Niszczyciel - Polski Serwis Naukowy

Niszczyciel – szybki, wielozadaniowy okręt przeznaczony do takich zadań jak: ochrona własnych jednostek, zwalczanie lotnictwa, okrętów podwodnych i innych jednostek wroga. Klasa niszczycieli powstała z wcześniejszej klasy kontrtorpedowców, która z kolei powstała w celu zwalczania torpedowców. W miarę ewolucji nowych zagrożeń takich jak: lotnictwo wojskowe i okręty podwodne kontrtorpedowce otrzymywały coraz silniejsze i bardziej zróżnicowane uzbrojenie aż do powstania klasy niszczycieli. W okresie II wojny światowej nastąpił dalszy podział niszczycieli na bardziej wyspecjalizowane jednostki – niszczyciele eskortowe i fregaty.

Niszczyciele typu Fletcher – amerykańskie niszczyciele z okresu II wojny światowej. Masowo produkowane w latach 1942-1944 (wyprodukowano 175 okrętów) brały aktywny udział w II wojnie światowej, wojnie w Korei i wojnie w Wietnamie. Liczne okręty tego typu po wycofaniu ze służby w US Navy były przekazywane do marynarek wojennych państw sojuszników Stanów Zjednoczonych. Ostatni pełniący czynną służbę niszczyciel typu Fletcher został wycofany ze składu meksykańskiej marynarki wojennej w 2002, po 60 latach łącznej służby.

ORP Wicher (II) – polski niszczyciel radzieckiego projektu 30bis (typu Smiełyj / ozn. NATO Skoryi), w służbie polskiej Marynarki Wojennej w latach 1958-1974. Był drugim okrętem o tej nazwie, po niszczycielu z 1930.

Jeszcze przed rozpoczęciem II wojny światowej niszczyciele należały do jednostek średniej wielkości, współcześnie są to największe jednostki bojowe we flotach wielu państw.

Pierwsze kontrtorpedowce miały wyporność ok. 300 ton, wyporność współczesnych niszczycieli sięga ponad 9000 ton.

Początki klasy

Japoński niszczyciel typu „Isokaze” – „Amatsukaze” zbudowany podczas I wojny światowej.

Klasa niszczycieli powstała pod koniec XIX wieku, jako okrętów przeznaczonych do zwalczania powstałych wówczas torpedowców i ochrony przed nimi zespołów okrętów głównych klas. Pierwsze okręty do tego przeznaczone powstały w połowie lat 80. XIX wieku, choć nie były jeszcze nazywane kontrtorpedowcami, za protoplastów tej klasy uważane są brytyjskie HMS „Swift” i „Rattlesnake” należące do klas nazywanych torpedo boat catchers (dosłownie „przechwytywacze torpedowców”) i kanonierek torpedowych.

Wyrzutnia torpedowa — urządzenie służące do wystrzeliwania torped lub innych aparatów pływających z okrętu , wyjątkowo z lądu lub budynku, np. torpedowni.

ORP Krakowiak – polski niszczyciel eskortowy z okresu II wojny światowej, brytyjskiego typu Hunt II, wydzierżawiony przez PMW od rządu Wielkiej Brytanii.

Za pierwszy prawdziwy kontrtorpedowiec powszechnie uważa się wodowany w 1894 HMS „Havock”, choć już wcześniej powstało kilka innych konstrukcji, takich jak hiszpański „Destructor” czy japoński „Kotaka”, podobnych do „Havocka” pod względem uzbrojenia czy wyporności, jednak nie posiadających wszystkich cech konstrukcyjnych kontrtorpedowców.

