Zamek Królewski w Niepołomicach

Niepołomice – miasto w woj. małopolskim, w powiecie wielickim, położone nad Wisłą na skraju Puszczy Niepołomickiej, około 25 km na wschód od centrum Krakowa. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Niepołomice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2010 miasto miało 9 698 mieszkańców.

Zarys historyczny

O historycznej przeszłości miasta mówią stare kroniki (Długosz, Bielski, Paprocki), zapiski archiwalne, rachunki dworu królewskiego, dowody wizytacji krakowskich biskupów oraz historyczne zabytki: zamek królewski i kościół.

Początki Niepołomic sięgają czasów organizowania się Państwa Polskiego. Za pierwszych Piastów, gdy Kraków został siedzibą panujących książąt, sąsiadująca z nim Puszcza Niepołomicka, stała się ulubionym miejscem polowań. W XIV w. ostatni z Piastów, król Kazimierz Wielki wybudował w Niepołomicach zamek myśliwski nad Wisłą i wystawił gotycki kościół.

W okresie Jagiellonów przebudowany zamek niepołomicki, stał się drugą po Wawelu siedzibą królewską i stąd Niepołomice w tym okresie swej historii nazywane są (przez Jana Długosza) drugą po Krakowie stolicą Polski. Bliskość Krakowa i wielkie tradycje narodowe sprawiły, że po przeniesieniu stolicy z Krakowa do Warszawy, Niepołomice bardziej niż wiele innych miast w Polsce odbiły w życiu swych mieszkańców wszystkie odmiany losów całej Rzeczypospolitej: zabory, powstania, pierwszą wojnę światową, powstanie Polski i okres w Polsce odrodzonej między dwoma wojnami, a także walkę z okupantem hitlerowskim.

Od lat 20. do wybuchu II wojny światowej stacjonował w Niepołomicach 2. Dywizjon Pociągów Pancernych (jedna z dwóch jednostek tego typu w Polsce).

Zabytki i atrakcje Niepołomic

Zamek Królewski w Niepołomicach

 Osobny artykuł: Zamek Królewski w Niepołomicach.

Główną atrakcją turystyczną Niepołomic jest XIV-wieczny zamek królewski zbudowany przez Kazimierza Wielkiego.

Kościół Parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników

 Osobny artykuł: Kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników w Niepołomicach.

Kościół parafialny ufundowany przez Kazimierza Wielkiego w 1349, konsekrowany w 1358. Jest to budowla gotycką z dwoma zakrystiami i kaplicami. Kaplica południowa, utrzymana w stylu renesansowym ufundowana została w 1596 przez Jana Branickiego. Znajduje się tam pomnik z ciemnoczerwonego marmuru, a nad nim herby: Gryf i Kotwicz. Po przeciwnej stronie znajduje się kaplica Lubomirskich w stylu barokowym. W gotyckim prezbiterium na ścianie północnej znajduje się polichromia J. Makarewicza z 1916. Podobna znajduje się również na ścianie chóru muzycznego. Ściany kaplicy Lubomirskich zdobią obrazy z życia Karola Boromeusza. Znajduje się tam również obraz, przywieziony z Bolonii, przed którym 400 lat temu została uzdrowiona Anna Branicka. W skarbcu kościelnym znajduje się gotycka monstrancja z XV w. Cały kościół zdobiony jest stiukami. Na zewnątrz umiejscowione są liczne tablice, w apsydzie kapliczka z ogrójcem, obok dzwonnica. Bramka w murze kościelnym wykonana w stylu renesansowym przez Santi Gucciego. Archiwum kościelne zawiera wiele starych dokumentów kościelnych i dworu królewskiego.

Kościół w Niepołomicach pw. Dziesięciu tysięcy Męczenników

Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne

Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne w Niepołomicach jest unikatową placówką tego rodzaju w Polsce, a jedyną w jej południowo-wschodnim rejonie. Głównym jego celem jest popularyzacja i dydaktyka astronomii. Od 2004 Obserwatorium nosi imię Kazimierza Kordylewskiego – krakowskiego astronoma, odkrywcy pyłowych księżyców ziemi.