Niewiadom - Polski Serwis Naukowy

Niewiadom (śl. Niewiadům, niem. Birkenau, czes. Nevědomí, Dolny Niewiadom zwyczajowo nazywany "Hoymą" lub przez starsze pokolenie "Ignacym" - nazwy te pochodzą od nazwy kopalni), Górny Niewiadom zwany Buzowicami - dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części miasta. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Etnolekt (język, dialekt) śląski – zespół gwar śląskich, być może łączących się w kilka dialektów, którym posługuje się rdzenna ludność Górnego Śląska oraz reliktowo część ludności Dolnego Śląska. Na kształtowanie się słownictwa etnolektu miały wpływ zapożyczenia z języków: polskiego, czeskiego (a raczej morawskiego, funkcjonującego dawniej jako odrębny język), niemieckiego (częściej z germańskiego dialektu śląskiego, niż standardowego niemieckiego) oraz częściowo słowackiego. W mowie tej przeważa źródłosłów słowiański. Znaczna część wyrażeń bliższa jest raczej językowi staropolskiemu niż współczesnej polszczyźnie.

Radlin – miasto i gmina w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim. Stanowiące obecne centrum miasta Biertułtowy były wzmiankowane już w 1305 jako Bertholdi villa, zaś sam Radlin Dolny i Górny – w końcu XIV wieku. W latach 1945-54 siedziba gminy Radlin. Radlin otrzymał prawa miejskie w 1954. W 1975 Radlin włączono do Wodzisławia Śląskiego. 1 stycznia 1997 ponownie się uniezależnił, jednak dawne dzielnice Radlin Dolny i Górny, tworzące razem tzw. Radlin II, pozostały w granicach administracyjnych Wodzisławia.

Historia

Herb rodu Kropaczów z Niewiadomia

Zachowane dokumenty wskazują, iż Niewiadom (ówczesna pisownia: „Noviedomie”), istniał już w pierwszej połowie XIV wieku.

W owym czasie wieś stanowiła majątek rycerski. Często zmieniała właścicieli, a jednym z nich był m.in. rycerz Wacław Kropacz z Niewiadomia ((czes.) Václav Kropáč z Nevědomí), który brał udział w kampanii węgiersko-śląskiej przeciwko Wacławowi III Rybnickiemu. Na mocy pokoju ziemskiego z 6 czerwca 1473 r. rycerz ten wszedł w posiadanie Rybnika. (Ród Kropaczów z Niewiadomia w latach 1503-1536 posiadał zamek w Iwanowicach (Jindřich Kropáč z Nevědomí, Albert Kropáč z Nevědomí oraz Bohuš Kropáč z Nevědomí) Jan Kropáč z Nevědomí w latach 1533-1572 był panem na Hranicach)

Węgiel kamienny – skała osadowa pochodzenia roślinnego, zawierająca 75-97% pierwiastka węgla, powstała głównie w karbonie (era paleozoiczna) ze szczątków roślinnych, które bez dostępu tlenu uległy uwęgleniu. Ma czarną barwę, matowy połysk, czarną rysę.

Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego – tematyczny, samochodowy szlak turystyczny o zasięgu regionalnym, obejmujący obiekty związane z dziedzictwem przemysłowym województwa śląskiego. Tworzy go 36 obiektów związanych m.in. z kolejnictwem, tradycją górniczą i hutniczą, energetyką, łącznością oraz przemysłem spożywczym.

W 1792 roku, na granicy Niewiadomia i Radlina otworzono jedną z pierwszych na Śląsku kopalni węgla kamiennego „Hoym” (później „Ignacy”). Wydobycie prowadzono w tej kopalni do 1995 r.

W latach od 1859 - 1919 r. na terenie Niewiadoma działała kopalnia węgla kamiennego „Szczęście Beaty”

W 1955 Niewiadom włączono do miasta Niedobczyce.

W 1975 Niewiadom włączono do Rybnika.

Zabytki

W dzielnicy znajdują się m.in:

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – monumentalny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (np. Śląska); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Zabytkowa Kopalnia "Ignacy". dawniej "Hoym"

Kościół Bożego Ciała i św. Barbary w Niewiadomiu Górnym

Kościół Miłosierdzia Bożego w Niewiadomiu Dolnym

Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Tablica pamiątkowa z okazji 200 lat istnienia kopalni "Ignacy"

Kościół Bożego Ciała i św. Barbary

Rybnik – miasto położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, największe miasto Rybnickiego Okręgu Węglowego. Rybnik jest siedzibą Subregionu Zachodniego.

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.

Wieża ciśnień

Przypisy

Rybnik.eu - Serwis Miejski - (13) Niewiadom
[www.rybnik.pl/index.php?id=69 www.rybnik.pl]
www.ivanovicenahane.cz
Muzeum i Galeria Miejska w Hranicach

Linki zewnętrzne

Niewiadom w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.