Narodowość śląska - Polski Serwis Naukowy

"Ślůnsko nacyjo bůła, je i bydzie" – transparent niesiony na III Marszu Autonomii, 18.07.2009, Katowice

Narodowość śląska, według zwolenników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, to narodowość zamieszkująca głównie Śląsk odrębna od narodowości polskiej, niemieckiej, czeskiej i słowackiej, posiadająca odmienną kulturę, historię i język. Według przeciwników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, deklarowanie tej narodowości jest zjawiskiem społecznym, będącym rodzajem protestu przeciwko warunkom bytowym i kondycji ekonomicznej Górnego Śląska.

Wasserpolen ("Rozwodnieni Polacy") – określenie używane przez niemieckich osadników w XIII w. wobec rdzennej polskiej ludności Dolnego Śląska[potrzebne źródło]. W późniejszym okresie nazwę tę rozciągnięto także na mowę Ślązaków posługujących się mową śląską, którą koloniści określali "Wasserpolnisch". W XIX wieku terminu "Wasserpolen" Niemcy używali wobec wszystkich Słowian mieszkających na pograniczu polsko-niemieckim i nazywali tak zarówno Górnoślązaków jak Mazurów oraz Kaszubów.
Polonizacja – proces przyswajania języka lub kultury polskiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Polonizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją.

Narodowość śląska nie jest uznawana przez żadne państwo. Polski Sąd Najwyższy w 1998 r. i w 2007 r. przyjął, że w powszechnej ocenie społecznej Ślązacy nie są uważani za odrębną grupę narodową. Skargę na postanowienie z 1998 r. odrzucił Europejski Trybunał Praw Człowieka w 2004 r..

W 2006 r. Sąd Okręgowy w Katowicach stwierdził, że nie jest wystarczające dla przyjęcia istnienia odrębnego narodu śląskiego i narodowości śląskiej – samo wewnętrzne przekonanie o tym grupy ludzi, czy nawet deklarowanie takiej narodowości w spisach powszechnych. Przedstawił pogląd, że naród śląski (narodowość śląska) nie istnieje w powszechnej świadomości ani też w aktach prawnych, a postrzeganie odrębności Ślązaków (językowe, obyczajowe...) wiąże się raczej z historycznymi regionami (Górny Śląsk, Dolny Śląsk, Śląsk Cieszyński) kraju, a nie z istnieniem narodu śląskiego. Zdanie to zaaprobował Sąd Najwyższy w 2007 r.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.
Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.

W 2008 r. prowadzone były dyskusje nad ewentualnym uwzględnieniem Ślązaków w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, jednak nie jako mniejszość narodową, tylko albo jako mniejszość etniczną, albo jako społeczność posługującą się językiem regionalnym. Według śląskich przeciwników uznania narodowości, uznanie języka śląskiego ma podtekst polityczny, ponieważ może stanowić przesłankę do uznania w przyszłości Ślązaków jako mniejszość narodową.

Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.
Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

Według senator prof. Doroty Simonides deklaracje narodowości śląskiej podczas spisu ludności z 2002 r. nie mają związku z przynależnością narodową, ale są wyrazem protestu przeciwko brakowi zainteresowania sprawami Śląska, sprzeciwem wobec bezrobocia i zamykania kopalń.

Organizacje

Organizacją dążącą do uznania narodowości śląskiej jest Ruch Autonomii Śląska, którego celem jest utworzenie regionu autonomicznego, w historycznych granicach Górnego Śląska, bez Żywiecczyzny, Częstochowy i części Zagłębia, który nawiązywałby do przedwojennej autonomii województwa śląskiego. W celu rozbudzania i ugruntowywanie świadomości narodowej Ślązaków działa także tzw. "Związek Ludności Narodowości Śląskiej", który od 1996 roku ubiegał się o zarejestrowanie jako stowarzyszenie.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Śląska Partia Socjaldemokratyczna (ŚPSD) - organizacja lewicowa, działająca na spornym pomiędzy Polską, a Czechosłowacją, międzynarodowym terytorium plebiscytowym Śląsk Cieszyński w roku 1920, skupiająca w swych szeregach osoby uważające się wyłącznie za Ślązaków, czyli odrębną narodowość śląską, w polskiej, niemieckiej i czeskiej literaturze naukowej zaliczana jest w poczet tzw. ruchów ślązakowskich (Šlonzacke hnuti, Schlonsakenbewegung) lub śląskich ruchów separatystycznych.

Pierwszym wpisanym do rejestru stowarzyszeniem odwołującym się wprost do śląskiej tożsamości narodowej jest Stowarzyszenie Osób Narodowości Śląskiej. Wpisu dokonał w dniu 21 grudnia 2011 sąd rejonowy w Opolu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)