Ner - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rzeki. Zapoznaj się również z: miejscowość o tej nazwie.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ner

Ner – rzeka w środkowej Polsce o długości 134 km, na Wysoczyźnie Łaskiej i w Kotlinie Kolskiej, prawy dopływ środkowej Warty. W dolnym odcinku pradolinnym dawniej zabagnione dno doliny jest obecnie uregulowane i użytkowane pod łąki. Maksymalna rozpiętość wahań stanów wody w dolnym biegu wynosi 3,5 m.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Ludwik Geyer (urodzony 7 stycznia 1805 w Berlinie – zmarł 21 października 1869 w Łodzi) – przemysłowiec, jeden z pionierów rozwoju przemysłu włókienniczego w Łodzi i w Polsce, właściciel pierwszej fabryki włókienniczej o napędzie parowym w Królestwie Polskim.

Według części badaczy nazwa rzeki wywodzi się z prabałtosłowiańskiego rdzenia *nur / *nyr („mokry, wilgotny”) i może być związana ze wzmiankowanym przez Herodota plemieniem Neurów.

Ner w Łodzi

Ner jest największą rzeką w Łodzi. W granicach Łodzi Ner występuje w dwóch fragmentach:

pierwszy około 11 km w południowo-wschodniej części miasta – od pierwotnych źródeł w dawnej wsi Nery (okolice Mileszek – ulica Pomorska) poprzez ulicę Rokicińską (gdzie widoczne są rowy – dawne koryta rzeki). Jako otwarty kanał rzeczny, Ner pojawia się w Hucie Szklanej przy ulicy Kolumny, przepływa przez ulicę Gościniec i opuszcza miasto w pobliżu Giemzowa. Dalej płynie przez tereny gminy Brójce i Rzgów.

drugi na długości 11,5 km w południowo-zachodniej części – wpływa do miasta w parku im. 1 Maja, przecinając ulicę Zastawną. Dalej płynie południowym skrajem miasta przez Rudę Pabianicką, Chocianowice, Charzew, Łaskowice, Lublinek. Ponownie opuszcza Łódź w okolicy ulicy Biwakowej, skąd płynie do Konstantynowa, dalej w kierunku Poddębic, Dąbia i uchodzi w pobliżu wsi Majdany do rzeki Warty.

Na obszarze Łodzi Ner przyjmuje boczne dopływy: prawy Jasień i lewostronne - Gadkę i Dobrzynkę. Poza granicami Łodzi w rejonie Konstantynowa do Neru wpadają rzeki: Łódka z Karolewką i Jasieniec. Na granicy Łodzi i gminy Pabianice do Neru wpływają niemal wszystkie ścieki łódzkie. Do niedawna oczyszczane były jedynie z grubszej zawiesiny, za pomocą systemu krat. W roku 2000 Grupowa Oczyszczalnia Ścieków w Łodzi osiągnęła zdolność biologicznego oczyszczania wszystkich ścieków, co radykalnie poprawiło stan czystości wód rzeki. Ten stan ma ulec dalszej poprawie, po uruchomieniu wszystkich urządzeń technologicznych. Dzięki temu Nerem będzie płynęła woda co najmniej III klasy czystości, i możliwe będzie życie biologiczne.

Dobrzynka – rzeka w środkowej Polsce na Wyżynie Łódzkiej przepływająca przez Pabianice. Długość: 25,4 km, maksymalna głębokość w górnym biegu: 1,4 m, lewy dopływ Neru. Źródła rzeki znajdują się na wysokości 250 m n.p.m. we wsi Górki Duże niedaleko Tuszyna. Ujście rzeki znajduje się w granicach administracyjnych Łodzi przy południowo-zachodniej granicy miasta na polach między Łaskowicami a Gorzewem powyżej ulicy Łaskowice w odległości 1 kilometra od lotniska Lublinek i stacji kolejowej Lublinek. Większym lewym dopływem rzeki jest rzeka Pabianka oprócz tego kilka mniejszych cieków wodnych po obu stronach rzeki.

