Narciarz alpejski

Freeride

Narciarstwo w Kanadzie w 1895 r.

Mathias Zdarsky demonstruje jazdę na nartach w 1905 roku

Narciarstwo alpejskie (lub narciarstwo zjazdowe) – jedna z form narciarstwa – obok narciarstwa klasycznego (biegi narciarskie i skoki narciarskie), narciarstwa dowolnego, skialpinizmu, skituringu – polegająca na zjeździe po ośnieżonym stoku górskim lub sztucznym na nartach przymocowanych do butów narciarskich za pomocą specjalnych wiązań. Może być realizowana jako rekreacja lub sport. Jest uprawiana na trasach zjazdowych, szlakach narciarskich i nartostradach lub poza trasami. Narciarz przeważnie korzysta również z kijków. Szczególnymi formami narciarstwa alpejskiego są m.in. narciarstwo telemarkowe, freeride, narciarstwo szybkie, narciarstwo ekstremalne i narciarstwo na trawie (na nartorolkach) lub igelicie.

Historia

Według najnowszych badań ojczyzną nart jest Azja Środkowa, a konkretnie okolice Bałkaju i gór Ałtaj. Do Skandynawii narty trafiły prawdopodobnie za pośrednictwem Lapończyków, którzy jako pierwsi odwiedzili północne krainy kontynentu Europejskiego. Wśród licznych rysunków naskalnych w Skandynawii i centralnej części kontynentu azjatyckiego znalazły się również wyobrażenia scen narciarskich (rysunki datowane są na 3000-5000 lat). Przedstawiają one realistyczne ujęcia postaci, uchwyconych w typowo narciarskiej pozycji, z nogami ugiętymi w kolanach, co by wskazywało na poślizg.

Prawdziwy sport zaczął być jednak popularyzowany dopiero pod koniec XIX wieku. Głównym popularyzatorem narciarstwa alpejskiego był Mathias Zdarsky (1856-1940).

Narciarstwo alpejskie nie stawało się sportem popularnym ze względu na konieczność podchodzenia pod górę z nartami, co wymagało sporej kondycji. W niektórych kurortach oferowano „wyciągi saniowe” pozwalające na wjazd na niezbyt strome stoki saniami ciągnionymi przez konie.

Dopiero wynalazek wyciągu narciarskiego (koleje linowe – w latach 30. XX wieku) pozwolił na dynamiczny rozwój narciarstwa alpejskiego, stylów zjazdowych (carving – lata 80. XX wieku) oraz konstrukcji sprzętu (m.in. usztywnienie pięty, bezpieczniki – lata 60. XX wieku).

W Polsce do realizacji sportu najbardziej przyczynił się Stanisław Barabasz. W styczniu i lutym 1907 roku powstały pierwsze polskie organizacje narciarskie: Karpackie Towarzystwo Narciarskie we Lwowie i Sekcja Narciarska Towarzystwa Tatrzańskiego w Zakopanem. W tym samym roku w Bielsku działacze Beskidenverein założyli niemiecki Wintersportverein (Wintersportclub Bielitz-Biala des Beskidensvereines).

Sprzęt

 Osobny artykuł: Narty zjazdowe.

 Osobny artykuł: But narciarski.

 Osobny artykuł: Wiązanie narciarskie.

 Osobny artykuł: Kijek narciarski.

 Osobny artykuł: Kask narciarski.

Technika jazdy

Głównym wyzwaniem stojącym przed narciarzem to kontrola szybkości (przyspieszanie, hamowanie i zatrzymanie) i kierunku jazdy – skręty.

Kontrola szybkości

Pozycja minimalizująca opory aerodynamiczne – Bode Miller na trasie biegu zjazdowego w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Vancouver w 2010 roku

Młoda narciarka demonstruje zatrzymanie pługiem, w tle – Mt Hood w Górach Kaskadowych (Oregon, USA)

Jazda carvingowa – warto zwrócić uwagę na łukowy ślad po narciarzu – typowy skręt carvingowy

Zwrot alpejski

Poza wyznaczonymi trasami

Ośrodek narciarski Nanshan w Chinach

Na szybkość narciarza na danym stoku wpływają następujące czynniki:

Skręty

Techniki skrętów ewoluowały w ciągu ostatnich 100 lat, a równolegle z nimi techniki budowy nart, butów i wiązań narciarskich. Historycznie skręty w narciarstwie alpejskim rozwijały się w mniej więcej następującej kolejności:

Hamowanie

Redukcja szybkości i hamowanie w czasie jazdy odbywają się przez:

Ośrodki narciarskie

Narciarstwo alpejskie (zarówno rekreacyjne jak i sportowe) uprawiane jest w ośrodkach narciarskich – kompleksach wyciągów i tras narciarskich.

