Naukoznawstwo - Polski Serwis Naukowy

Naukoznawstwo – w wąskim znaczeniu tego słowa jest to epistemologia nauki. W szerszym zespół nauk o nauce, obejmujący m.in. teorię i historię nauk, metodologię nauk oraz systematykę.

Naukoznawstwo zajmuje się problematyką racjonalnego wpływania na rozwój nauk (w pożądanym kierunku) środkami społecznymi; dokładniej jest to zestaw takich badań nad naukami, jakie mają zwiększyć potencjał i efektywność w wykorzystaniu kapitału intelektualnego (ludzkiego i strukturalnego). Zadaniem naukoznawstwa jest opracowywanie rekomendacji dla ludzi, którzy w ramach rozmaitych instytucji i urzędów praktycznie zajmują się sprawami nauki i polityki naukowej w skali globalnej, międzynarodowej, krajowej, regionalnej i instytucjonalnej.

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Universitas Catholica Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.
Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).

W roku akademickim 2011/2012 w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim zostaną uruchomione pierwsze w Polsce studia z zakresu naukoznawstwa.

Problematyka

Teoretyczne nauki o nauce: humanistyczne (nauka traktowana jako fakt kulturowy), filozoficzne (nauka jako byt lub poznanie, dla którego szuka się ostatecznych racji i uwarunkowań) oraz formalne (nauka jako forma poznania).

Badania naukoznawcze: teoretyczne (1) (ukierunkowane na zrozumienie natury nauki, jej dynamiki i funkcji w kulturze i społeczeństwie) i praktyczne (2) (związane z organizacją nauki, organizacją badań i rozwoju oraz kształtowaniem polityki naukowej).

Prawo nauki prawo jakościowe, stała relacja między własnościami rzeczy lub zdarzeniami - prawa przyczynowe, prawa rozwojowe; prawo ilościowe, zależność funkcyjna między parametrami ciała lub układu materialnego, na przykład:
Systematyka (gr. systematikos – stanowiący układ, system) jest to układ (czyli system) przedmiotów lub pojęć danej nauki, a zarazem także (pod-)dziedzina danej nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć (czyli inaczej taksonomia).

1) Dociekania naukoznawcze opierają się na danych empirycznych, pozyskiwanych głównie dzięki sprawozdawczości naukowej oraz przetwarzanych za pomocą ogólnych metod analizy (zwłaszcza statystycznej) i metod specyficznych (jak metoda foresight). Dołączone są do nich ustalenia z zakresu prakseologii, wiedzy o organizacji i technice prowadzenia badań oraz z zakresu dokumentacji i przekazywania informacji naukowej.

Nauka – autonomiczna część . Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników, prowadzi do powstania wiedzy naukowej dostępnej dla całej ludzkości. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.
Foresight (ang. przewidywanie) – metoda prognozowania polegająca na dyskusji nad przyszłością w gronie przedstawicieli decydentów (władzy publicznej), środowisk naukowych, przemysłu, mediów, organizacji pozarządowych i opinii publicznej, przy czym nie chodzi o dokładność prognozy, lecz o uświadomienie perspektyw i przygotowanie do zmian.

2) Polityka nauki – pojmowana praktycznie, jest zbiorem działań podejmowanych dla wzmożenia wzrostu wiedzy w ogóle lub względnego powiększenia informacji w różnych dziedzinach wiedzy. Takie działania podejmują przede wszystkim zespoły ludzi pracujących w instytucjach rządowych, w firmach prawnych i fundacjach. Głównymi zagadnieniami polityki nauki są skutki rozmaitych instytucjonalnych poczynań dla ubogacenia ‘kapitału intelektualnego’ oraz racjonalne decyzje o inwestycjach w określone projekty, a w szczególności – decyzje o podziale zasobów pieniężnych na różne kierunki badań podstawowych.

Idealizacja – termin określający eksperyment myślowy dokonywany poprzez działania poznawcze, który polega na uproszczeniu analizy rzeczywistości. Określana jest tak również eliminacja czynników uważanych za nieistotne i zwrócenie uwagi na te, zdaniem badacza czy obserwatora, decydujące. Polega na badaniu zjawisk na drodze abstrakcji w ich czystej, niezmąconej postaci.
Uzasadnienie – uzasadnić zdanie P, to tyle co wskazać inne zdanie Q, które pozostaje w relacji wynikania ze zdaniem P, a które jest mniej niepewne co zdanie P. Gdy wskazywane zdanie Q wynika dedukcyjnie ze zdania P, mamy do czynienia z potwierdzeniem zdania P, gdy zaś ze zdania Q wynika dedukcyjnie uzasadniane zdanie P – z dowodzeniem zdania P.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Kapitał intelektualny może być rozumiany jako pochodna terminów kapitał i intelekt. W wyniku koniunkcji tych dwóch znaczeń może powstać następująca definicja kapitału intelektualnego: kapitał intelektualny to wytworzone bogactwo, powstałe z wiedzy zatrudnionych pracowników przedsiębiorstwa zaangażowanych w stały proces przyrostu jego wartości.

Porównanie, comparatio (w niektorych kontekstach także similitudo) – dwuczłonowa konstrukcja semantyczna, w której cechy przedmiotu lub zjawiska X (tego, co porównujemy, comparandum) scharakteryzowanego w członie X zostają uwydatnione przez wskazanie na jego podobieństwo do przedmiotów lub zjawisk scharakteryzowanych w członie Y (tego, do czego porównujemy, comparans). Oba człony połączone są charakterystycznymi dla danego języka wyrażeniami – w języku polskim są to wyrażenia jak, jakby, jak gdyby, na kształt, niby, podobny, na podobieństwo itp., występujące przed comparansem, przy czym często są one uzupełniane występującymi przed comparandum wyrażeniami tak, tako itp. Kolejność członów comparndum i comparansa w języku polskim i wielu innych jest dowolna. Comparandum i comparans muszą więc posiadać wspólną cechę semantyczną, zwaną tertium comparationis, która stanowi podstawę i motywację porównania.

Społeczeństwo to podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.

Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"), interpretuje się go w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

Wiedza - termin używany powszechnie, dotychczas nie posiada jeszcze ogólnie uznanej definicji. Za klasyczną uznaje się definicję Platona z dialogu Teajtet, gdzie Sokrates w rozmowie z Teajtetem dochodzi do sformułowania definicji, że wiedza to prawdziwe, uzasadnione przekonanie. Nowa Encyklopedia Powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.

Maria Ossowska (ur. 16 stycznia 1896 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1974 w Warszawie) - etyk, teoretyk i socjolog moralności. Uczennica Tadeusza Kotarbińskiego. W latach 1945-48 profesor Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie uczyła etyki m.in. Leszka Kołakowskiego. Od 1948 r. wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1952-62 kierowniczka Zakładu Historii i Teorii Moralności Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. W 1972 r. otrzymała nagrodę państwową I stopnia. Żona Stanisława Ossowskiego.

Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.