Nawias - Polski Serwis Naukowy

  (…)
  […]
  {…}
〈…〉

Nawiasy – znaki pisarskie, używane z reguły parzyście, przeznaczone do ujmowania między nie tekstu lub symboli.

Nawiasów używa się w tekstach do logicznego wydzielenia ich mniej ważnych fragmentów. W nawiasy ujmuje się komentarze, wyjaśnienia, uzupełnienia tekstu głównego. Generalnie jednak nadużywanie nawiasów w polskim tekście jest niewskazane. Zaleca się użycie raczej innych znaków interpunkcyjnych jak przecinki czy myślniki.

Wartość bezwzględna a. moduł – dla danej liczby rzeczywistej wartość liczbowa nieuwzględniająca znaku liczby. Przykładowo 3 jest wartością bezwzględną tak liczby 3 jak i − 3.
Myślnik – znak pisarski z grupy znaków interpunkcyjnych w postaci dłuższej, poziomej kreski, położonej w pobliżu średniej linii pisma. W druku znak pisarski myślnika reprezentowany jest przez dwa znaki typograficzne: pauzę lub półpauzę. Obserwuje się przy tym tendencję do odchodzenia od stosowania pełnej pauzy (dawniej wyłącznie obowiązującej) na korzyść półpauzy.

W matematyce podstawowe znaczenie nawiasów to ustalanie kolejności wykonania działań. Tak na przykład 10 − (6 − 1) = 5, natomiast wykonując działania w kolejności kanonicznej tj. od lewej do prawej otrzymamy 10 − 6 − 1 = 3. W matematyce wyższej nawiasy okrągłe używane są też w innych znaczeniach np. do oznaczenia argumentów funkcji. Nawiasy kwadratowe, klamrowe, ostrokątne mają zazwyczaj inne, specjalne znaczenie.

Wargi ust (łac. labia oris) – struktury okalające szparę ust u zwierząt. Wargi mają znaczenie przy spożywaniu pokarmów oraz artykulacji głosek. U człowieka występują dwie wargi:
Mechanika kwantowa (teoria kwantów) – teoria praw ruchu obiektów świata mikroskopowego. Poszerza zakres mechaniki na odległości czasoprzestrzenne i energie, dla których przewidywania mechaniki klasycznej nie sprawdzały się. Opisuje przede wszystkim obiekty o bardzo małych masach i rozmiarach - np. atom, cząstki elementarne itp. Jej granicą dla średnich rozmiarów lub średnich energii czy pędów jest mechanika klasyczna.

Nawiasy w ujęciu typograficznym

Zasady interpunkcji

Spotyka się kilka odmian nawiasów, przy czym, jeśli stosowane są w parach, to używa się ich symetrycznie tego samego rodzaju:

Nawiasy okrągłe (...) – są dziś podstawowym typem nawiasów, mają przeznaczenie ogólne. Na starszych maszynach do pisania brakowało pary tych znaków, a zastępowano je najczęściej dwukrotnym użyciem znaku ukośnika w postaci /.../. Tę formę nawiasów określa się też jako nawiasy proste, ale dziś stosowanie jej w normalnych tekstach jest błędem wynikającym z dosłownego powielania maszynopisów.

Nawias syntaktyczny w programowaniu, to element składni określonego języka programowania służący definiowaniu strukturalnych elementów kodu źródłowego, takich jak bloki czy instrukcje strukturalne. Nawiasami syntaktycznymi w językach programowania są wybrane przez autorów konkretnego języka programowania słowa kluczowe, lub znaki nawiasów (symbole). Zarówno w przypadku słów kluczowych jak i symboli, para nawiasów dla konkretnej konstrukcji, obejmuje słowo (lub symbol) otwierające oraz słowo (lub symbol) zamykające strukturę programową. Nawiasy syntaktyczne definiują takie elementy w kodzie źródłowym, jak np. instrukcje strukturalne, podprogramy, moduły, definicje typów strukturalnych (struktury, unie, rekordy, klasy itp.). Pośród języków programowania można wyróżnić języki, w których
Podprogram (inaczej funkcja lub procedura) - termin związany z programowaniem proceduralnym. Podprogram to wydzielona część programu wykonująca jakieś operacje. Podprogramy stosuje się, aby uprościć program główny i zwiększyć czytelność kodu.

