Nieregularne otwarcia – rzadko stosowane w praktyce otwarcia szachowe, w których białe wykonują nietypowe pierwsze posunięcie, inne niż najpopularniejsze możliwości 1.e4, 1.d4, 1.c4 oraz 1.Sf3. Otwarcia te w encyklopedii otwarć szachowych oznaczone są symbolem A00 (z wyjątkiem debiutu Larsena – A01 oraz debiutu Birda – A02 i A03).

Warto zauważyć, że jeśli białe stosują standardowe otwarcie, jak np. otwarcie pionem królewskim, a czarne odpowiadają w sposób nietypowy, to wtedy nie jest ono klasyfikowane kodem ECO A00. Na przykład 1.e4 a6 jest oznaczone jako B00.

1.a3 – otwarcie Anderssena

Otwarcie Anderssena – otwarcie charakteryzujące się pierwszym posunięciem 1.a3. Jest ono nazwane na cześć Adolfa Anderssena, który trzykrotnie użył go w rozegranym w 1858 r. meczu przeciwko Paulowi Morphy’emu.

Otwarcie to jest rzadkie ze względu na to, że prawie w ogóle nie przyczynia się do rozwoju figur czy kontrolowania centrum. W niektórych sytuacjach białe mogą doprowadzić do transpozycji gry do pozycji typowej dla innego otwarcia, którego częścią jest ruch a3, ale ogólnie takie posunięcie przy pierwszym ruchu jest przedwczesne.

Do najczęstszych odpowiedzi czarnych należą 1...d5, które bezpośrednio atakuje centrum, oraz 1...g6, które jest przygotowaniem do fianchetto, mającego wykorzystać nieznacznie osłabione skrzydło hetmańskie białych. Odpowiedź 1...e5 jest również możliwa, ale wtedy białe mogą zagrać 2.c4, co doprowadzi do pozycji typowej dla obrony sycylijskiej, tylko że z odwróconymi kolorami, w której pionek na polu a3 może być użyteczny.

1.a4 – otwarcie Ware'a

Otwarcie Ware’a – otwarcie, w którym białe rozpoczynają grę ruchem 1.a4. Jest ono nazwane na cześć amerykańskiego szachisty Prestona Ware’a (1821-1891), który często stosował nietypowe debiuty.

Przy tym otwarciu atakowane jest pole b5, jak również istnieje możliwość wprowadzenia wieży a1 do gry. W rzeczywistości jest to jeden z najgorszych pierwszych ruchów, jakie mogą wykonać białe. Pole b5 nie jest krytyczne, a jeśli czarne zagrają 1...e5, to goniec f8 uniemożliwi rozwinięcie białej wieży. Ruch 1...e5 daje również czarnym kontrolę centrum, czyli coś, czego otwarcie Ware’a nie daje. Podsumowując powyższe wnioski, tego otwarcia można spodziewać się tylko u początkujących graczy.

Sekwencja 1.a4 e5 2.h4 jest znana jako wariant krabi. Nie daje ono białym jakichkolwiek korzyści, tylko jeszcze bardziej osłabia ich pozycję. Jednak jest możliwe, że po paru ruchach nastąpi transpozycja otwarcia Ware’a do innego debiutu, jak np. obrony słowiańskiej. Linki zewnętrzne

1.b3 – debiut Larsena

Debiut Larsena – otwarcie szachowe rozpoczynające się od posunięcia 1.b3, w encyklopedii ECO oznaczone symbolem A01.

Nazwa debiutu pochodzi od nazwiska duńskiego arcymistrza Benta Larsena, który na przełomie lat 60. i lat 70. często używał je w swojej turniejowej praktyce, osiągając dobre wyniki.

Posunięcie 1.b3 ma na celu szybkie ustawienia gońca na przekątnej a1-h8, skąd może on być w późniejszym czasie wykorzystany do ataku na czarnego króla i uznawane jest za niezbyt aktywne. Czarne mają wiele dobrych odpowiedzi, z których najczęściej wybierają 1...d5, 1...e5 oraz 1...Sf6. Zgodnie ze statystykami ChessBase posunięcie 1.b3 jest jednym z najrzadziej stosowanych w turniejowych partiach. Najbardziej znaną partią rozegraną w tym debiucie jest pojedynek Benta Larsena z Borysem Spasskim, który odbył się w ramach meczu ZSRR–Reszta świata w roku 1970 w Belgradzie. Partia ta zakończyła się klęską Larsena już po 17 posunięciach.

W literaturze szachowej nie ma jednoznaczności co do nazwy debiutu. Jest on również nazywany atakiem Nimzowitscha-Larsena, atakiem Larsena oraz otwarciem Larsena. Przykładowe partie

1.b4 – otwarcie Sokolskiego

Otwarcie Sokolskiego (również debiut orangutana; autorem tej nazwy był w 1924 r. Ksawery Tartakower) – otwarcie szachowe charakteryzujące się posunięciem 1.b4, którego ideą jest otwarcie przekątnej a1-h8 dla białego gońca, możliwość zacieśnienia pozycji czarnych ruchem b4-b5 oraz kontrola nad polem c5. Nazwa debiutu pochodzi od nazwiska rosyjskiego szachisty Aleksieja Sokolskiego, który w 1963 r. napisał na jego temat monografię pt. Дебют 1.b2-b4 (Дебют Соколького).

System nie jest zbyt często stosowany w klasycznych partiach turniejowych, z powodu tego, iż pion b4 może łatwo stać się obiektem ataku czarnych, jak również mają one do wyboru szeroki wachlarz pełnowartościowych posunięć, np: 1...e5, 1...Sf6 a nawet 1...a5 lub 1...c5. Jest za to często używany w partiach z przyspieszonym tempem gry, gdzie może stanowić zaskoczenie dla przeciwnika.

1.c3 – debiut Saragossa

Debiut Saragossa – otwarcie szachowe charakteryzujące się posunięciem 1.c3. Jego ideą jest objęcie kontroli nad polami d4 i b4 oraz przygotowanie posunięcia d4.

Debiut Saragossa znany był już w XVIII stuleciu, potem, pod koniec XIX wieku stosował je niekiedy Louis Paulsen. Swoją nazwę zawdzięcza rozegranemu w Saragossie w 1919 r. turniejowi tematycznemu, w którym wszystkie partie rozpoczynały się posunięciem 1.c3.

Posunięcie 1.c3 nie jest błędne, w latach 20. XX wieku grali tak silni szachiści, jednak po aktywnej odpowiedzi czarnych (1...c5, 1...d5 lub 1...e5) przewagi debiutowej nie można się w nim spodziewać i dlatego współcześnie spotyka się go bardzo rzadko. Linki zewnętrzne