polskimi osiedleńcami są żołnierze Wojsk Ochrony Pogranicza (ok. 30 osób), którzy urządzają strażnicę. Zakłady chemiczne i elektrownia przestają funkcjonować. Większość budynków ulega rozbiórce; wyjątek stanowi budynek dawnej fabryki chemicznej, który zostaje zaadaptowany na potrzeby wojska. Uruchomiono szkołę, w niedługim czasie zaczyna działać ośrodek zdrowia, poczta oraz strażnica Ochotniczej Straży Pożarnej. Wyludniają się okoliczne miejscowości związane z gospodarką leśną: Ponikła, Przewóz Chlewicki, Śliwica, Smolary Namyślińskie (niem. Neumühler Teerofen), Pyza, Krępno (niem. Waldhaus); w stanie postępującej ruiny znajdują się opuszczone zabudowania w Wielopolu.

Od V.1946 – napływ cywilnych osadników, w większości przesiedleńców z Bukowska koło Sanoka, wsi spalonej przez UPA (sotnia Hrinia) 04.04.1946. Osadnicy z sanockiego przybywają w trzech falach: w V.1946 (17 rodzin; głowy rodzin: Andrzej Bednarz, Jan Bednarz, Florian Bochnak, Józef Bochnak, Franciszek Chrząszcz, Maria Chrząszcz, Kazimiera Cytlau, Jadwiga Czołacz, Franciszek Kramarz, Królicka, Ignacy Matyszkiewicz, Baltazar Mroczko, Jan Sokół, Antoni Sternik, Zygmunt Zawada, Michał Zytka) i XII.1946 (Stanisław Kiryk, Paweł Radożycki, Adam Sobolewski, Stanisław Stawarczyk) oraz w poł. 1947 (Józef Barański, Tomasz Grzyb, Andrzej Mikołajek, Jan Pleśniarski, Stanisław Pleśniarski, Zygmunt Sadowski, Mieczysław Słysz, Paweł Szuwart, Antoni Zytko; ponadto 2 rodziny z Nadolan), w sumie 28 rodzin z Bukowska i 2 z Nadolan (ok. 180 osób). Znacznie mniejsze grupy osadników przywędrowały z innych rejonów Polski (w 1947 z Piaseczna: Józef Ryfko, Józef Kwiatek, Jan Mazurek, Grzybowscy, Matusiewiczowie), a część także z Syberii (w 1946; Krawiec, Sawka, Sitkiewicz) i spod Białowieży (1945, Maksymilian Karczewski). Pierwszym sołtysem jest Kaczmarski, później (kilka kadencji) Stanisław Stawarczyk.

22.09.1946 – poświęcenie kościoła jako świątyni rzymskokatolickiej

1947 – uruchomienie szkoły, pierwszy nauczyciel Stanisława Jakubowska z Jędruszkowic koło Sanoka

1948-1953 – Namyślin liczy ok. 300 stałych mieszkańców oraz kilkudziesięciu robotników sezonowych spod Piaseczna, Garwolina i Siedlec, pracujących przy wyrębie lasu, z których nieliczni osiedli we wsi (m.in. Edward Biarda, Stefan Jarzębski, Jan Jasek, Stefan Krawczyk, Stanisław Trojanowski).

25.09.1954 – w wyniku reformy administracyjnej, powstaje Gromadzka Rada Narodowa Namyślin (7 gromad)

1956 – otwarcie biblioteki gromadzkiej

Lata 60 XX w. – zlikwidowano zabudowę tartaku na wyspie między odnogami rzeki Myśli, tworząc z niej obszar rekreacyjny a nad rzeką kąpielisko

1968 – przebudowano budynek stacji kolejowej

Lata 80. XX w. – zlikwidowano tartak za dworcem kolejowym

1997 – rozpoczęto budowę małej elektrowni wodnej. Wykorzystano niewielkie fragmenty dawnego budynku maszynowni oraz betonową konstrukcję stopnia wodnego.

15.05.1998 – oddanie do użytku elektrowni wodnej.

Ludność

Strażnica - element stałej fortyfikacji, w formie wolnostojącej wieży. Była wyniesionym punktem obserwacyjnym, pozwalającym na obserwacje przez strażników rozległego obszaru. Zazwyczaj zaopatrzona była w różnego rodzaju system sygnaliznacji służący do wczesnego ostrzegania przed zagrożeniem centralnej struktury obronnej, np. okolicznego zamku. Strażnice były też z reguły umocnione i uzbrojone, pozwalając obrońcom na skuteczną obronę przed atakami piechoty, jednak z racji swojego odosobnienia, nie stanowiła żadnego zabezpieczenia przed dłuższym oblężeniem z użyciem machin oblężniczych.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)