Nina Simone - Polski Serwis Naukowy

Nina Simone, właśc. Eunice Kathleen Waymon (ur. 21 lutego 1933 w Tryon, zm. 21 kwietnia 2003 w Carry-le-Rouet) – amerykańska piosenkarka, autorka tekstów i pianistka. Klasyfikowana generalnie jako przedstawicielka jazzu, choć sama nie lubiła takiego szufladkowania. Jej twórczość to również muzyka z pogranicza bluesa, rhythm and bluesa i soulu.

Filadelfia (wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/)) (ang. Philadelphia) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.
Simone Signoret, właśc. Simone Kaminker (ur. 25 marca 1921 w Wiesbaden, Niemcy, zm. 30 września 1985 w Auteuil-Anthouillet, Francja) – aktorka francuska. Jako część pseudonimu artystycznego przybrała nazwisko panieńskie matki.

Biografia

Młodość

Urodziła się na 33 East Livingston Street w miasteczku Tryon w Północnej Karolinie, jako szóste z siedmiorga dzieci swoich rodziców. Podobnie jak wielu innych czarnych piosenkarzy, była w dzieciństwie zainspirowana sukcesami Marian Anderson i zaczęła śpiewać w swoim kościele, od wczesnych lat przejawiając też wielki talent pianistyczny. Kiedy w wieku 10 lat dała swój pierwszy publiczny koncert, jej rodzice musieli przesiąść się do tylnych rzędów w sali, żeby zrobić miejsce białym słuchaczom. Ten incydent wpłynął silnie na jej późniejszą walkę o prawa obywatelskie.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Chanel N° 5 - perfumy wprowadzone na rynek przez francuską kreatorkę mody Gabrielle "Coco" Chanel. Kompozycję tworzy około 80 składników, z których główne to jaśmin, róża stulistna, irys, ylang ylang, wetiweria, wanilia, ambra oraz olejek sandałowy.

Kiedy miała 17 lat, przeprowadziła się do Filadelfii, gdzie nauczała gry na fortepianie i akompaniowała piosenkarzom. Dzięki sponsorom rozpoczęła naukę w nowojorskiej prestiżowej szkole Juilliard School of Music, ale brak pieniędzy zmusił ją do przerwania nauki i porzucenia marzeń o podbiciu Ameryki jako pierwsza czarnoskóra pianistka koncertowa. Później usiłowała się jeszcze dostać na zajęcia z gry na fortepianie w Curtis Institute, ale jej kandydaturę odrzucono. Simone była przekonana, że stało się tak z powodów rasowych.

Rasizm, dyskryminacja rasowa (z . Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w ).
Aix-en-Provence (prowan. Ais de Provença) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Delta Rodanu. Miasto jest ulokowane w dolinie rzeki Arc, o milę od prawego brzegu rzeki.

Pierwszy sukces

Artystka zwróciła się więc ku bluesowi i jazzowi, dając pierwszy występ w jednym z klubów nocnych w Atlantic City. W 1954 przyjęła swój pseudonim ("Niną" nazywał ją jej chłopak, zaś "Simone" to hołd dla francuskiej aktorki Simone Signoret). Szerszy rozgłos zdobyła w 1959 porywającą interpretacją piosenki I Loves You Porgy z opery Porgy and Bess George'a Gershwina, jedynym utworem, który awansował do czołowej czterdziestki list przebojów w USA. Wkrótce potem był singel My Baby Just Cares For Me, wykorzystany później w reklamach Chanel No. 5 na wyspach brytyjskich oraz w filmie Bernardo Bertolucciego Ukryte pragnienia. Interesujący plastelinowy teledysk do tej piosenki nakręciło studio Aardman Animations Nicka Parka i Petera Lorda.

The Beatles – zespół rockowy z Liverpoolu, istniejący od 1960 (jako The Quarry Men od 1957) do 1970. Według RIAA, jego członkowie są najpopularniejszymi muzykami wszech czasów. W historii amerykańskiego rynku fonograficznego nikt nie sprzedał od nich więcej płyt.
Hoży doktorzy (ang. Scrubs) – amerykański serial komediowy, którego głównymi bohaterami są pracownicy fikcyjnego szpitala pw. Świętego Serca (ang. Sacred Heart). Dosłowne tłumaczenie tytułu Scrubs, oznaczającego młodych lekarzy, to "fartuchy", natomiast serial jest emitowany w Polsce na kanale Comedy Central pod tytułem "Hoży doktorzy".

