Neapol - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 40°50′N 14°15′E / 40.833, 14.25

Pałac Królewski - widok z Placu Plebiscytowego

Pałac Królewski

Castel Nuovo

Neapol - wnętrze neorenesansowej Galerii Umberto I

Galeria Umberto I - mozaika na posadzce

Teatr San Carlo

Neapol - Zatoka Neapolitańska

Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

Pałac Królewski w Neapolu (wł. Palazzo Reale di Napoli) – jedna z czterech (obok Caserty, Capodimonte i Portici) rezydencji królewskich Dynastii Burbonów panujących w XVIII i XIX wieku w Królestwie Neapolu i Królestwie Sycylii (przekształconych potem w jedno Królestwo Obojga Sycylii).
Santa Maria del Carmine - kościół w Neapolu, we Włoszech. Znajduje się na jednym końcu Via Mercato (Rynek), centrum życia obywatelskiego w Neapolu od wielu stuleci, dopóki nie zostało odcięte od reszty miasta przez odbudowanie miasta w 1900 roku. Kościół powstał w XII wieku, prowadzony przez zakonników z klasztoru Karmelitanek w Ziemi Świętej w krucjatach przypuszczalnie przybywających w Zatoce Neapolitańskiej na pokładzie amalfitańskich statków. Niektóre źródła mówią jednak jako miejsce uchodźców z Góry Karmel już w VIII wieku. Kościół jest wciąż w użyciu i 75 metrowa dzwonnica jest dość widoczna z odległości nawet wśród wyższych nowoczesnych budynków.

Neapol jest położony tarasowo nad Zatoką Neapolitańską (Morze Tyrreńskie) u podnóża Wezuwiusza.

W pobliżu Neapolu znajdują się:

wyspy Ischia i Capri leżące u wejścia do Zatoki Neapolitańskiej

półwysep Sorrento

Liczba mieszkańców: 993 386 (2004), a zespół miejski ponad 3 mln. Jest to trzecie pod względem zaludnienia miasto we Włoszech. Jest to też jedno z trzech miast włoskich posiadających metro, tzw. Metropolitana di Napoli (obecnie posiada 6 linii, ale w planach jest zwiększenie ich liczby do 10).

Napoli Piazza Cavour (wł: Stazione di Napoli Piazza Cavour) – przystanek kolejowy w Neapolu, w regionie Kampania, we Włoszech. Znajdują się tu 2 perony. Na tej stacji zatrzymują się też pociagi linii 2 metra neapolitańskiego.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

W Neapolu i okolicach mieszkańcy posługują się specyficznym dialektem neapolitańskim. Neapol stanowi główny ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy południowych Włoch. Jest to drugi co do wielkości przeładunków port we Włoszech. W Neapolu znajduje się uniwersytet założony w roku 1224 oraz liczne szkoły wyższe i placówki naukowo-badawcze. Mieści się tam ważny węzeł komunikacyjny, a także międzynarodowy port lotniczy Capodichino. Neapol jest licznie odwiedzany przez turystów z całego świata. Jest to miasto bardzo atrakcyjne pod względem turystycznym. We wrześniu i w grudniu rzesze turystów przyciąga Cud Świętego Januarego (patrona miasta).

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

Historyczne centrum Neapolu jest największe w Europie (1700 hektarów) i jest wymienione przez UNESCO na Liście Światowego Dziedzictwa. W swojej historii Neapol był stolicą księstw, królestw i jednego imperium. Był też jednym z głównych ośrodków kultury. W bezpośrednim sąsiedztwie Neapolu znajduje się wiele miejsc, które są silnie związane z Neapolem z przyczyn historycznych, artystycznych i architektonicznych.

