Narodowe Centrum Kultury - Polski Serwis Naukowy

Narodowe Centrum Kultury jest państwową instytucją kultury. W obecnym kształcie instytucja istnieje od 2006 roku, działając na podstawie zarządzenia nr 8 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 marca 2006 r. „W sprawie nadania statutu państwowej instytucji kultury Narodowemu Centrum Kultury”.

Europa Środkowo-Wschodnia – nazwa stosowana[potrzebne źródło] dla określenia europejskich państw powstałych w wyniku rozpadu bloku socjalistycznego. Jest to zbitek dwóch określeń tej części Europy – geograficznego (środkowa) i politycznego (Wschodnia).

Naród – wspólnota o podłożu etnicznym, gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.

Od maja 2005 r. do marca 2006 r. część działań Centrum realizowana była w ramach Instytutu im. Adama Mickiewicza — instytucji powstałej w wyniku połączenia przez Ministra Kultury dwu pierwotnie samodzielnych jednostek: Instytutu Adama Mickiewicza oraz Narodowego Centrum Kultury. W pierwotnym kształcie NCK zostało utworzone w maju 2002 r. z połączenia Centrum Animacji Kultury, Instytutu Dziedzictwa Narodowego i Ośrodka Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kulturalnych.

Instytut Adama Mickiewicza (kiedyś Centrum Międzynarodowej Współpracy Kulturalnej Instytut Adama Mickiewicza) – agenda rządowa, instytucja kultury powstała 1 marca 2000 roku. Jej celem jest popularyzowanie polskiej kultury na świecie oraz współpraca kulturalna z innymi krajami.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

Narodowe Centrum Kultury realizuje szerokie spektrum działań z zakresu dziedzictwa narodowego, edukacji historycznej i patriotycznej, kreowania zainteresowania kulturą oraz podnoszenia kwalifikacji pracowników kultury. Dynamicznie kształtując program, Centrum odpowiada na potrzeby odbiorców oraz wypełnia luki w ofercie innych podmiotów realizujących zadania w sferze szeroko definiowanej kultury.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"), interpretuje się go w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

Misja

Misją Narodowego Centrum Kultury jest podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej i państwowej, promocja polskiego dziedzictwa narodowego, jako ważnego elementu europejskiego dziedzictwa kulturowego oraz edukacja kulturalna i kreowanie zainteresowania kulturą i sztuka.

Powyższa misja została sformułowana w oparciu o Statut NCK oraz zapis Narodowej Strategii Kultury na lata 2004-2013, który następująco definiuje misję instytucji realizujących zadania w sferze kultury: "Zrównoważony rozwój kultury, jako najwyższej wartości przenoszonej ponad pokoleniami, określającej całokształt historycznego i cywilizacyjnego dorobku Polski, wartości warunkującej tożsamość narodową i zapewniającej ciągłość tradycji i rozwój regionów".

Administracja państwowa – funkcja państwa polegająca na praktycznym i bezpośrednim wykonywaniu jego zadań, odróżniana od funkcji ustawodawczej i od wymiaru sprawiedliwości; także zespół organów państwa pełniących tę funkcję.

Samorząd terytorialny – organizacja społeczności lokalnej (gmina, powiat) lub regionalnej (województwo samorządowe) i jednocześnie forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę i względnie samodzielnie decydują o realizacji zadań administracyjnych, wynikających z potrzeb tej wspólnoty na danym terytorium i dozwolonych samorządowi przez ustawy, pod określonym ustawowo nadzorem administracji rządowej.

Wypełniając misję Narodowe Centrum Kultury wyznacza sobie dwa równorzędne cele strategiczne:

edukacja kulturalna,

profesjonalizacja sektora kultury.

Przedmiot działalności

Zgodnie z zapisami rozdziału II §4 statutu przedmiotem działalności NCK jest:

podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej i państwowej,

promocja polskiego dziedzictwa narodowego, jako ważnego elementu europejskiego dziedzictwa kulturowego,

edukacja kulturalna oraz kreowanie zainteresowania kulturą i sztuką,

inspirowanie i wspomaganie działających w sferze kultury i dziedzictwa narodowego ruchów społecznych oraz organizacji pozarządowych,

prowadzenie informacji kulturalnej oraz prac badawczych i eksperckich w zakresie kultury i dziedzictwa narodowego oraz gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie informacji o procesach zachodzących w działalności kulturalnej, szczególnie tej nadzorowanej przez samorządy terytorialne,

pozyskiwanie środków pozabudżetowych z funduszy krajowych i zagranicznych, w tym Unii Europejskiej i wykorzystywanie ich na realizację zadań Centrum,

stwarzanie możliwości podwyższania kwalifikacji kadr zajmujących się działalnością kulturalną oraz wymiany doświadczeń w tym zakresie.