Prawa obywatelskie

W latach 60. Nina Simone była zaangażowana w ruch obrony praw obywatelskich, co zaowocowało nagraniem kilku piosenek o wymowie politycznej: To Be Young, Gifted and Black (później nagrana też przez Arethę Franklin i Donny'ego Hathawaya), Blacklash Blues, Mississippi Goddam (odpowiedź na zabójstwo Medgara Eversa i wysadzenie kościoła w Birmingham w Alabamie, gdzie zginęło czworo czarnych dzieci), I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free i Pirate Jenny Kurta Weilla.

Borys Lankosz (ur. 31 marca 1973 w Krakowie) - polski reżyser filmowy. Absolwent wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.
Broadway (ang. szeroka droga) – ulica w Nowym Jorku, w dzielnicy Manhattan; jedna z najdłuższych ulic na świecie. Biegnie od Manhattanu aż do miasta Albany – 150 mil (241km) na północ od Nowego Jorku. W jej środkowej części mieszczą się liczne teatry (rozrywkowe i musicalowe) stanowiące centrum teatralne USA, przyciągające wielu turystów z całego świata. Jest to także jedna z głównych ulic dzielnicy Manhattanu i jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych.

Największe przeboje

W 1961 Simone nagrała swoją wersję tradycyjnej piosenki House of the Rising Sun, śpiewanej też przez Boba Dylana i – przede wszystkim – The Animals. Piosenkarka znana jest też z hitu Screamin' Jaya Hawkinsa I Put a Spell on You, Aint Got No (I Got Life) z musicalu Hair czy Here Comes the Sun The Beatles. Była artystką bardzo wszechstronną, potrafiła podczas jednego koncertu zagrać utwory z najróżniejszych dziedzin muzycznych – jazzu, bluesa, gospel, a nawet z pogranicza muzyki klasycznej.

Rewers − polska czarna komedia, debiut reżyserski Borysa Lankosza z głównymi rolami Agaty Buzek, Krystyny Jandy, Anny Polony i Marcina Dorocińskiego. Premiera filmu odbyła się 13 listopada 2009 roku, przedpremierowe pokazy odbyły się w ramach Konkursu Głównego XXXIV Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Film był polskim kandydatem do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, przyznawanego podczas 82. ceremonii wręczenia Oscarów przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej, ale nie został nominowany. Okres zdjęciowy trwał od 24 lutego do 20 maja 2009.
Aardman Animations, Ltd (znana również jako Aardman Studios) - brytyjska wytwórnia filmów animowanych typu stop motion powstała w 1976 roku. Studio Aardman jest znane przede wszystkim z serii Wallace i Gromit, która została wyróżniona Oscarem za film Wallace i Gromit: Klątwa królika, oraz filmu Wpuszczony w kanał.

Sławę przyniósł jej utwór Sinnerman, wykorzystany w filmie Afera Thomasa Crowna (1968) Normana Jewisona. Ta sama piosenka rozbrzmiała również w remake'u filmu z 1999, w którym wystąpili Pierce Brosnan i Rene Russo, a także w filmach: Komórka (2004), Inland Empire (2006) i Miami Vice (2006), serialach: Hoży doktorzy (2001) i Sherlock (2011) oraz grze The Saboteur (2009).

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Aretha Franklin (ur. 25 marca 1942 w Memphis w USA) – afroamerykańska piosenkarka, obdarzona tytułem Queen of Soul (ang. Królowa Soulu). Swym głębokim, ciepłym głosem i zdolnością interpretacji zwiększyła popularność gatunku soul. Artystka śpiewała też w innych stylach, począwszy od tanecznego popu, gospel do wokalnego jazzu. W 1987 Aretha Franklin została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, a jej piosenka Respect ma numer 5 na liście 500 utworów wszech czasów magazynu Rolling Stone. W zestawieniu 100 najlepszych wokalistów wszech czasów sporządzonym przez magazyn Rolling Stone zajęła 1 miejsce.

