Niewydolność cieśniowo-szyjkowa - Polski Serwis Naukowy

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa (łac. insufficientia cervicalis colli uteri, ang. cervical incompetence) – powikłanie ciąży, polegające na niezdolności szyjki macicy do utrzymania ciąży do przewidywanego terminu porodu.

Epidemiologia

Szacuje się, że niewydolność cieśniowo-szyjkowa dotyczy 0,1-1,8% ciąż.

Etiologia

W etiologii niewydolności cieśniowo-szyjkowej bierze się pod uwagę trzy główne grupy czynników:

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (ang. premature rupture of membranes, PROM) – przerwanie błon płodowych w ciąży wcześniej niż godzinę przed rozpoczęciem porodu. Przedwczesne pęknięcie błon płodowych określa się jako przedłużone, gdy występuje wcześniej niż 18 godzin przed rozpoczęciem porodu lub jako PPROM (preterm PROM), gdy do pęknięcia błon dochodzi przed 37 tygodniem ciąży. Jest to jedna z częstych patologii położniczych, występuje w 2–4% ciąż i jest przyczyną około jednej trzeciej porodów przedwczesnych.

Szyjka macicy (łac. Cervix uteri) – zgrubiała, dolna część mięśniówki macicy. Łączy pochwę z jamą macicy. Dzięki licznym zmarszczeniom sprzyja wydostawaniu się płodu na zewnątrz. Szyjka macicy jest kanałem dla plemników, który je wiedzie z pochwy do macicy.

wrodzone

urazy, np. przebyte zabiegi ginekologiczne na szyjce macicy (najczęściej): operacja kleszczowa, ręczne wydobycie łożyska, sztuczne poronienie, wyłyżeczkowania macicy, rozległe elektrokonizacje, amputacja szyjki macicy

czynniki hormonalne i biochemiczne niewydolność czynnościowa)

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka niewydolności cieśniowo-szyjkowej:

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

wystąpienie niewydolności cieśniowo-szyjkowej w poprzedniej ciąży

Przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego (PROM) w poprzedniej ciąży

konizacja szyjki w wywiadzie

wewnątrzmaciczna ekspozycja na dietylstilbestrol

wady wrodzone macicy

Rozpoznanie

Kryterium rozpoznania niewydolności cieśniowo-szyjkowej jest stwierdzenie w badaniu we wziernikach zgładzania i skracania się szyjki, wraz z rozwieraniem się kanału szyjki, bez przedwczesnej czynności skurczowej macicy.

W badaniu ultrasonograficznym można ocenić długość kanału szyjki i ujście wewnętrzne, a więc i ryzyko wystąpienia niewydolności cieśniowo-szyjkowej.

Leczenie

Leczeniem z wyboru jest leczenie operacyjne, polegające na założeniu na szyjkę szwu okrężnego. Stosuje się trzy różne techniki operacyjne: szew McDonalda, szew Shirodkara i szew brzuszny.

Wskazania do założenia szwu okrężnego na szyjkę wg American College of Obstetricians and Gynecologists:

wskazania profilaktyczne:

wywiad położniczy sugerujący niewydolność cieśniowo-szyjkową

wyniki badania:

swobodne przechodzenie przez kanał szyjki rozszerzadła Hegara nr 8, przechodzenie cewnika Foleya wypełnionego 2-3 ml wody

zniekształcenie ujścia wewnętrznego szyjki stwierdzone w histerosalpingografii

kliniczne wykładniki przebytego urazu szyjki

wskazania terapeutyczne:

przedwczesne rozwieranie i wygładzanie się szyjki macicy bez czynności skurczowej przed 28. tygodniem ciąży

ultrasnograficzne wykładniki wpuklania się błon płodowych do ujścia zewnętrznego kanału szyjki

Powikłania leczenia

przedwczesne pęknięcie błon płodowych (1-9%)

zakażenie wewnątrzowodniowe (1-8%)

uraz szyjki śródporodowy (1-13%)

spełznięcie szwu (3-13%)

krwawienie z dróg rodnych (rzadko)

przetoki pęcherzowo-pochwowe (rzadko)

Historia

Pierwszy opis niewydolności cieśniowo-szyjkowej przypisuje się Cole'owi, Culpepperowi i Rowlandowi, którzy opisali objawy w 1658 roku na łamach "Practice of Physick". Termin wprowadził Gream w artykule w "Lancecie" w 1865 roku.

Przypisy

↑ Położnictwo i ginekologia. Grzegorz H. Bręborowicz (red.). Wydawnictwo Lekarskie PZWL, ss. 174-178 ISBN 83-200-3082-X
Anonymous. In: Culpeper N, Cole A, Rowland W, editors. The practice of physick. London (UK): George Sawbridge; 1678. p. 502-9.
Romero R, Espinoza J, Erez O, Hassan S. The role of cervical cerclage in obstetric practice: can the patient who could benefit from this procedure be identified?. „American journal of obstetrics and gynecology”. 1 (194), s. 1–9, styczeń 2006. doi:10.1016/j.ajog.2005.12.002. PMID 16389003.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.