Niepróżnujące próżnowanie - Polski Serwis Naukowy

Niepróżnujące próżnowanie – zbiór utworów Wespazjana Kochowskiego, wydany 6 października 1674 roku w Krakowie.

Tytuł zbioru, czyli Otium negotiosum wiąże się z tradycją starożytną. Otium w starożytnym Rzymie oznaczało zajęcia intelektualne, a negotiosum pracę fizyczną bądź zajęcia publiczne. W wieku XVI i XVII w Polsce wyrazy te nabrały nowego znaczenia - otium to próżnowanie, negotiosum - zabawa, czyli w zestawieniu unikanie bezczynności. Pisarze polscy m.in. Wespazjan Kochowski włączyli obszar otium w życie ziemiańskie.

Książka – dokument piśmienniczy myśli ludzkiej, raczej obszerny, w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Część pierwsza czyli zbiór liryków została podzielona na pięć ksiąg i epod. Każda z czterech ksiąg liryków zawiera 36 pieśni, a księga epod, czyli Lyricorum polskich epodon 26 pieśni. Księgi podzielone są tematycznie. Księga I zawiera w większości utwory historyczno-polityczne, II – religijne, III - wiersze humorystyczne i erotyki, IV i V to wiersze o tematyce historycznej i poważnej. Cały zbiór obramował poeta dedykacja i Konkluzyją liryków, a niektóre księgi otrzymały utwory wprowadzające. W wierszach Kochowski zawarł rozważania o człowieku, jego przeznaczeniu i przemijaniu. Wiele uwagi poświęca konfrontacji młodości ze starością, życiu szlacheckiemu, problemom moralnym i filozoficznym. Obraz życia ziemiańskiego i pochwała spokojnej wsi maja charakter autobiograficzny. Jego refleksje na temat historii człowieka są bardzo nieuporządkowane. Całokształt przemyśleń Kochowskiego nie jest umotywowany naukowo - jest to raczej przykład ludowego prymitywizmu.

Pieśń – gatunek literacki poezji lirycznej, o genezie związanej z obrzędami i muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu.

Wespazjan Kochowski herbu Nieczuja (ur. w 1633 w Gaju koło Waśniowa w ziemi sandomierskiej, zm. 6 czerwca 1700, w Krakowie) – jeden z najwybitniejszych historyków i poetów polskiego baroku, najbardziej typowy przedstawiciel filozofii i literatury sarmackiej.

W drugiej części utworu zawarł autor epigramata, czyli fraszki. Jest to przykład literatury ludycznej. Około sześciuset fraszek zostało podzielonych na dwie części i podobnie jak liryki są opatrzone ramą, która składa się z wypowiedzi autora do czytelnika. W tej części przeważają żarty, ale również moralne epigramaty, w których autor w zabawny sposób przekazuje prawdy i wartości, jakimi należy się kierować w życiu.

Epigramat, epigram (gr. ἐπίγραμμα epigramma – "inskrypcja") – wywodzący się z napisów informacyjnych w Starożytnej Grecji krótki, przeważnie dwuwierszowy utwór poetycki pisany dystychem elegijnym. Z czasem wykształciło się kilka rodzajów epigramu: wotywny, nagrobkowy, okolicznościowy. Odmianą epigramatu były popularne w epoce odrodzenia fraszki.

Bibliografia

Niepróżnujące próżnowanie - liryka polska, Niepróżnujące próżnowanie – epigramata [w:] Cz. Hernas, ‘’ Barok’’, ‘’Wydawnictwo Naukowe PWN’’, Warszawa 2006.