Nikoła Żekow - Polski Serwis Naukowy

Nikoła Todorow Żekow, bułg. Никола Тодоров Жеков, Nikola Todorov Zhekov (ur. 6 stycznia 1865 r. w miejscowości Sliwen w granicach Imperium osmańskiego, zm. 1 listopada 1949 r. w Füssen w RFN) – bułgarski wojskowy (generał piechoty), głównodowodzący armią bułgarską podczas I wojny światowej, pisarz i działacz nacjonalistyczny.

Pierwsza wojna bałkańska (9 października 1912 - 30 maja 1913) - konflikt zbrojny pomiędzy Ligą Bałkańską, czyli antytureckim sojuszem państw bałkańskich (Bułgaria, Serbia, Grecja, Czarnogóra), a samą Turcją.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Ukończył szkołę wojskową. Brał udział jako ochotnik w pułku zapasowym podczas wojnie bułgarsko-serbskiej w 1885 r. W 1886 r. uczestniczył w przewrocie wojskowym, który doprowadził do władzy w Bułgarii Aleksandra I Battenberga. W 1887 r. awansował do stopnia podporucznika. Służył w 2 pułku artylerii w miejscowości Szumen, a następnie we Wracy. W 1890 r. został porucznikiem, zaś w 1894 r. – kapitanem. W 1898 r. ukończył akademię sztabu generalnego. Służył w sztabie generalnym armii bułgarskiej. W 1901 r. awansował na majora. W latach 1903-1910 był komendantem szkoły oficerów rezerwy, od 1909 r. w stopniu pułkownika. Następnie objął dowództwo 1 pułku piechoty w Sofii. W 1912 r. stanął na czele szkoły wojskowej.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

Po wybuchu I wojny bałkańskiej w październiku 1912 r., został szefem sztabu 2 Armii. Rok później uczestniczył w II wojnie bałkańskiej, kiedy Bułgarię zaatakowała koalicja sąsiednich państw. Został szefem sztabu wojsk okupujących zachodnią Trację. W latach 1913-1914 brał udział w rozmowach prowadzonych w Istambule z władzami Imperium osmańskiego. W 1914 r. został zastępcą głównodowodzącego armii bułgarskiej, zaś w 1915 r. – dowódcą 8 dywizji piechoty. 2 sierpnia tego roku awansował do stopnia generała majora. Od 19 sierpnia do 4 października sprawował funkcję ministra wojny, po czym został mianowany przez cara Ferdynanda I głównodowodzącym armią bułgarską. Dowodził nią podczas I wojny światowej, po stronie Trójprzymierza. 6 października 1916 r. awansował na generała lejtnanta. Jesienią 1918 r. ciężko zachorował, po czym wyjechał na leczenie do Wiednia. 4 października tego roku został przeniesiony do rezerwy. Do 1921 r. przebywał w Austrii i Niemczech. 21 października tego roku powrócił do Bułgarii, gdzie został aresztowany. Skazano go na karę 10 lat więzienia za doprowadzenie do klęski podczas wojny i utratę zdobyczy terytorialnych. W 1924 r. wyszedł jednak na wolność. W tym okresie skupił się na pisaniu książek i wspomnień z czasów wojskowych. Od 1931 r. wykładał w akademii wojskowej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Trójprzymierze – tajny układ pomiędzy trzema państwami: Cesarstwem Niemiec, Królestwem Włoch (do 1915) i C.K. Austro-Węgrami zawiązany 20 maja 1882 r.

W latach 30. stał się zwolennikiem skrajnie prawicowych poglądów politycznych, ale nie wstąpił do żadnej partii. 6 maja 1936 r. został awansowany do stopnia generała piechoty. Stanął na czele Kapituły Orderu Za Odwagę (bułg. За храброст). Podczas II wojny światowej reprezentował orientację proniemiecką. Spotkał się z Adolfem Hitlerem. Stanął na czele nacjonalistycznego Związku Bułgarskich Legionów Narodowych. Po opowiedzeniu się Bułgarii po stronie aliantów na początku września 1944 r., wyjechał do Niemiec. Poparł działalność marionetkowego Bułgarskiego Rządu Narodowego Aleksandra Cankowa z siedzibą w Wiedniu. 1 lutego 1945 r. przez komunistyczne władze bułgarskie został zaocznie skazany na karę śmierci. Po zakończeniu wojny zamieszkał w zachodnich Niemczech.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Aleksandyr Cołow Cankow (bułg. Александър Цолов Цанков; ur. 29 czerwca 1879 w Oriachowie, zm. 27 lipca 1959 w Buenos Aires) – bułgarski prof., ekonomista, polityk i publicysta, członek rzeczywisty Bułgarskiej Akademii Nauk. Lider Porozumienia Demokratycznego (1923-1926) oraz pronazistowskiego Narodowego Ruchu Socjalnego (1932-1934). Deputowany do Zwyczajnego Zgromadzenia Narodowego 21. (1923-1927), 22. (1927-1931), 23. (1931-1934), 24. (1938-1939) i 25. (1940-1944) kadencji, Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego 21. i 22. kadencji. Po zamachu stanu 9 czerwca 1923 premier Carstwa Bułgarii (1923-1926).

7 listopada 1992 r. jego szczątki przeniesiono na cmentarz wojskowy w Sofii.

Linki zewnętrzne

Biografia gen. Nikoły Żekowa (jęz. angielski)