NCK prowadzi działania zmierzające do podniesienia poziomu edukacji z zakresu dziedzictwa narodowego oraz edukacji artystycznej i międzykulturowej, stypendialnego wsparcia młodych twórców, jak również merytorycznego wsparcia przedstawicieli sektora kultury oraz jego przyszłych pracowników.

Patriotyzm (łac. patrio = ojczyzna, gr. patriates) – postawa szacunku, umiłowania i oddania własnej ojczyźnie oraz chęć ponoszenia za nią ofiar. To wypełnianie obowiązków obywatelskich. Charakteryzuje się też przedkładaniem celów ważnych dla ojczyzny nad osobiste, a często także gotowością do poświęcenia własnego zdrowia lub życia. Patriotyzm to również umiłowanie i pielęgnowanie narodowej tradycji, kultury czy języka.

Międzynarodowy Festiwal Oratoryjno-Kantatowy "Wratislavia Cantans" – festiwal muzyczny odbywający się co roku jesienią (we wrześniu) na Dolnym Śląsku.

Zadania Centrum realizowane są za pomocą trzech mechanizmów formalno-prawnych:

realizacji własnych programów długofalowych oraz projektów jednorazowych,

realizacji projektów partnerskich z innymi podmiotami sektora kultury,

zarządzania Programami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Realizując swoje cele i zadania Centrum współpracuje m.in. z administracją państwową, samorządami terytorialnymi, z polskimi i zagranicznymi instytucjami i sieciami kultury, organizacjami pozarządowymi, instytucjami oświaty, uczelniami wyższymi oraz sponsorami i mediami. Bardzo ważnymi partnerami są państwowe instytucje kultury, z którymi NCK współdziała w zakresie ich specjalistycznych zadań statutowych.

Organizacja pozarządowa (ang. non-governmental organization) – organizacja obywatelska (założona przez obywateli lub ich organizacje) działająca z własnej inicjatywy na rzecz wybranego interesu publicznego i niedziałająca dla osiągnięcia zysku. W prawie międzynarodowym, w odróżnieniu od organizacji międzyrządowych, organizacje pozarządowe grupują nie państwa lecz osoby fizyczne lub prawne, i to z reguły z różnych krajów (najczęściej przyjmuje się, że minimum z trzech). Działają w oparciu o prawo krajowe siedziby organizacji, a powstają w wyniku nie umowy międzynarodowej, ale umowy cywilno-prawnej.

Rafał Blechacz (ur. 30 czerwca 1985 w Nakle n. Notecią) – polski pianista, zwycięzca XV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

Zgodnie z zapisami statutu Narodowe Centrum Kultury może realizować zadania poprzez:

inicjowanie, prowadzenie i wspieranie projektów badawczych, edukacyjnych, kulturalnych oraz akcji społecznych realizujących cele Centrum,

prowadzenie akcji promocyjnych i informacyjnych,

dokumentowanie działalności społeczno–kulturalnej,

gromadzenie i upowszechnianie informacji na temat wydarzeń i projektów kulturalnych oraz polskiego dziedzictwa narodowego,

organizowanie konferencji, seminariów itp., opracowywanie analiz, raportów i ekspertyz oraz upowszechnianie ich wyników,

organizowanie i prowadzenie kształcenia, szkoleń, staży, doskonalenia zawodowego dla pracowników kultury oraz wolontariuszy i animatorów organizacji pozarządowych,

prowadzenie działalności wydawniczej.

Odbiorcy działań

Odbiorcami działań NCK są następujące grupy beneficjentów:

Historia – nauka, która zajmuje się badaniem przeszłości. Humanistyczna i społeczna dziedzina nauki zajmująca się dochodzeniem do wiedzy o zdarzeniach minionych na podstawie a) świadectw bezpośrednich, b) źródeł pisanych lub c) wyników badań nauk pomocniczych historii. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia). Przedmiotem badań jest z reguły historia człowieka i cywilizacji ludzkiej.