Nawiasy kwadratowe [...] – używane są zgodnie z polską interpunkcją do zaznaczania wewnątrz cytatu fragmentów pominiętych, komentarzy lub tłumaczenia. W pracach naukowych zwykło się w nawiasach kwadratowych umieszczać odwołanie do źródła cytatu. Zasadniczo chodzi o wstawienie wyjaśnień niepochodzących od autora tekstu. Jeszcze inne zastosowanie to podawanie wymowy wyrazów w nawiasie kwadratowym. Poza tym używa się też nawiasów kwadratowych w charakterze nawiasów zewnętrznych, a więc gdy zachodzi potrzeba podkreślenia hierarchii nawiasów, to jest gdy w nawiasy trzeba ująć fragment tekstu znajdującego się już wewnątrz nawisów. Zazwyczaj wtedy nawiasy zewnętrzne są kwadratowe a wewnętrzne okrągłe.

Logo jest to język programowania stworzony jako środek do nauczania informatyki i matematyki. Składa się z gotowych elementarnych procedur, które służą do definiowania procedur użytkownika. Został zaprojektowany przez pracującego pod koniec lat 60. na MIT Seymoura Paperta. Jest on oparty o LISP, z zupełnie inną składnią i używa tzw. "grafiki żółwia" (ang. turtle graphics). Po grecku logos znaczy słowo.
XML (ang. Extensible Markup Language, w wolnym tłumaczeniu Rozszerzalny Język Znaczników) – uniwersalny język formalny przeznaczony do reprezentowania różnych danych w strukturalizowany sposób.

Nawiasy klamrowe {...} – spotyka się zasadniczo głównie w wydawnictwach specjalnych, na przykład słownikach. Czasem używa się ich też w celu zaznaczenia ingerencji edytorskich — wykasowań tekstu.

Nawiasy ostrokątne

Rzadko spotykane w tekście ciągłym. W słownikach mogą być w nie ujmowane np. wskazówki etymologiczne. Określenie tego znaku jako nawias ostrokątny jest w gruncie rzeczy mylące, a ma podłoże historyczne, gdyż obecnie ich graficzna postać przybiera najczęściej postać z kątem rozwartym. Ponieważ nawiasy ostrokątne nie są z reguły dostępne bezpośrednio z klawiatury komputera, a często nawet nie ma tych znaków w danym foncie, bywają zastępowane podobnymi nieco znakami ASCII <...> (mniejszy, większy).

Tablica w informatyce to kontener danych dostępnych, w którym poszczególne komórki dostępne są za pomocą kluczy, które najczęściej przyjmują wartości numeryczne. Rozmiar tablicy jest albo ustalony z góry (tablice statyczne), albo może się zmieniać w trakcie wykonywania programu (tablice dynamiczne).
Przecinek jest jednym z najczęściej używanych znaków interpunkcyjnych. „Przecina” zdanie, czyli je rozdziela. Może być zastosowany pojedynczo lub podwójnie.

〈〉
< >
‹ ›

W tekstach naukowych pojawia się czasem konieczność zastosowania podwójnych nawiasów. Nawias kwadratowy może wtedy być zewnętrznym, a nawias okrągły — wewnętrznym.

Można również użyć dwóch nawiasów okrągłych.

Najlepiej jednak byłoby w takiej sytuacji, o ile to możliwe, przeredagować tekst.

Średnik – znak interpunkcyjny rozdzielający o mocy pomiędzy kropką a przecinkiem, co uwidacznia się w sposobie zapisu (przecinek z kropką ponad nim). Od kropki różni się tym, że służy do oddzielania w miarę samodzielnych części wypowiedzenia. Od przecinka natomiast różni się tym, że oddziela wyłącznie człony równorzędne pod względem logiczno-składniowym, podczas gdy przecinek może oddzielać również człony nierównorzędne.
HTML (ang. HyperText Markup Language, pol. język znaczników hipertekstu) – dominujący język wykorzystywany do tworzenia stron internetowych. Pozwala opisać strukturę informacji zawartych w dokumencie nadając znaczenie poszczególnym fragmentom tekstu (formując linki, nagłówki, akapity, listy, itp.) oraz osadzić w tekście dodatkowe obiekty np. statyczne grafiki, interaktywne formularze, dynamiczne animacje. W składni języka HTML wykorzystuje się znaczniki opatrzone z obu stron nawiasami ostrokątnymi.

Należy unikać zbiegu dwóch nawiasów w tekście.

W języku polskim nawias otwierający jest zawsze poprzedzany odstępem, a tekst wewnątrz nawiasu następuje bez odstępu, odwrotnie postępuje się w przypadku nawiasu zamykającego. Jeśli jednak po nawiasie zamykającym powinien zostać umieszczony znak interpunkcyjny jak np. wykrzyknik, to stawia się go bez odstępu.

