Narodowa Demokratyczna Partia Tybetu

Narodowa Demokratyczna Partia Tybetu (tyb. བོད་རྒྱལ་ཡོངས་རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པ་, ang. National Democratic Party of Tibet) – jedyna, współcześnie działająca tybetańska partia polityczna, założona 2 września 1994 przez działaczy diaspory skupionych w Kongresie Młodzieży Tybetańskiej.

McLeod Ganj - niewielka miejscowość położona w pobliżu miasta Dharamsala w indyjskim stanie Himaćal Pradeś, znana przede wszystkim jako miejsce pobytu XIV Dalajlamy.

Język tybetański to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej, w USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

Biorąc pod uwagę dyrektywę wystosowaną przez XIV Dalajlamę dwa lata wcześniej, podczas VIII Zgromadzenia Ogólnego TYC (7-12 września 1992) podjęto uchwałę o rozpoczęciu prac nad tworzeniem partii politycznej. Posunięcie to spotkało się z krytyką wielu środowisk uchodźczych, w tym także niektórych czołowych działaczy Kongresu. Podnoszono, że stanowi to zagrożenie dla zachowania jedności narodowej, gwarantowanej przez Kartę Tybetańczyków na Uchodźstwie. Ostatecznie NDPT została założona 2 września 1994.

Karta Tybetańczyków na Uchodźstwie (potocznie zwana też konstytucją Tybetu; ang: Charter of the Tibetans In-Exile) - dokument przyjęty przez Tybetańskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (ang: Assembly of Tibetan People’s Deputies‎) 14 czerwca 1991. Karta ta powiązana jest z Centralnym Rządem Tybetańskim.

Nepal () – demokratyczna republika federalna w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, granicząca na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza.

Według danych z 2009 roku, partia ma 5000 członków skupionych w 36 oddziałach w Indiach, Nepalu i Bhutanie. Każdy oddział wybiera (na trzyletnią kadencję) liczący od 5 do 10 osób Regionalny Komitet Roboczy, który oprócz koordynacji zadań podejmowanych przez partię w poszczególnych oddziałach zajmuje się również implementacją dyrektyw Centralnego Komitetu Wykonawczego.

Kongres Młodzieży Tybetańskiej (tyb. བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ལྷན་ཚོགས།, wylie: bod kyi gzhon nu’i lhan tshogs, ang. Tibetan Youth Congress) – międzynarodowa pozarządowa organizacja tybetańskiej diaspory, powołana 7 października 1970 z inicjatywy Tenzina Gesze Tethonga, Lodi Gjari, Sonama Topgjala i Tenzina Namgjal-Tethonga w Dharamsali w Indiach. Jej głównym postulatem jest uzyskanie przez Tybet pełnej niepodległości, nawet za cenę życia. W swoim programie zdecydowanie odrzuca propozycję strasburską, przedstawioną w 1987 przez XIV Dalajlamę, domagając się prowadzenia walki, także przy użyciu przemocy, aż do uzyskania całkowitej suwerenności. Za obszar, na którym powinno się budować przyszłą państwowość uznaje, poza Tybetańskim Regionem Autonomicznym, także tereny etnicznego Tybetu wcielone po 1949 bezpośrednio do ChRL.

Tenzin Gjaco, XIV Dalajlama (tyb. ལྷ་མོ་དོན་འགྲུབ་, wylie: bstan ’dzin rgya mtsho; ur. 6 lipca 1935) – duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego, laureat pokojowej nagrody Nobla (1989).

Naczelnym organem NDPT jest Centralny Komitet Wykonawczy (CENTREX). Może on liczyć od 7 do 15 osób. Prawo wyborcze przysługuje wszystkim członkom partii. Kadencja CENTREX-u trwa 4 lata. Jego siedziba mieści się w McLeod Ganj nieopodal Dharamsali. Jednakże o generalnej linii politycznej NDPT decyduje, zwoływana co 4 lata, Narodowa Konwencja, w której uczestniczą członkowie Centralnego Komitetu Wykonawczego i wszystkich Regionalnych Komitetów Roboczych. Tylko on ma prawo wprowadzać zmiany do statutu.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Bhutan (Druk, Królestwo Bhutanu – Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy i zachodzie z Chinami a na południu i wschodzie z Indiami; bez dostępu do morza. Lokalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka.

NDPT wydaje (w języku angielskim i tybetańskim) magazyn Mangtso. Zawiera on sprawozdania z działalności podejmowanej przez Centralny Komitet Wykonawczy i Regionalne Komitety Robocze. Są w nim również zamieszczane materiały promujące tybetański ruch niepodległościowy i idee demokratyczne. Publikuje także broszury.

Przypisy

Instytucje i perspektywy demokracji Tybetańskiej (pol.). Ratujtybet.org. [dostęp 21 listopada 2010].
NDPT HISTORY Birth of NDPT (ang.). Ndp4tibet.org. [dostęp 21 listopada 2010].
NDPT HISTORY Organizational structure (ang.). Ndp4tibet.org. [dostęp 21 listopada 2010].
National Democratic Party of Tibet (ang.). Ndp4tibet.org. [dostęp 21 listopada 2010].
MANGTSO MAGAZINE (ang.). Ndp4tibet.org. [dostęp 21 listopada 2010].
BROCHURE (ang.). Ndp4tibet.org. [dostęp 21 listopada 2010].