 Osobny artykuł: Trasa narciarska.

Największe ośrodki na świecie dysponują setkami kilometrów tras zjazdowych o zróżnicowanym stopniu trudności oraz wieloma wyciągami narciarskimi. Np. największy na świecie ośrodek narciarski, Trzy Doliny we Francji, dysponuje 335 trasami narciarskimi o łącznej długości ponad 600 km oraz 183 wyciągami będącymi w stanie przetransportować ponad ćwierć miliona ludzi w ciągu godziny. Najmniejsze lokalne ośrodki to zbocze góry i jeden wyciąg orczykowy lub wyrwirączka. W Polsce jest około 200 ośrodków narciarskich, wśród których prawie 60 ma przynajmniej 1 wyciąg krzesełkowy, kolej gondolową, kolej linową lub kolej linowo-terenową.

 Osobny artykuł: Lista ośrodków narciarskich w Polsce.

Narciarstwo alpejskie jest również uprawiane poza przygotowanymi trasami, co wymaga nieco innych umiejętności i nieco innego sprzętu (np. szersze narty, mniej zapadające się w nieprzeratrakowanym śniegu).

Znane stacje narciarskie

Åre – Abetone – Adelboden – L'Alpe d'Huez – Alta Badia – Altenmarkt im Pongau – Anchorage – Aprica – Arosa – Aspen – Bad Kleinkirchheim – Bad Wiessee – Bad Gastein – Banff – Bardonecchia – Beaver Creek – Berchtesgaden – Bischofswiesen – Bormio – Borowec – Breckenridge – Bromont – Madonna di Campiglio – Cervinia – Chamonix – Chamrousse – Copper Mountain – Cortina d'Ampezzo – Courchevel – Courmayeur – Crans Montana – Crystal Mountain – Davos – Ebnat-Kappel – Engelberg – Flachau – Flühli – Franconia – Fulpmes – Furano – Gällivare – Garibaldi – Garmisch-Partenkirchen – Geilo – Grenoble – Grindelwald – Hafjell – Happo One – Haus im Ennstal – Haute Nendaz – Heavenly Valley – Hemsedal – Hindelang – Hinterstoder – Innsbruck – Jackson Hole – Jasna – Kirchberg – Kitzbühel – Klövsjö – Kranjska Gora – Kvitfjell – La Mongie – Laax – Lagalb – Lake Louise – Lake Placid – Las Leñas – Lech am Arlberg – Lenggries – Lenzerheide – Les Arcs – Les Contamines – Les Diablerets – Les Gets – Les Menuires – Levi – Lienz – Limone Piemonte – Loèche-les-Bains – Mammoth Mountain – Maribor – Markstein – Megève – Meiringen – Mellau – Méribel – Mont-Sainte-Anne – Monte Bondone – Montgenèvre – Morioka Shizukuishi – Morzine-Avoriaz – Mount Hutt – Mürren – Naeba – Nakiska – Narwik – Oberstaufen – Ofterschwang – Oppdal – Oslo – Panorama – Park City – Parpan – Pfronten – Piancavallo – Pila – Portillo – Pra Loup – Puy-Saint-Vincent – Rossland – Saalbach – Saas-Fee – Sälen – San Sicario – Sankt Anton – Santa Caterina – Sapporo – Sarajewo – Savognin – Schladming – Schruns – Schwarzenberg – Semmering – Serre Chevalier – Sestriere – Shiga Kōgen – Sierra Nevada – Sölden – Szpindlerowy Młyn – Squaw Valley – Saint-Gervais-les-Bains – St. Moritz – Snowbasin – Steamboat Springs – Steinach – Stoneham – Stranda – Stratton Mountain – Sugarloaf – Sun Valley – Sundsvall – Sunshine – Tarnaby – Thredbo – Tignes – Todtnau – Vail – Val d'Isère – Val Gardena – Val Thorens – Val Zoldana – Valloire – Vancouver – Vemdalen – Verbier – Veysonnaz – Villars – Vipiteno – Voss – Wysokie Tatry – Wangs – Waterville Valley – Wengen – Whistler Mountain – Wiedeń – Yong Pyong – Zakopane – Zell am See – Zinal – Zwiesel – Zagrzeb

Trasy narciarskie na całym świecie są oznakowane względnie jednolitym systemem, pozwalającym na określenie ich stopnia trudności.

 Osobny artykuł: Skala trudności tras narciarskich.