Jeśli wstawiany w nawiasie tekst sąsiaduje ze znakiem zapytania, wykrzyknikiem czy wielokropkiem, to taki znak umieszcza się przed tekstem wstawionym w nawiasie, a po nim stawia kropkę np.:

Indeks - w informatyce, w podstawowym ujęciu jest to przesunięcie wskaźnika tablicy w celu pokazania na konkretny jej element (mniej formalnie: numer elementu tablicy, w którym znajduje się indeksowany element będący jej treścią).
Komutator – w matematyce wskaźnik stopnia nieprzemienności pewnego działania dwuargumentowego. Definicje w teorii grup oraz teorii pierścieni różnią się między sobą.

    Może powinnaś zadzwonić? (Na pewno czeka niecierpliwie).

Jeśli wstawiony tekst sąsiaduje z kropką, przecinkiem, średnikiem lub myślnikiem, to znak taki umieszcza się po nawiasie kończącym wstawiany tekst:

    Nie zadzwoniła (chociaż czekał).

Gdy całe zdanie jest ujęte w nawias, najpierw stawiamy nawias zamykający, a po nim - kropkę: Należy się codziennie gimnastykować. (Takie zalecenie daje wielu lekarzy). A nawet, jeśli w nawiasie jest więcej niż jedno zdanie, kolejność ostatnich znaków w języku polskim będzie: nawias, kropka np.: Należy się codziennie gimnastykować. (Takie zalecenie daje wielu lekarzy. I nic innego nie powiedział ci twój kardiolog).

Język D – wieloparadygmatowy język programowania umożliwiający programowanie obiektowe, imperatywne oraz metaprogramowanie. Został opracowany przez Waltera Brighta, twórcę pierwszego natywnego kompilatora C++, Zortech C++. D powstał jako obiektowy następca języka C, jednak w przeciwieństwie do C++ zachowuje ze swoim poprzednikiem jedynie binarną kompatybilność. D posiada wiele cech obecnych w C++, a jego składnia oraz możliwości są wzorowane na Javie, C# oraz Eiffel. Pierwsza stabilna wersja języka ukazała się 2 stycznia 2007 roku. 17 czerwca 2007 roku opublikowano po raz pierwszy eksperymentalną wersję 2.0.
Multizbiór (ang. multiset, pol. wielozbiór) uogólnienie pojęcia zbioru, w którym w odróżnieniu od klasycznych zbiorów jeden element może występować wiele razy. Nie jest dana jednak żadna ich kolejność i tym multizbiór różni się od krotki.

Używane czasem pojedyncze nawiasy klamrowe lub inne to w istocie raczej elementy graficzne grupujące tekst.

Do zapisu wyliczeń stosuje się czasem po literze lub symbolu pojedynczy zamykający nawias okrągły np.:

    Trzy gatunki gryzoni nadają się do hodowli w warunkach domowych:
    a) mysz,
    b) szczur,
    c) królik.

W wyliczeniach po cyfrze z reguły spotyka się kropkę. Typowe wyliczanie po cyfrach i literach powino wyglądać następująco:

    1. Gryzonie
       a) mysz
       b) szczur

W tego typu zestawieniach nawias może jednak towarzyszyć cyfrze, zwłaszcza jeśli struktura będzie bardziej rozbudowana, jednak cyfra przy kropce oznacza wyższy rząd, np.

Visual Basic to język programowania wysokiego poziomu i narzędzie programowania firmy Microsoft. Składnia jest oparta na języku BASIC, ale unowocześniona. Zawiera kilkaset instrukcji, funkcji i słów kluczowych. Nie jest językiem w pełni obiektowym, gdyż nie udostępnia np. możliwości dziedziczenia, czy polimorfizmu. Wykorzystuje technologię ActiveX.
SGML (ang. Standard Generalized Markup Language) – standardowy uogólniony język znaczników służący do ujednolicania struktury i formatu różnego typu informacji (danych). Pozwala zapisać je w formie dokumentu tekstowego i dzięki temu łatwo przenosić, wyświetlać i drukować w różnych systemach elektronicznego przekazu danych.

    1. Zwierzęta
       1) Gryzonie
          a) mysz

Podobnie stosuje się również parzyście występujące nawiasy, jednak nie przy wyliczeniach, ale w linii:

    Trzy gatunki gryzoni nadają się do hodowli w warunkach
    domowych: (1) mysz, (2) szczur, (3) królik.