Późniejsze życie

W 1971 Simone wyjechała z USA po konfliktach z agentami, firmami nagraniowymi i władzami skarbowymi, choć publicznie jako powód wyjazdu podawała rasizm. Powróciła w 1978 i została zaaresztowana za niepłacenie podatków (przez kilka lat rzeczywiście nie płaciła podatków w ramach protestu przeciw wojnie w Wietnamie). Później mieszkała w różnych krajach na Karaibach, w Afryce i Europie, występując aż do sześćdziesiątego roku życia. W latach 80. regularnie koncertowała w klubie jazzowym Ronniego Scotta w Londynie.

Norman Jewison, właściwie Norman Frederick Jewison (ur. 21 lipca 1926 w Toronto, Kanada) - amerykański reżyser i producent filmowy pochodzenia kanadyjskiego. Jeden z najwybitniejszych, a zarazem najbardziej niedocenionych twórców filmowych[potrzebne źródło]. Był trzykrotnie nominowany do Oscara za reżyserię filmów: W upalną noc (1967), Skrzypek na dachu (1971) i Wpływ księżyca (1987). Cztery jego filmy otrzymały nominację w kategorii najlepszy film; były to: Rosjanie nadchodzą (1966), Skrzypek na dachu (1971), Opowieści żołnierza (1984), Wpływ księżyca (1987).
Ella Fitzgerald (First Lady of Song - ang. Pierwsza Dama Piosenki, ur. 25 kwietnia 1917 w Newport News USA, zm. 15 czerwca 1996 w Beverly Hills) - amerykańska wokalistka jazzowa, jedna z najwybitniejszych śpiewaczek w historii tego gatunku muzycznego, jak również swingu i be-bopu.

W 1995 Simone prawdopodobnie postrzeliła syna swojego sąsiada z wiatrówki, bo jego śmiech nie pozwalał jej się skoncentrować. Miała opinię osoby bardzo chwiejnej i niełatwej we współpracy, choć gwałtownie protestowała przeciw takim określeniom. Na scenie była na ogół wyniosła i dumna, ale w późniejszych latach często przeplatała piosenki dowcipnymi anegdotami ze swojego życia. Swoim królewskim stylem zapracowała sobie na przydomek "Najwyższej Kapłanki Soulu" (High Priestess of Soul, patrz również: Aretha Franklin i Ella Fitzgerald).

Singel (SP, singiel) - w muzyce krótkie wydawnictwo zawierające jeden lub więcej utworów zwykle zapowiadające i promujące album. Może być wypuszczony na rynek w kilku formach:
Musical – typ angloamerykańskiej sztuki muzycznej. Geneza musicalu sięga drugiej połowy XIX wieku, jednak dopiero w latach 20. XX wieku gatunek zyskał prawdziwą popularność, a przez następne dekady nadal jeszcze kształtowała się jego formuła. Wraz z nastaniem ery kina i telewizji zaczęły powstawać musicale filmowe.

Jej córka, aktorka i piosenkarka znana jako Simone, wystąpiła na Broadwayu w Aidzie.

W 1992 ukazała się autobiografia artystki pod tytułem I Put a Spell on You (ISBN 0-306-80525-1).

W 1993 osiedliła się w pobliżu Aix-en-Provence na południu Francji. Zmarła we śnie w Carry-le-Rouet w 2003.

Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską, a w Wietnamie wojną amerykańską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957-1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (wspierana przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży oraz z drugiej strony Republika Wietnamu i wspierająca ją międzynarodowa koalicja obejmująca Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. De facto stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.
Autobiografia – gatunek literacki (rodzaj biografii), w którym autor opisuje swoje życie. Głównym tematem tego rodzaju wypowiedzi jest więc jej autor. Większość autobiografii jest napisana w pierwszej osobie, choć zdarzają się i takie, w których autor – ustami narratora – mówi o sobie "on" lub zwraca się do siebie "ty". Na napisanie autobiografii decydują się zazwyczaj osoby publiczne, np. artyści, politycy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)