Neofaszyzm - Polski Serwis Naukowy

Neofaszyzm jest terminem używanym do opisania szeregu ugrupowań wyłaniających się po II wojnie światowej, które reprezentują znaczną część ideologii faszyzmu. Faszyzm, zapoczątkowany we Włoszech w latach 20. XX wieku, rozprzestrzenił się w Europie w okresie pomiędzy I wojną światową i II wojną światową. Często utożsamiany z neonazizmem.

Lewica – zwyczajowe określenie sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównymi założeniami lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

Racjonalizm genetyczny, natywizm - stanowisko epistemologiczne w sporze o źródła poznania głoszące, że niektóre pojęcia i przekonania, które znamy, są w naszym umyśle od urodzenia. Przeciwieństwo empiryzmu genetycznego, mówiącego, że pojęcia te zapisują się w nas wraz z doświadczeniem. Przedstawicielem natywizmu jest Platon, który zakłada, że dusza posiada wiedzę wrodzoną.

Definicja

Debaty o definicję faszyzmu oraz naukowe debaty o jego naturze wypełniają całe półki. Faszyzm jest uważany za radykalny ruch prawicowy. Jego korzenie zostały zbadane przez niektórych naukowców (Zeev Sternhell) jako sięgające ruchu skrajnej lewicy, jako że w swej pierwszej fazie ruch ten mieszał politykę społeczną z ideologią nacjonalistyczną.

Nauka – autonomiczna część . Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników, prowadzi do powstania wiedzy naukowej dostępnej dla całej ludzkości. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Oskarżenia o to, iż jakaś grupa jest neofaszystowska są często gorąco zaprzeczane. Czasami ten termin jest używany jako hiperboliczny atak polityczny poprzez użycie terminu faszyzm jako epitetu albo obelgi.

Rozróżnia się niekiedy Neo-Faszyzm (przez duże F) jako ruch wyrażający specyficzne uwielbienie dla faszystowskiego wodza Benito Mussoliniego oraz insygniów faszystowskich Włoch (np. rózg, łac. fascii). Obejmuje on ultranacjonalizm, natywizm i różne postawy illiberalne. Neo-faszyzm (przez małe f) jako ruch wzoruje się na eklektyzmie niemieckiego nazizmu, faszyzmu włoskiego i innych narodów.

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – charakterystyczny dla XX-wiecznych reżimów dyktatorskich system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin został utworzony przez włoskiego filozofa Giovanniego Gentile, ideologa Włoch faszystowskich. Głównymi teoretykami genezy totalitaryzmu są Hannah Arendt i Karl Popper. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub - jak w przypadku Niemiec - rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy jak i lewicy.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

Charakterystyka

Faszyzm jest charakteryzowany przez:

totalitarne próby nałożenia kontroli państwowej na wszystkie aspekty życia: społeczne, polityczne, kulturalne i ekonomiczne

państwo faszystowskie reguluje i kontroluje (zamiast nacjonalizowania) środki produkcji

faszyzm wynosi państwo jako nadrzędną ponad jednostki, instytucje oraz grupy je tworzące

faszyzm używa wyraźnej retoryki, wzywa do heroicznego, masowego wysiłku w celu np. odtworzenia minionej potęgi

wzywa do posłuszeństwa wobec jednego lidera, często prowadzi do kultu jednostki

Faszyzm jest wiązany przez wielu naukowców z jedną lub więcej spośród poniższych charakterystyk:

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Lider (od ang. leader) - osoba lub organizacja przewodząca, stojąca na czele danej grupy. Cechą charakterystyczną lidera jest to, że ludzie lub organizacje same chcą go naśladować oraz łatwo poddają się jego przywództwu.

wysoki poziom nacjonalizmu

ekonomiczny korporacjonizm

silny dyktatorski przywódca, który przedstawia naród, państwo albo wspólnotę jako nadrzędną wobec jednostek albo grup je tworzących.

Przypisy

A Primer of Italian Fascism, Jeffrey Thompson, Olivia E. Sears, Maria G. Stampino str.57. cytat: "We are free to believe that this is the century of authority, a century tending to the 'right' a fascist century"
Benito Mussolini. Fascism: Doctrine and Institutions. (Rzym, Włochy: 'Ardita' Publishers, 1935) str. 26. Cytat z doktryny faszyzmu: "We are free to believe that this is the century of authority, a century tending to the 'right,' a fascist century."

Hiperbola (gr. hyperbola, łac. superlatio, pol. wyolbrzymienie), przesadnia – środek stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk. Może dotyczyć ilości, rozmiaru, stosunku emocjonalnego, przyczyny, znaczenia lub skutku. Stosowany dla wywarcia mocnego wrażenia, spotęgowania ekspresji.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Zobacz też

faszyzm

neonazizm

narodowy socjalizm