Konstantynów Łódzki – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, położone nad rzeką Ner, wchodzi w skład aglomeracji łódzkiej.

W roku 1843 Ludwik Geyer, wędrując w dół Jasienia, który przyczynił się do rozwoju jego fabryk dotarł do Neru i stwierdził, że te okolice nadają się również do robienia interesów. Pomylił się. W 1865 sprzedał ziemię braciom Loevenberg. Na części gruntów rudzkich Artur Mejster zbudował w 1874 farbiarnię i wykańczalnię tkanin jedwabnych, znaną do dzisiaj pod nazwą "Pierwsza".

Rzeka Gadka (dopływ Neru) jest jedną z 18 rzek przepływających przez obszar miasta Łodzi. Gadka i Jasieniec, to jedyne łódzkie dopływy Neru (ale jeszcze 6 innych łódzkich rzek) nie włączone w system kanalizacji miejskiej. Całkowita długość Gadki wynosi 4,7 km (długość porównywalna z długością ul. Piotrkowskiej, co dla ulicy jest długością znaczną, ale dla rzeki nieco zaskakującą), z czego w granicach Łodzi 1,3 km. Dorzecze Gadki to 12 km kwadratowych. Obszary źródłowe Gadki znajdują się we wsi Gadka Nowa w gminie Pabianice. Granicę Łodzi Gadka przekracza wzdłuż ulicy Rafowej, po jej południowej stronie.

Łódka - rzeka w Łodzi do XIX wieku zwana Ostrogą. Ma ogólną długość 20 km, z czego 15,6 km znajduje się w granicach administracyjnych Łodzi. Źródła rzeki znajdują się na przepuście drogowym pod ul. Brzezińską, na wysokości skrzyżowania z ul. Giewont. Ujście znajduje się w Konstantynowie Łódzkim, gdzie rzeka wpada do Neru.

Ner i Rudę Pabianicką rozsławił przedsiębiorca Stefański, który zakupił rozległe stawy z łąkami w lesie nad Nerem i otworzył restaurację oraz wypożyczalnię łódek. Stawy Stefańskiego o powierzchni 11,5 ha stanowiły atrakcję dla łodzian. Ruda Pabianicka z okolicami stawała się letniskowo - rekreacyjnym zapleczem Łodzi.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Przez Łódź przepływa 18 większych lub mniejszych rzek i strumieni, które otrzymały swoje nazwy. Są to jednak niewielkie cieki, i w centrum miasta w większości płyną ukryte w podziemnych kanałach.

W latach 60. XX wieku powstał projekt wybudowania na Nerze poniżej lotniska Lublinek, zbiornika wodnego o powierzchni 225 ha. Zbiornik, nazywany Charzewskim, dwudziestokrotnie większy od Stawów Stefańskiego, rozwiązałby potrzeby rekreacyjne znacznej części łodzian.

Ważniejsze miejscowości nad Nerem

Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.

Chocianowice (niem. Kotschanowitz, Kiefernrode) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie. Położona w pobliżu rzeki Stobrawy, na nizinnych terenach Równiny Opolskiej (stanowiącej część obszaru Niziny Śląskiej) i skraju ważnej, zwartej strefy leśnej Opolszczyzny - Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.

Literatura

Lesiński A., Zanieczyszczenie Neru, [w:] "Na sieradzkich szlakach", nr 1/1998, s. 5-7

Bieżanowski W., Łódka i inne rzeki łódzkie, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Oddział w Łodzi, Łódź ZORA 2001

Przypisy

Witold Mańczak, Praojczyzna Słowian, Warszawa 1981, s. 18
Ryszard Bonisławski. Rzeka Ner. „Z biegiem łódzkich rzek”, 2008. UM Łodzi.

Zobacz też

Rzeki w Łodzi