Narodowa Organizacja Wojskowa - Polski Serwis Naukowy

Narodowa Organizacja Wojskowa (NOW) – konspiracyjna organizacja wojskowa Stronnictwa Narodowego okresu II wojny światowej.

Zarys historyczny

13 października 1939 w Warszawie podczas konspiracyjnego posiedzenia członków Komitetu Głównego i Zarządu Głównego SN powołano do życia organizację wojskową podporządkowaną SN. Początkowo funkcjonowała ona pod nazwą Armia Narodowa, później Organizacja Wojskowa Stronnictwa Narodowego i Narodowe Oddziały Wojskowe, a od 1 lipca 1941 jako NOW. Powodem utworzenia odrębnej organizacji przez SN było przeciwstawienie się wpływom politycznym czynników oficjalnych w kraju, czyli ZWZ-AK. Odrzucając podporządkowanie Służbie Zwycięstwu Polski i później ZWZ-AK, Narodowa Organizacja Wojskowa uznawała zarazem zwierzchnictwo władz RP i Naczelnego Wodza na uchodźstwie.

Józef Czuchra (ur. 4 marca 1911, zm. 31 marca 1945) - dowódca oddziału partyzanckiego NOW i AK w Rzeszowskiem, ps. "Orski", "Mnich", "Bogumił", "Podhalanin".
Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) - Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.

Nadzór nad NOW sprawował Wydział Wojskowy Zarządu Głównego SN, podlegały mu sprawy polityczne, personalne i finansowe. Natomiast w pozostałych kwestiach, jak struktura organizacyjna, wywiad, szkolenie itp. posiadała wobec SN pełną autonomię.

Na pierwszego komendanta organizacji został zaocznie wyznaczony gen. Marian Żegota-Januszajtis, ale wskutek jego nieobecności (przebywał we Lwowie, gdzie 27 października 1939 został aresztowany przez NKWD), funkcję tę powierzono wkrótce por. rez. Aleksandrowi Demidowicz-Demideckiemu ps. "Aleksander" – członkowi Komitetu Głównego SN. W grudniu 1939 opuścił on jednak kraj. W związku z tym na p.o. komendanta organizacji wyznaczono z kolei ppor. rez. Bolesława Kozubowskiego ps. "Gruby", "Trojanowski".

Ignacy Oziewicz ps. "Czesław", "Czesławski", "Netta", "Jenczewski" (ur. 7 maja 1887 w Łygnianach, w pow. święciańskim, zm. 10 stycznia 1966 w Gdyni) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego.
Kielce – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

W latach 1940–1941 miały miejsce na terenie Pomorza, Krakowskiego, Zagłębia Dąbrowskiego i Warszawskiego masowe aresztowania działaczy SN. W tym czasie Niemcy rozbili także działającą głównie na terenie Wielkopolski Narodową Organizację Bojową. W połowie 1941 SN przystąpiło do odbudowy swoich struktur. Nowy prezes Zarządu Głównego SN Stefan Sacha we wrześniu 1941 powołał na stanowisko Komendanta Głównego NOW ppłk. Józefa Rokickiego ps. "Karol". Wiosną 1942 roku okręg warszawski i większość radomskiego przeszły do AK zas część kadry oficerskiej NOW wzmogła naciski na połączenie z AK

Franciszek Przysiężniak ps. "Ojciec Jan" (ur. 22 września 1909 w Krupem k. Krasnegostawu – zm. 30 września 1975 w Jarosławiu) – porucznik artylerii Wojska Polskiego, oficer Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, żołnierz podziemia niepodległościowego.
Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Na pocz. maja 1942 prezes SN zgłosił Komendantowi Głównemu AK gen. Stefanowi Roweckiemu ps. "Grot" propozycję przeprowadzenia scalenia NOW z AK. Rezultatem kilkumiesięcznych rozmów było podpisanie 23 sierpnia 1942 umowy scaleniowej oraz wyznaczenie przez gen. S. Roweckiego początku pierwszej fazy scalenia na 4 listopada 1942. W tym dniu został zaprzysiężony ppłk J. Rokicki. 19 listopada tego samego roku zaprzysiężona została część komendantów okręgowych NOW. Sztab NOW o tej decyzji został poinformowany 4 marca, wzbudziło to jednak sprzeciw części jego członków. Organizatorem sprzeciwu wobec scalenia z AK w szeregach SN i NOW był August Michałowski. W rezultacie doszło do rozłamu, który poparła część sztabu(zwłaszcza oddziały I i III) i następujące Okręgi: radomski, kielecki, częstochowski, lubelski, podlaski i łódzki. Na czele rozłamu w NOW stanął zastępca Komendanta Głównego pułkownik Ignacy Oziewicz. W połowie września 1942 z połączenia rozłamowców z NOW i Związku Jaszczurczego powstały Narodowe Siły Zbrojne. Natomiast pozostała część NOW podporządkowała się AK, co odbyło się w dwóch fazach: w listopadzie 1942 i drugiej od sierpnia 1943.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
Józef Wacław Rokicki ps. "Karol", "Michał" (ur. 6 marca 1894 w Lipnie, zm. 6 października 1976 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego i Armii Krajowej, komendant główny Narodowej Organizacji Wojskowej. W trakcie powstania warszawskiego od 18 sierpnia dowódca Obwodu Mokotów AK a nastepnie p.o. dowódcy 10 Dywizji Piechoty AK im. Rataja.

W 1942 NOW liczyła ok. 80 tys. członków. Najsilniejsze wpływy posiadała na Mazowszu, Lubelszczyźnie, w Wielkopolsce i Małopolsce. NOW miała także oddziały partyzanckie, wśród których można wymienić dowodzone przez Franciszka Przysiężniaka ps. "Ojciec Jan", Józefa Czuchrę ps. "Orski", "Mnich", "Bogumił", "Podhalanin", ppor. Leona Janio ps. "Łaski", "Bryza", czy Józefa Zadzierskiego ps. "Wołyniak". Przede wszystkim NOW prowadziła jednak działalność wywiadowczą oraz rozpoznanie konfidentów i szczególnie niebezpiecznych funkcjonariuszy hitlerowskich, zdobywano broń, amunicję i środki finansowe, tworzono system łączności, głównie patroli terenowych, a także kolportaż podziemnej prasy. Przeprowadzano akcje sabotażowo-dywersyjne i w celach samoobrony. NOW organizowała również pomoc dla Żydów (współpracując w Warszawie w tym celu z Frontem Odrodzenia Polski i pracownikami Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Zarządu Miejskiego Warszawy). Po upadku Powstania Warszawskiego, w którym walczyło w ramach oddziałów AK ok. 1,5 tys. żołnierzy NOW, organizacja ponownie usamodzielniła się i w listopadzie 1944 współtworzyła ze scaloną z AK częścią NSZ Narodowe Zjednoczenie Wojskowe.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce. Historyczną Stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu – prawa miejskie – 1237.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)