Napoli Piazza Leopardi (wł: Stazione di Napoli Piazza Leopardi) – przystanek kolejowy w Neapolu, w regionie Kampania, we Włoszech. Znajduje się tu 1 peron. Jest to również stacja linii 2 metra w Neapolu.
Metro to potoczne określenie (wywodzące się od ang. Metropolitan Railway) szybkiej kolei miejskiej, z niezależnym całkowicie lub częściowo, podziemnym korytarzem. Charakteryzuje się wysokimi peronami, wagonami jeżdżącymi pojedynczo lub w układach wielowagonowych, rozwijającymi wysoką prędkość i osiągającymi duże przyspieszenia, na torach oddzielonych od innego typu ruchu specjalną sygnalizacją. W 15 starych krajach UE istnieje obecnie przeszło 30 systemów metra, ostatnie inwestycje to systemy w: Tuluzie (1993), Neapolu (1995), Warszawie (1995), Bilbao (1997), Atenach (1998), Katanii (1999), Kopenhadze (październik 2002), Porto (grudzień 2002) i Turynie (2005).

Neapol jest czwartym co do wielkości gospodarki miastem we Włoszech, za Mediolanem, Rzymem i Turynem. Jest 91 najbogatszym miastem na świecie z PKB 43 mln, wyprzedzając gospodarki Budapesztu i Zurichu. Jest jednym z największych ośrodków przemysłowych kraju. Neapol jest członkiem Eurocities. Miasto zostało wybrane na europejską siedzibę organizacji AKP oraz na Miasto Literatury przez UNESCO. W dzielnicy Posillipo znajduje się Villa Rosebery, jedna z oficjalnych rezydencji Prezydenta Włoch.

Napoli Bagnoli-Agnano Terme (wł: Stazione di Napoli Bagnoli-Agnano Terme) – przystanek kolejowy w Neapolu, w regionie Kampania, we Włoszech. Znajdują się tu 2 perony. Jest to również stacja na linii 2 metra.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Panorama Neapolu z Wezuwiuszem w tle

Historia

założony w V wieku p.n.e. jako kolonia grecka Kume

w roku 327 p.n.e. zdobyty przez Samnitów, a w roku 290 p.n.e. przez Rzymian - Neapolis

Neapol stał się jednym z głównych ośrodków antycznego Rzymu

od VI wieku formalnie we władzy Bizancjum, faktycznie niezależne miasto

w roku 1139 podbity przez Normanów z Sycylii i przyłączony przez Rogera II do Królestwa Sycylii

od roku 1226 Neapol stolicą Królestwa Sycylii - panowanie Andegawenów

w XIV-XV wieku jeden z głównych ośrodków włoskiego renesansu, wywierający także wpływ na Hiszpanię

w roku 1442 Neapol zdobył król Aragonii Alfons V - panowanie Aragonii

w roku 1504 Neapol, Sycylia i Sardynia zostały pochłonięte przez Hiszpanię,

w latach 1714 - 1735 Neapool z Sardynią dostały się pod panowanie Austrii,

w 1720 roku nastąpiła zamiana Sardynii na Sycylię z Sardynią

od roku 1735 Neapol znajduje się pod panowaniem hiszpańskich Burbonów

w roku 1799 Napoleon I zdobył Neapol i utworzył Republikę Partenopejską, która upadła w lipcu tego samego roku

w roku 1806 powstało zależne od Francji Królestwo Neapolu pod rządami Bonapartych

1815 - Powstanie Królestwa Obojga Sycylii pod rządami Burbonów hiszpańskich

w XIX wieku ośrodek ruchów rewolucyjnych - powstania w latach 1820-21, 1848-49

w roku 1860 Neapol poddał się Giuseppe Garibaldiemu i wszedł w skład zjednoczonych Włoch

Neapol doznał poważnych zniszczeń w czasie II wojny światowej

okupowany przez wojska niemieckie, które zostały wyparte w wyniku powstania antyfaszystowskiego nazywanego "Cztery dni Neapolu" (wrzesień 1943).

