Nikołaj Szwernik - Polski Serwis Naukowy

Nikołaj Michajłowicz Szwernik (ros. Никола́й Миха́йлович Шве́рник) (ur. 7 (19) maja 1888 w Sankt Petersburgu, zm. 24 grudnia 1970 w Moskwie) – radziecki działacz partyjny i państwowy.

Związał się z bolszewikami w 1905 roku. Zaliczał się do nielicznych ocalałych w późniejszych latach terroru wyżej postawionych starych bolszewików. W roku 1924 został jednym z komisarzy ludowych Rosyjskiej FSRR. Rok później wszedł w skład KC jako jego pełnoprawny członek. Józef Stalin znalazł w nim lojalnego wykonawcę swoich poleceń i w tym charakterze Szwernik był m.in. szefem lokalnych organizacji partyjnych na Syberii czy jednym z kierowników procesu industrializacji.

Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Od lipca 1930 do marca 1944 był przewodniczącym Wszechzwiązkowej Rady Związków Zawodowych (czyli, dokładniej, ich centrali). W okresie II wojny światowej pełnił ponadto funkcję przewodniczącego Rady ds. Ewakuacji, która zajmowała przenoszeniem się na dalekie tyły ważnych dla państwa zakładów przemysłowych.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Głowa państwa – osoba lub urząd reprezentujący suwerenność państwa. W większości przypadków uprawnienia głowy państwa są ograniczone oraz czysto tytularne i honorowe. Jest to organ zazwyczaj jednoosobowy, prosty, centralny, naczelny, kadencyjny, samodzielny, konstytucyjny, najczęściej nie posiadający charakteru przedstawicielskiego (nie jest przedstawicielem narodu, ale państwa). Działa permanentnie i najczęściej zaliczany jest do władzy wykonawczej. Głową państwa jest najczęściej monarcha lub prezydent.

Po dymisji ciężko chorego Michaiła Kalinina (który zresztą niebawem zmarł) Stalin mianował go przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, czyli formalną głową państwa. Szwernik, jak i jego poprzednik, miał na tym stanowiska praktycznie zerową władzę.

Jako jedyny kandydat w roku 1952 wszedł w skład Prezydium KC (dawnego Politbiura), ale po jego redukcji w 1953 stracił to miejsce (podobny los spotkał notabene Michaiła Susłowa. W tym też roku został zdjęty ze stanowiska tytularnego prezydenta na rzecz Klimenta Woroszyłowa. Powrócił na dawne stanowisko szefa związków zawodowych. Ponadto w okresie rządów Nikity Chruszczowa w 1956 kierował komisją, która zajmowała się rehabilitacją ofiar stalinowskich represji (Komisja Szwernika).

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Kliment Jefriemowicz Woroszyłow, ros. Климент Ефремович Ворошилов (ur. 4 lutego 1881 we wsi Wierchnieje, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego, polityk, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1956, 1968), Bohater Pracy Socjalistycznej (1960) i Bohater Mongolii (1957).

Szwernik ponownie został członkiem Prezydium KC w roku 1957 i zasiadał tam do przejścia w stan spoczynku w roku 1966.