Dostępność nawiasów w standardzie Unicode

Standard Unicode definiuje bardzo dużo znaków określanych jako nawiasy lub pełniących funkcję nawiasów. Niektóre z nich to nawiasy o kształcie muszli żółwia, inne odmiany to np. nawiasy używane do zapisu indeksów górnych czy dolnych. Niniejsze zestawienie ma głównie orientacyjny charakter.

Kombinacja bez powtórzeń to każdy podzbiór zbioru skończonego. Kombinacją k-elementową zbioru n-elementowego A nazywa się każdy k-elementowy podzbiór zbioru A (0≤k≤n). Używa się też terminu "kombinacja z n elementów po k elementów" lub wręcz "kombinacja z n po k".
Lista - struktura danych służąca do reprezentacji zbiorów dynamicznych, w której elementy ułożone są w liniowym porządku. Rozróżniane są dwa podstawowe rodzaje list: lista jednokierunkowa w której z każdego elementu możliwe jest przejście do jego następnika oraz lista dwukierunkowa w której z każdego elementu możliwe jest przejście do jego poprzednika i następnika.

( ) left and right parenthesis = opening and closing parenthesis
[ ] left and right square bracket = opening and closing square bracket
{ } left and right curly bracket = opening and closing curly bracket
| | vertical line = vertical bar U+007C
‖ ‖ double vertical line U+2016
⁅ ⁆ left and right square bracket with quill U+2045 U+2046
⁽ ⁾ superscript left and right parenthesis U+207D U+207E
₍ ₎ subscript left and right parenthesis U+208D U+208E
⌈ ⌉ left and right ceiling U+2308 U+2309
⌊ ⌋ left and right floor U+230A U+230B
〈〉 left-pointing and right-pointing angle bracket U+2329 U+232A

Wyznacznik – w algebrze liniowej, funkcja przyporządkowująca każdej macierzy kwadratowej M, o współczynnikach z pierścienia przemiennego R (w szczególności, ciała liczb rzeczywistych czy zespolonych), pewien element tego pierścienia (oznaczany symbolem detM), która spełnia następujące warunki:
JavaScript (JS) – obiektowy skryptowy język programowania, stworzony przez firmę Netscape, najczęściej stosowany na stronach internetowych. Pod koniec lat 90. XX wieku organizacja ECMA wydała na podstawie JavaScriptu standard języka skryptowego o nazwie ECMAScript. Głównym autorem JavaScriptu jest Brendan Eich.

⎛⎜⎝⎞⎟⎠⎡⎢⎣⎤⎥⎦⎧⎨⎩⎪⎫⎬⎭ elementy graficzne do budowy dużych nawiasów i klamer U+239B-U+23AD
❨ ❩ ❪ ❫ ❬ ❭ ❮ ❯ ❰ ❱ ❲ ❳ ❴ ❵ ornamentowe U+2768-U+2775
⟦ ⟧ mathematical left and right white square bracket = z notation left bag bracket U+27E6 U+27E7
⟨ ⟩ mathematical left and right angle bracket = bra = z notation left sequence bracket U+27E8 U+27E9
⟪ ⟫ mathematical left and right double angle bracket = z notation left chevron bracket U+27EA U+27EB
⧼ ⧽ left and right pointing curved angle bracket U+29FC U+29FD
〈〉left and right angle bracket U+3008 U+3009
《》left and right double angle bracket U+300A U+300B
「」 left and right corner bracket U+300C U+300D
『』 left and right white corner bracket U+300E U+300F
【】left and right black lenticular bracket U+3010 U+3011
〔〕left and right tortoise shell bracket U+3014 U+3015
〖〗left and right white lenticular bracket U+3016 U+3017
〘〙left and right white tortoise shell bracket U+3018 U+3019
〚〛 left and right white square bracket = left right abstract syntax bracket U+301A U+301B
⦃⦄ left and right white curly bracket U+2983 U+2984
⦅⦆ left and right white parenthesis U+2985 U+2986
⦇⦈ Z notation left and right image bracet U+2987 U+2988
⦉⦊ Z notation left and right binding bracket U+2989 U+298A
⦋⦌ left and right square bracet with underbar U+298B U+298C
⦍ left square bracket with tick in top corner U+298D
⦎ right square bracket with tick in bottom corner U+298E
⦏ left square bracket with tick in bottom corner U+298F
⦐ right square bracket with tick in top corner U+2990
⦑⦒ left and right angle bracket with dot U+2991 U+2992
⦓⦔ left-arc less-then (right-arc greater-then) bracket U+2993 U+2994
⦕⦖ double left-arc greater-then (double right-arc less-then) bracket U+2995 U+2996
⦗⦘ left and right black tortoise shell bracket U+2997 U+2998