Zabytki

liczne muzea

Museo Archeologico Nazionale, w którym znajdują się najcenniejsze znaleziska z Pompejów i Herkulanum

Museo di Capodimonte

Galleria Nazionale

zamki średniowieczne

Castel dell'Ovo - Zamek Jajeczny (XII i XVI wiek)

Castel Nuovo - Nowy Zamek, rozbudowany przez aragońskich władców Neapolu (XIII, XV, XVII wiek) z renesansowym bogato rzeźbionym łukiem triumfalnym Alfonsa V Aragońskiego oraz Kaplicą Palatyńską (Cappella Palatina)

liczne zabytkowe kościoły ciekawe architektonicznie

S. Maria del Carmine (XIII, XVIII wiek)

S. Domenico Maggiore (XIII, XVII wiek)

S. Maria la Nova (XIII-XVI wiek)

S. Giovanni a Carbonara (XIII-XVI wiek)

S. Lorenzo (XIII, XVIII wiek)

S. Agostino alla Zecca (XIV, XVII, XVIII wiek)

S. Chiara (XIV i XVIII wiek, po wojnie odbudowany)

S. Anna dei Lombardi zwany Monteoliveto (XV, XVI wiek)

S.S. Severino e Sossio (XV, XVI wiek)

S. Maria Donnaregina (Kościół barokowy - XVII wiek)

Gerolomini (Kościół barokowy - XVI, XVII wiek)

S. Filippo Neri (XVI-XVIII wiek)

S. Annunziata (XVIII wiek)

S. Francesco di Paolo (1817-46)

S. Giacomo degli Spanoli (Kościół renesansowy - XVI wiek)

Gesù Nuovo (Kościół renesansowy - XVI, XVII wiek)

gotycka katedra (XIII-XV wiek) z kaplicą św. Januarego

pałace

Palazzo di Capodimonte (pałac barokowy - XVIII wiek) z Nazionale Galleria di Capodimonte kolekcje malarstwa malarstwa (Mantegna, Tycjan i inni)

Palazzo Como (pałac renesansowy - XV wiek)

Palazzo Gravina (pałac renesansowy XV wiek)

Palazzo Salerno (pałac barokowy - XVIII wiek)

Palazzo Reale (królewski pałac barokowy - XVII-XIX wiek)

kartuzja (Certosa di S. Martino)

katakumby rzymskie (di San Gennaro, di San Gaudioso)

Pompeje - odkrycia archeologiczne

Campi Flegrei, Solfatara

UNESCO wpisało zabytkową część Neapolu na listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego.

Castel Nuovo, pol. Nowy Zamek, znany również jako Maschio Angioino - zamek w Neapolu, w południowych Włoszech - główny symbol architektoniczny miasta.
Napoli Campi Flegrei (wł: Stazione di Napoli Campi Flegrei) – stacja kolejowa w Neapolu, w regionie Kampania, we Włoszech. Znajdują się tu 4 perony. Jest to również stacja metra na linii 2.

Kolej

W mieście znajdują się stacje kolejowe Napoli Bagnoli-Agnano Terme, Napoli Campi Flegrei, Napoli Cavalleggeri d'Aosta, Napoli Gianturco, Napoli Mergellina, Napoli Montesanto, Napoli Piazza Amadeo, Napoli Piazza Cavour, Napoli Piazza Garibaldi, Napoli Piazza Leopardi, Napoli San Giovanni-Barra

Giuseppe Garibaldi (ur. 4 lipca 1807 w Nicei, Francja, zm. 2 czerwca 1882 na wyspie Caprera, Włochy) – włoski rewolucjonista, żołnierz i polityk, działacz i bojownik na rzecz zjednoczenia Włoch, do czego w znacznym stopniu się przyczynił. Postać barwna i kontrowersyjna, tworząca swą własną legendę za życia. Wróg papiestwa i Austrii, niechętny legendzie napoleońskiej, choć na tej legendzie wychowany. Zawodowy marynarz, a zarazem żołnierz obeznany z taktyką walk partyzanckich. Bohater narodowy Włoch, twórca ich odrodzenia znanego jako Risorgimento. Szczególnie aktywny podczas walk na Sycylii i w bojach o Rzym.
San Domenico Maggiore – kościół w Neapolu, na południu Włoch, znajdujący się na placu o tej samej nazwie. Plac jest jednym z najbardziej interesujących w Neapolu i znajduje się na ulicy, popularnie zwanej "Spaccanapoli" (czyli Via Benedetto Croce na znacznej część jego długości) w historycznym centrum Neapolu. Był jedną z trzech głównych ulic na osi wschód-zachód oryginalnego greckiego miasta Neapolis.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)