Niezależna Oficyna Wydawnicza - Polski Serwis Naukowy

Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA – pierwsze polskie wydawnictwo publikujące w kraju poza cenzurą, powstałe w 1977, w latach 70. największe w II obiegu. W 1989 przekształcone w tzw. "superNową" .

Geneza

Pomysł niezależnego wydawnictwa narodził w 1977 w kręgu studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, drukujących pismo "Zapis". Nazwę "Nieocenzurowana Oficyna Wydawnicza" zaproponowali Janusz Krupski, Piotr Jegliński i Wit Wojtowicz. Z takim logo powielono 1 i 2 numer Zapisu. Latem 1977 grupa lubelska skontaktowała się z działaczem KOR Mirosławem Chojeckim, który zaproponował zmianę nazwy na "Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA". Pod jego kierownictwem wydawnictwo rozpoczęło działalność w Warszawie. Pierwszą publikacją z logo "Nowej" było Pochodzenie systemu Marka Tarniewskiego (właśc. Jakub Karpiński) wydane w sierpniu 1977.

Janusz Stanisław Krupski (ur. 9 maja 1951 w Lublinie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski historyk, działacz opozycji demokratycznej w PRL, urzędnik państwowy.

Andrzej Paczkowski (ur. 1 października 1938 w Krasnymstawie) – polski historyk, naukowiec, wykładowca akademicki, profesor nauk historycznych i alpinista. W okresie PRL działacz opozycji demokratycznej, w III RP członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej dwóch kadencji, następnie przewodniczący Rady IPN. W latach 1974–1995 (przez 7 kadencji) prezes Polskiego Związku Alpinizmu.

Działalność

"NOWA" wydała w latach 1977-1989 ok. trzystu książek z zakresu literatury polskiej i światowej oraz historii najnowszej, a także pisma "Zapis", "Krytyka", "Puls" i "Tygodnik Mazowsze". Miała zorganizowany profesjonalnie system druku i kolportażu. W latach 80-tych dzięki uzyskanej niezależności finansowej wypłacała wynagrodzenia autorom, tłumaczom i drukarzom. W II połowie lat 80-tych wydawała również kasety video (jako pierwszą "Przesłuchanie" Ryszarda Bugajskiego) i kasety magnetofonowe.

Jan Nowak-Jeziorański, właśc. Zdzisław Antoni Jeziorański pseud. Janek, Jan Zych (ur. 2 października 1914 w Berlinie, zm. 20 stycznia 2005 w Warszawie) – polski polityk, politolog, działacz społeczny, dziennikarz i żołnierz AK, cichociemny.

Bohumil Hrabal (ur. 28 marca 1914 w Brnie, zm. 3 lutego 1997 w Pradze), czeski pisarz, uważany za znaczącego twórcę światowej literatury XX wieku. Jego książki zostały przetłumaczone na ponad 25 języków. Według jego opowiadań powstało kilka filmów, z których najbardziej znane są Pociągi pod specjalnym nadzorem Jiříego Menzla (Oscar za najlepszy film nieanglojęzyczny).

Wybrane tytuły

Czarna księga cenzury PRL (1977)

Tadeusz Konwicki Kompleks polski (1977) – jako 3 numer "Zapisu"

Kazimierz Brandys Nierzeczywistość (1977)

Czesław Miłosz Traktat poetycki. Traktat moralny (1978)

Bohumil Hrabal Zbyt głośna samotność (1978)

Jan Nowak-Jeziorański Kurier z Warszawy (1979)

Josif Brodski Wiersze i poematy (1979) w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka

Günter Grass Blaszany bębenek (1979)

Witold Gombrowicz Trans-atlantyk (1979)

Jerzy Andrzejewski Miazga (1979)

Wieniedikt Jerofiejew Moskwa-Pietuszki (1979)

Tadeusz Konwicki Mała apokalipsa (1979) – jako 10 numer "Zapisu"

Arthur Koestler Ciemność w południe (1981)

Karl Jaspers Problem winy (1982) – pierwsza pozycja w stanie wojennym

Marek Nowakowski Raport o stanie wojennym (1982)

Stanisław Rembek W polu (1982)

Jan Józef Lipski KOR (1984)

Jarosław Marek Rymkiewicz Rozmowy polskie latem 1983 (1984)

Kurt Vonnegut Matka noc (1984)

Wiktor Suworow Żołnierze wolności (1985)

Jewgienij Zamiatin My (1985)

Hannah Arendt Korzenie totalitaryzmu (1988) (w Bibliotece "Krytyki")

Kierownictwo

Działalnością "Nowej" kierowało Kolegium, w skład którego wchodzili w różnym czasie Konrad Bieliński, Grzegorz Boguta, Mirosław Chojecki, Adam Michnik, Jan Narożniak, Ewa Milewicz, Ryszard Knauff, Marek Borowik, Marek Chimiak, Piotr Szwajcer, Przemysław Cieślak, Jan Walc, Jan Kofman, Andrzej Paczkowski, Mirosław Kowalski, Marek Kubin, Andrzej Werner, Adam Widmański. Od stycznia 1981 szefem wybranym przez kolegium był Grzegorz Boguta. W okresie stanu wojennego oficyną kierował krótko Paweł Bąkowski, a od 1983 ponownie Grzegorz Boguta. W 1982 niezależne od "Nowej" wydawnictwo NOWA2 założył Adam Kersten.

Karl Theodor Jaspers (ur. 23 lutego w Oldenburgu 1883, zm. 26 lutego 1969 w Bazylei), niemiecki psychiatra i filozof, główny przedstawiciel egzystencjalizmu.

Kurt Vonnegut, jr. (IPA: /ˈvɑ.nə.gət/; ur. 11 listopada 1922 w Indianapolis, USA, zm. 11 kwietnia 2007 w Nowym Jorku) – amerykański pisarz i publicysta, kojarzony z literaturą postmodernistyczną i science-fiction.

Bibliografia

Ludzie Nowej Ludzie Nowej

Małgorzata Choma-Jusińska Środowiska opozycyjne na Lubelszczyźnie. 1975-1980, wyd. IPN 2009

Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956-1989, wyd. Ośrodek Karta 2007