Nisza ekologiczna - Polski Serwis Naukowy

Nisza ekologiczna – zespół czynników ekologicznych (np. światło, pokarm, miejsce) zapewniający osobnikowi, populacji lub gatunkowi warunki do życia. Według modelu Hutchinsona z 1957 roku można rozpatrywać niszę jako n-wymiarową przestrzeń której wymiarami są czynniki ekologiczne.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Osobnik - organizm, pojedyncza niezależna jednostka zdolna do zdobywania pożywienia. Osobnik zazwyczaj wchodzi w interakcje z innymi organizmami i środowiskiem, stając się tym samym niejako najbardziej podstawowym elementem biosfery.

Na terenie biocenozy populacje konkurują o korzystne czynniki. Zgodnie z zasadą Gausego jedna nisza może być zajęta tylko przez jedną populację. Nisza ekologiczna określa miejsce danej populacji w biocenozie.

Można wyróżnić:

niszę podstawową (fundamentalną, potencjalną, ang. fundamental niche) - możliwą ze względu na właściwości organizmu

niszę realizowaną (ang. realized niche) - ograniczoną przez konkurencję.

Określa znaczenie i rolę danego gatunku w ekosystemie, tj. sposób przetwarzania energii (miejsce w łańcuchu pokarmowym), zachowania się, wpływ na środowisko i zależności od innych gatunków. Rodzaje nisz ekologicznych:

Zasada Gausego - zasada konkurencyjnego wypierania. Jeśli dwa gatunki (populacje) posiadają identyczne wymagania względem niszy ekologicznej, nie mogą współistnieć i w konsekwencji jeden wypiera drugi. Konkurencyjne oddziaływanie może być związane z przestrzenią życiową, dostępem do pokarmu, światła, podatnością na działanie drapieżców, chorób itp.

Biocenoza (gr. bios życie i koinós wspólny) – zespół populacji organizmów roślinnych (fitocenoza), zwierzęcych (zoocenoza) i mikroorganizmów danego środowiska (biotopu), należących do różnych gatunków, ale powiązanych ze sobą różnorodnymi czynnikami ekologicznymi i zależnościami pokarmowymi, tworzących całość, która pozostaje w przyrodzie w stanie homeostazy (czyli dynamicznej równowagi). Biocenoza oraz biotop, czyli środowisko fizyczne (nieożywione) tworzą ekosystem.

przestrzenna (siedlisko, występowanie danego organizmu),

troficzna (pokarm, zaspokajanie potrzeb),

fizjologiczno-przystosowawcza (czynności, oddziaływania).

Nisze ekologiczne:

sąsiadujące,

zachodzące na siebie,

rozdzielne.

Zobacz też

Zakres tolerancji

Przypisy

↑ Michael. Begon: Ekologia populacji : studium porównawcze zwierząt i roślin. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 139-141. ISBN 83-01-12930-1.

Bibliografia

Szkolny słownik biologia