Nieciągłość Mohorovičicia - Polski Serwis Naukowy

Wnętrze Ziemi, litera A wskazuje nieciągłość Moho.

Odsłonięcie skał płaszcza, ukazujące nieciągłość Mohorovičicia (z ordowiku) w Nowej Fundlandii.

Nieciągłość Mohorovičicia (nieciągłość Moho) – termin geologiczny, oznaczający granicę pomiędzy skorupą i płaszczem Ziemi. Jest to kilkusetmetrowej grubości warstwa przejściowa. Leży na różnych głębokościach, pod oceanami średnio na głębokości 5-8 km, natomiast pod kontynentami znacznie głębiej – około 35 km. Pod wysokimi górami (np. Himalajami) może leżeć nawet na głębokościach do 80 km.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Geologia (z grec. gê - Ziemia, logos - słowo, nauka) – jedna z nauk o Ziemi, zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych.

Odkryta została w 1909 roku przez Andriję Mohorovičicia, chorwackiego meteorologa i sejsmologa, który zauważył skokową zmianę prędkości fal sejsmicznych na tej właśnie głębokości.

Warunki panujące w skałach w tej strefie są znane dzięki odsłonięciom sekwencji ofiolitowej - skał powstałych na dnie oceanu. Do tej pory żadne wiercenia nie dotarły do nieciągłości Moho. Najgłębszy odwiert na lądzie sięga ponad 12 km pod powierzchnię (SG-3 na Półwyspie Kolskim), a na oceanie – 2111 metrów (Statek JOIDES Resolution, odwiert 504B, wschodni Pacyfik) pod jego dnem. Na początku drugiej połowy XX wieku istniała propozycja wywiercenia otworu w dnie oceanu, który sięgałby do tej nieciągłości (tzw. Projekt MOHOLE), ale z powodu braku środków zaniechano jego realizacji w 1967 r.

Sejsmologia – dział geofizyki zajmujący się badaniem trzęsień ziemi oraz rozchodzenia się fal sejsmicznych wewnątrz Ziemi. Polega ona na tworzeniu sieci informacyjnych opartych na obserwacji generacji fal powstałych wskutek wstrząsów naturalnych górotworu. Obserwując te fale można wyciągnąć wnioski dotyczące budowy wnętrza Ziemi.

Ziemia (łac. Terra) − trzecia licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu.

W ostatnich latach do strefy nieciągłości i do górnego płaszcza chcą się przewiercić Japończycy przy pomocy kosztującego 540 mln dolarów statku badawczego "Chikyu". Statek ten może wykonać odwierty do głębokości 10 km przy maksymalnej głębokości dna oceanu 2500 m. Dotarcie do strefy Moho jest dla japońskich naukowców sprawą kluczową, gdyż pozwala zweryfikować teorie na temat budowy płaszcza ziemskiego i w konsekwencji lepiej zrozumieć mechanizm powstawania trzęsień ziemi.

Nieciągłość (powierzchnia) Conrada - warstwa (nieciągłość) w skorupie ziemskiej pomiędzy jej górną częścią (warstwa granitowa - d. sial) a dolną (warstwa bazaltowa - d. sima). Wyznaczona jest przez skokowy, ale niewielki wzrost prędkości fal sejsmicznych i niewielki wzrost gęstości skał. Na wielu obszarach jest niewyraźna lub nie zaznacza się wcale (np. pod dnami oceanów). Granica ta przebiega na głębokości od 17-25 km.

Półwysep Kolski – półwysep w północno-zachodniej części Rosji, oblany wodami Morza Białego i Barentsa, o powierzchni 100 tys. km². Jego południowa część przecina koło podbiegunowe północne.

Przypisy

Zobacz też

powierzchnia nieciągłości

nieciągłość Conrada

nieciągłość Gutenberga

Linki zewnętrzne

Project Mohole

Mapa głębokości na której leży nieciągłość Moho pod Europą