Tożsamość narodowa — poczucie odrębności wobec innych narodów kształtowane przez czynniki narodowotwórcze takie jak: symbole narodowe, język, barwy narodowe, świadomość pochodzenia, historia narodu, świadomość narodowa, więzy krwi, stosunek do dziedzictwa kulturowego, kultura, terytorium, charakter narodowy.

młodzież szkolna, studenci i absolwenci,

artyści i młodzi twórcy,

pracownicy sektora kultury,

instytucje i organizacje działające w sferze kultury.

szeroko rozumiana grupa odbiorców / uczestników kultury,

Programy

Narodowe Centrum Kultury realizuje liczne projekty jednorazowe (Kongres Kultury Polskiej 2009, Obchody 600. lecia Grunwaldu) oraz następujące programy długofalowe:

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego. Jedynym skrawkiem Ukrainy w Azji jest wyspa Tuzła w cieśninie kerczeńskiej.

Bogumiła Berdychowska (ur. 1964) – polska publicystka, specjalizująca się w historii Ukrainy w XX wieku i stosunkach polsko-ukraińskich. Sekretarz Forum Polsko-Ukraińskiego, kierownik działu Programów Stypendialnych w Narodowym Centrum Kultury w Warszawie, przydziela stypendia ludziom kultury i nauki z byłego ZSRR, koordynuje polsko-ukraińską wymianę młodzieży. Członkini Kolegium Europy Wschodniej.

Kurs na Kulturę

Program Narodowego Centrum Kultury przygotowujący nową, kompetentną kadrę instytucji kultury i organizacji pozarządowych. Kurs na Kulturę umożliwia studentom szkół artystycznych i kierunków humanistycznych zdobycie teoretycznej i praktycznej wiedzy dotyczącej zasad funkcjonowania i specyfiki pracy w instytucjach kultury.

Instytucja kultury – zakład o charakterze publicznym zajmujący się upowszechnianiem kultury, może być zarówno państwowy jak i samorządowy. Przybiera różne formy organizacji, np. teatr, kino, instytucja filmowa, muzeum, biblioteka, opera, operetka, filharmonia, orkiestra, dom kultury, ognisko artystyczne, galeria sztuki, ośrodek badań i dokumentacji. Zasady organizacji instytucji kultury reguluje ustawa z .

Przez profesję w socjologii i antropologii rozumie się te zawody, które wymagają długotrwałego przygotowania, zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a także często stażu zawodowego. Dla profesji charakterystyczne jest zrzeszanie się w stowarzyszenia zawodowe, tworzenie własnych kodeksów etycznych, a także ograniczanie dostępu do wykonywania zawodu wobec osób nie należących do organizacji.

W ramach programu realizowane są cztery projekty:

Studenckie staże w instytucjach kultury;

Szkolenia dla stażystów z zarządzania kulturą;

Studia podyplomowe marketingu kultury;

Konkursu na najlepsze prace doktorskie dotyczące problematyki kultury i nauk historycznych.

Kadra Kultury

Odpowiadając na postulaty wprowadzenia zmian w sposobie zarządzania instytucjami kultury zgłaszane podczas Kongresu Kultury Polskiej 2009, Narodowe Centrum Kultury przygotowało nowy program Kadra Kultury.

Rafał Rogulski (ur. 25 listopada 1971 w Wołominie ) – gitarzysta, realizator dzwięku, producent nagrań. Od 20 lat na warszawskiej scenie muzycznej, jest związany przede wszystkim z zespołami Bliss oraz Emollem.

Program powstał w oparciu o standardy wypracowane podczas realizacji funkcjonującego w latach 2003-2009 programu Polskie regiony w europejskiej przestrzeni kulturowej.

Stwarza on możliwości podnoszenia kompetencji kadry zarządzającej oraz przygotowania specjalistów pod kierunkiem polskich i zagranicznych ekspertów tak, aby nowocześnie zarządzane placówki, stały się centrami lokalnej aktywności twórczej otwartymi na potrzeby coraz bardziej wymagających odbiorców.

Cele programu: • promowanie nowoczesnych standardów zarządzania instytucjami kultury • wsparcie rozwoju kompetencji zarządczych pracowników sektora kultury • stymulowanie międzynarodowej współpracy kulturalnej • wspieranie procesu ewolucji sektora kultury w Polsce • włączanie kultury do działań o charakterze społeczno-gospodarczym

Polsko-Ukraińska Wymiana Młodzieży

Program Narodowego Centrum Kultury współfinansujący projekty obejmujące pobyt grup młodzieży ukraińskiej w Polsce lub pobyt na Ukrainie młodzieży polskiej.

Celem wymiany jest przyczynienie się do zmiany nastawienia wobec siebie obu społeczeństw poprzez wytworzenie wspólnoty historycznej oraz wspólnoty współczesnych celów i zadań, jakie stoją przed Polską i Ukrainą.

