Nazewnictwo pierwiastków chemicznych

W chemii stosuje się odgórnie ustalone przez IUPAC nazewnictwo pierwiastków. Jest ono o tyle wygodne, że można za jego pomocą nazwać nieodkryte dotąd pierwiastki o dużej liczbie atomowej.

Zasady

W momencie odkrycia pierwiastka, jego odkrywca ma prawo do zaproponowania jego własnej nazwy. Nazwy te są uznawane przez Komisję Nazewniczą IUPAC dopiero wtedy, kiedy to odkrycie spełni szereg restrykcyjnych warunków i zostanie zweryfikowane przez innych badaczy. Często wokół niedawno odkrytych pierwiastków istnieją liczne kontrowersje, dotyczące zarówno samego odkrycia jak i ustalenia kogo uznać za pierwszego odkrywcę. Obecnie 114 pierwiastków zostało oficjalnie uznane przez IUPAC.

Liczba atomowa ( Z ) (liczba porządkowa) określa, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu. Jest także równa liczbie elektronów niezjonizowanego atomu. Pojawia się ona w symbolicznym zapisie jądra izotopu:

Liczebnik - część mowy określająca liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne, porządkowe) odmieniają się (przez przypadki i rodzaje).

Nieodkryte oraz odkryte, lecz jeszcze oficjalnie nie zatwierdzone przez IUPAC pierwiastki mają tymczasową nazwę systematyczną utworzoną w oparciu o ich liczby atomowe. Nazwy te są tworzone z łacińskich lub greckich liczebników, według reguł zawartych w tabeli obok (ideą przyświecającą przyporządkowaniu nazw liczebnikom jest zapewnienie jednoznaczności oznaczenia liczebnika jedną tylko literą) i dodania do liczebnika końcówki -ium. Są jednak małe odstępstwa od tej zasady:

PDF (ang. Portable Document Format, przenośny format dokumentu) – format plików służący do prezentacji, przenoszenia i drukowania treści tekstowo-graficznych, stworzony i promowany przez firmę Adobe Systems. Język opisu pliku PDF jest okrojoną wersją języka programowania PostScript wzbogaconą o elementy hipertekstowe.

Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Chemistry, w skrócie IUPAC [aj-ju-pak]) – międzynarodowa organizacja zajmująca się przede wszystkim standaryzacją symboliki, nazewnictwa i wzorców wielkości fizycznych stosowanych przez chemików na całym świecie. Oprócz tego IUPAC zajmuje się koordynacją badań naukowych oraz organizacją międzynarodowych kongresów i konferencji o tematyce chemicznej.

jeśli 2 lub 3 jest ostatnią cyfrą liczby atomowej w pierwiastku, zamiast bi lub tri wstawia się b lub tr (dzięki temu unika się końcówek biium i triium);

jeśli 9 poprzedza 0 (np. w liczbie 190), zamiast enn wstawia się en, aby uniknąć zestawień typu ennnil.

Przykłady

Pierwiastek 119: un + un + enn + ium = ununennium (Uue)
Pierwiastek 122: un + bi + bi + ium = unbibium (Ubb)
Pierwiastek 190: un + enn + nil + ium = unennilium (Uen)
Pierwiastek 208: bi + nil + oct + ium = biniloctium (Bno)

Chemia (. Współcześnie wiadomo, że przemiany substancji wynikają z praw, według których atomy łączą się poprzez wiązania chemiczne w mniej lub bardziej trwałe związki chemiczne, a także praw według których wiązania pękają i tworzą się ponownie prowadząc do przemian jednych związków w drugie co jest nazywane reakcjami chemicznymi. Chemia zajmuje się także rozmaitymi własnościami substancji wynikającymi bezpośrednio z ich budowy atomowej.

Liczba – pojęcie abstrakcyjne, jedno z najczęściej używanych w matematyce. Pierwotnie liczby służyły do porównywania wielkości zbiorów przedmiotów (liczby naturalne), później także wielkości ciągłych (miary i wagi), obecnie w matematyce są rozważane jako twory abstrakcyjne, w oderwaniu od ewentualnych fizycznych zastosowań.

Przypisy

Systematyczne Nazewnictwo Pierwiastków z Liczbą Atomową Większą niż 110 (en) (PDF, 41 kB)