Kaskadowe arkusze stylów (ang. Cascading Style Sheets, CSS) to język służący do opisu formy prezentacji (wyświetlania) stron WWW. CSS został opracowany przez organizację W3C w 1996 r. jako potomek języka DSSSL przeznaczony do używania w połączeniu z SGML-em. Pierwszy szkic CSS zaproponował w 1994 r. Håkon Wium Lie.
Przedział – zbiór elementów danego zbioru częściowo uporządkowanego, zawartych między dwoma ustalonymi elementami tego zbioru, nazywanymi początkiem i końcem przedziału.

︵︶ presentation form for vertical left and right parenthesis U+FE35 U+FE36
︷︸ presentation form for vertical left and right curly bracket U+FE37 U+FE38
︹︺ presentation form for vertical left and right tortoise shell bracket U+FE39 U+FE3A
︻︼ presentation form for vertical left and right black lenticular bracket U+FE3B U+FE3C
︽︾ presentation form for vertical left and right double angle bracket U+FE3D U+FE3E
︿﹀ presentation form for vertical left and right double angle bracket U+FE3F U+FE40
﹁﹂ presentation form for vertical left and right corner bracket U+FE41 U+FE42
﹃﹄ presentation form for vertical left and right white corner bracket U+FE43 U+FE44
﹙ ﹚ small left and right parenthesis U+FE59 U+FE5A
﹛ ﹜ small left and right curly bracket U+FE5B U+FE5C
﹝ ﹞ small left and right tortoise shell bracket U+FE5D U+FE5E
（） Fullwidth left and right parenthesis U+FF08 U+FF09
［］Fullwidth left and right square bracket U+FF3B U+FF3D
｛｝Fullwidth left and right curly bracket U+FF5B U+FF5D
｜｜ Fullwidth vertical line U+FF5C
￨￨ Halfwidth forms light vertical U+FFE8
｢｣ Halfwidth left and right korner bracket U+FF62 U+FF63
﴾ ﴿ ornate left and right parenthesis U+FD3E U+FD3F arabskie

Pascal – dawniej jeden z najpopularniejszych języków programowania, uniwersalny, wysokiego poziomu, ogólnego zastosowania, oparty na języku Algol. Został opracowany przez Niklausa Wirtha w 1970 roku. Nazwa języka pochodzi od nazwiska francuskiego fizyka, matematyka i filozofa Blaise Pascala.[potrzebne źródło]
Interpunkcja jest to graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego. Stanowi ją zbiór znaków (we współczesnej polszczyźnie jest ich 10), inaczej zwanych znakami przestankowymi, uzupełniających zapis literowy tekstu. Nie odpowiadają one ani fonemom języka mówionego, ani leksemom. Znaki te pozwalają na odzwierciedlenie w tekście pisanym zależności składniowych między członami wypowiedzenia lub między wypowiedzeniami, na wyodrębnienie, podkreślenie - ze względów znaczeniowych lub emocjonalnych - pewnych wyrazów lub fragmentów tekstu, a także na ujednoznacznienie tekstu pisanego.

Na marginesie tych rozważań należy dodać, że w standardzie Unicode obok zwykłych nawiasów przewidziane są też specjalne znaki będące liczbami lub małymi literami łacińskimi w nawiasie: ⑴–⒇ i ⒜–⒵. Znajdują się one w bloku "otoczone alfanumeryczne" (U+2474–U+2487 i U+249C–U+24B5). Podobne znaki innych alfabetów niż łaciński to ㈀ – ㉃ U+3200-U+3243.

Maszyna do pisania to mechaniczne, elektromechaniczne lub elektroniczne urządzenie posiadające klawisze, które naciskane powodują wydrukowanie określonych znaków (zwykle na papierze).
Unicode (zwany czasem po polsku Unikod) – komputerowy zestaw znaków mający w zamierzeniu obejmować wszystkie pisma używane na świecie. Definiują go dwa standardy – Unicode oraz ISO 10646. Znaki obu standardów są identyczne. Standardy te różnią się w drobnych kwestiach, m.in. Unicode określa sposób składu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)