Program projektu zakłada konieczność poruszenia na spotkaniach polsko-ukraińskich zagadnień z zakresu historia lokalnej, kultury danego regionu oraz języka polskiego i ukraińskiego.

Projekt adresowany jest do szkół, samorządowych instytucji kultury i organizacji pozarządowych.

Program Stypendialny „Gaude Polonia”

Program stypendialny Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzony przez Narodowe Centrum Kultury przeznaczony dla młodych twórców kultury oraz tłumaczy literatury polskiej z krajów Europy Środkowowschodniej.

Zadaniem programu jest zbudowanie płaszczyzny zrozumienia i dobrych kontaktów na gruncie współpracy kulturalnej pomiędzy Polską, a jej bliskimi sąsiadami. Gaude Polonia ma także przybliżyć współczesną kulturę polską oraz doskonalić warsztat twórczy pod opieką uznanych polskich twórców.

Program Stypendialny "Młoda Polska"

Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczony jest dla młodych polskich artystów (do 35 roku życia), którzy mogą wykazać się wybitnymi osiągnięciami w następujących dziedzinach: muzyka, sztuki plastyczne, teatr, film, literatura, krytyka sztuki, taniec. Stypendia mogą być przeznaczone na realizację konkretnych projektów artystycznych, studia za granicą oraz zakup instrumentów. W latach ubiegłych stypendystą programu został m.in. pianista Rafał Blechacz. W r. 2009, w szóstej edycji programu stypendialnego "Młoda Polska" przyznano 79 stypendiów (m.in. Bogna Burska, Wojciech Doroszuk – sztuki wizualne; Krzysztof Urbaniak, Tomasz Arnold – muzyka; Paweł Grześ, Rafał Milach – fotografia).

Program Dom Kultury+

Program zakłada stworzenie narzędzi, dzięki którym domy kultury biorące udział w programie, uzyskają wszechstronne wsparcie merytoryczne, rzeczowe i finansowe w trzech obszarach nazwanych priorytetami programu.

Wspominane priorytety będą się odnosiły do: 1. wsparcia w zakresie budowania strategii rozwoju instytucji w oparciu o diagnozę społeczno-ekonomiczną gminy oraz wyposażenia pracowników domu kultury w umiejętności i narzędzia niezbędne do prowadzenia efektywnej działalności kulturalnej, 2. wsparcia w zakresie budowania oferty programowej danej instytucji przy wykorzystaniu programów edukacji artystycznej oferowanych przez państwowe instytucje kultury oraz w oparciu o programy kulturalno-edukacyjne stworzone przez podmioty wyłonione w konkursie, 3. wsparcie w modernizacji pracowni edukacji artystycznej

Oprócz działań mieszczących się w ramach priorytetów planowany jest szereg działań zmierzających do stworzenia systemu wsparcia dla domów kultury, nie tylko tych biorących udział w programie. Zakłada się: • zbudowanie systemu współpracy między ośrodkami kultury, • systemu wsparcia merytorycznego dla domów kultury, • stworzenie narzędzi monitorowania działalności prowadzonej w obszarze kultury i edukacji artystycznej.

Ogólnopolski program rozwoju chórów szkolnych Śpiewająca Polska

Występ chórów biorących udział w programie "Śpiewająca Polska" z regionu lubelskiego.

Program skierowany do najmłodszych, wspierający rozwój chórów szkolnych przez dofinansowanie godzin lekcyjnych oraz opiekę metodyczną nad pedagogami kierującymi chórami

Narodowe Centrum Kultury zarządza programem przy pomocy partnera, jakim jest Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans.

W ramach programu są organizowane są:

dodatkowe lekcje śpiewu

comiesięczne spotkania dyrygentów

warsztaty dla osób prowadzących chóry

doroczne przeglądy chórów szkolnych.

Struktura i władze

Dyrektor: Krzysztof Dudek

Zastępcy dyrektora: Katarzyna Mazurkiewicz, Edward Chudzik

Rzecznik prasowy: Michał Laszczkowski

Dział Programów Stypendialnych kierownik działu: Bogumiła Berdychowska

Dział Rozwoju Kultury kierownik działu: Bogumiła Wiesiołek

Dział Programowy kierownik działu: Marzena Strąk

Zespół ds. Badań i Analiz kierownik działu: Joanna Szwajcowska

Dział ds. Europejskiej Sieci „Pamięć i Solidarność” kierownik działu: Rafał Rogulski

i inne

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona NCK

Oficjalna strona Kongresu Kultury Polskiej 2009

Oficjalna strona Programu Kadra Kultury