Narodowe Święto Odrodzenia Polski - Polski Serwis Naukowy

Narodowe Święto Odrodzenia Polski – najważniejsze polskie święto państwowe w okresie Polski Ludowej, obchodzone co roku 22 lipca (do 1990), na pamiątkę podpisania Manifestu PKWN w 1944 roku i odrodzenia Polski po II wojnie światowej.

Znaczenie daty

Dnia 22 lipca 1944 roku, po prawie 5 latach II wojny światowej ogłoszony został Manifest PKWN. W rzeczywistości dokument ten został podpisany nie w Chełmie, ale dwa dni wcześniej w Moskwie. Nie miał też realnego znaczenia dla rekonstrukcji państwa polskiego – wiążące decyzje podejmowała tzw. Wielka trójka, a przede wszystkim Józef Stalin.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Jastarnia (kaszb. Jastarniô lub też Pùckô Jastarniô, Sroczé Gniôzdo, niem. Putziger Heisternest, dawniej Jasturnia Pucka, Zesterna, Niastarnia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kąpielisko, kurort nadmorski, port morski.

Ustanowienie i zniesienie święta

Zobacz w Wikiźródłach tekst
W sprawie VIII sesji Krajowej Rady Narodowej (21—23 VII 1945 r.)

Dzień 22 lipca ustanowiono świętem narodowym (i dniem wolnym od pracy) ustawą Krajowej Rady Narodowej w dniu 22 lipca 1945, czyli rok po podpisaniu Manifestu PKWN.
Święto zastąpiło – obchodzone przed II wojną światową (od 1937 r.) – Święto Niepodległości obchodzone 11 listopada. Zniesione zostało ustawą Sejmu RP z dnia 6 kwietnia 1990.

Święto Narodowe Trzeciego Maja – święto państwowe obchodzone 3 maja, ustanowione w 1919 oraz ponownie w 1990, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Wielka trójka – przywódcy światowych mocarstw alianckich (bez Francji) spotykający się w czasach II wojny światowej na trzech konferencjach międzynarodowych – kolejno: teherańskiej (1943) oraz jałtańskiej i poczdamskiej (obie w 1945), na których dyskutowano wojenne zobowiązania sojusznicze oraz kształt przyszłego porządku światowego po pokonaniu państw Osi.

Dzieje obchodów

Święto obchodzono w całym okresie Polski Ludowej. Główne uroczystości odbywały się na placu Zwycięstwa (obecnie placu Piłsudskiego) w Warszawie bądź na Stadionie Dziesięciolecia. Święto to było dniem wolnym od pracy. Zostało zniesione ustawą Sejmu Kontraktowego z 6 kwietnia 1990 (weszła w życie 28 kwietnia); równocześnie przywrócono Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego znajduje się w centrum Warszawy, pomiędzy Ogrodem Saskim a ulicami Moliera, Królewską i Ossolińskich. Na zachód od niego ciągnie się Oś Saska.

Polska Ludowa - potoczna nazwa państwa polskiego w okresie rządów Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i zależności od ZSRR w latach 1944-1989.

Na dzień 22 lipca starano się wyznaczać ważne rocznice i wydarzenia. Wtedy otwarto Pałac Kultury i Nauki w Warszawie (1955), jak również zaczęto produkować Fiata 126p (1973) i otwarto Trasę Łazienkowską w Warszawie.

W wielu przypadkach rocznice były w rzeczywistości "fałszywe". Przykładowo Jastarnia oficjalnie otrzymała prawa miejskie w dniu Święta Odrodzenia Polski. Realnie – 1 stycznia.

Przypisy

Dz. U. z 1945 r. Nr 32, poz. 194
Święto Niepodległości (1918) na wojskopolskie.pl
Dz. U. z 1990 r. Nr 28, poz. 159
Karol Nawrocki, „Imieniny” i „urodziny” systemu komunistycznego w Polsce, "Histmag.org", 12.02.2008.
Ryszard Struck, Jastarnia. 35 lat minęło!, "Histmag.org", 15.07.2008.