Niszczyciele typu Mogador - seria ostatnich francuskich wielkich niszczycieli z okresu II wojny światowej, składająca się z 2 jednostek "Mogador" i "Volta". Były to najsilniejsze pod względem artylerii i jedne z najszybszych niszczycieli na świecie.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

Brytyjski „Havock” okazał się konstrukcją rewolucyjną i wkrótce po jego wodowaniu floty innych państw rozpoczęły wprowadzanie okrętów tego typu. Pod koniec XIX i na początku XX wieku w konstrukcji kontrtorpedowców specjalizowały się stocznie brytyjskie takie jak: Yarrow Shipbuilders, Thornycroft czy John Brown & Company, wkrótce dołączyła do nich także niemiecka stocznia, znajdująca się w dzisiejszym Elblągu, Schichau, które to firmy produkowały kontrtorpedowce dla flot innych państw europejskich.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Pierwsza generacja kontrtorpedowców miała wyporność wynoszącą zazwyczaj niewiele ponad 300 ton i prędkość maksymalną ok. 27 węzłów, typowe okręty tej generacji to:

kontrtorpedowce typu „Durandal” (pierwsze francuskie kontrtorpedowce)

„D10” (pierwszy niemiecki okręt tej klasy, konstrukcji brytyjskiej) oraz typ „S90” (całkowicie niemiecki projekt)

„Fulmine” (pierwszy włoski kontrtorpedowiec), typ „Lampo” (włoskie okręty wybudowane w Niemczech) oraz typ „Soldati” (wodowane w Wielkiej Brytanii)

japońskie typy „Ikazuchi” i „Murakumo” zbudowane w Wielki Brytanii.

Kolejne pokolenia kontrtorpedowców miały coraz większą wyporność, co poprawiło ich osiągi, zasięg i polepszyło warunki służby ich załóg. Jako stosunkowo tanie jednostki kontrtorpedowce były często używane do testowania nowych technologii i nowinek technicznych, w czym wiodły prym jednostki brytyjskie, np. HMS „Viper” był pierwszym okrętem na świecie z napędem turbinowym, a kontrtorpedowce typu „Cricket” były pierwszymi okrętami z kotłami opalanymi olejem napędowym.

Na mapach: 54°36′43.6″N 18°46′51.1″E / 54.612111, 18.780861 ORP Wicher − niszczyciel (według polskiej nomenklatury okresu dwudziestolecia międzywojennego kontrtorpedowiec, z franc. contre-torpilleur) wchodzący w skład Polskiej Marynarki Wojennej, w służbie od 1930 roku, pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczypospolitej. W latach międzywojennych pełnił funkcję jednostki flagowej Dywizjonu Kontrtorpedowców, odwiedzając wiele zagranicznych portów z kurtuazyjnymi wizytami. Jako jedyny z polskich okrętów swojej klasy uczestniczył w początkowej fazie kampanii wrześniowej, 3 września 1939 roku został zatopiony przez niemieckie samoloty.

ORP Grom – niszczyciel (według polskiej przedwojennej nomenklatury kontrtorpedowiec) typu Grom, pełniący służbę w Marynarce Wojennej RP w latach 1937-1940. Zatopiony 4 maja 1940 przez samolot niemiecki.

Za pierwsze udane pełnomorskie kontrtorpedowce uważany jest brytyjski typ „E”.

Konstrukcyjnie klasa ta wywodziła się z dużych torpedowców. Bardzo szybko okazało się, że oprócz podstawowego zadania, jakim było zwalczanie torpedowców, okręty te dzięki zwiększeniu wyporności i siły uzbrojenia nadają się do wykonywania wielu innych zadań. Jeszcze przed I wojną światową wykonywały skuteczne ataki torpedowe na wrogie okręty i prowadziły rozpoznanie, m.in. niszczyciele aktywnie używane były przez obie strony w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904-1905.

Krążownik lekki - klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Uzbrojenie pierwszych niszczycieli składało się z 4-6 dział kalibru od 47 do 88 mm i kilku (najczęściej 2) wyrzutni torpedowych. Typowe dla tego okresu niszczyciele budowy brytyjskiej, używane np. przez Japonię w 1904 roku, były uzbrojone w 1 działo 76 mm, 5 dział 57 mm i 2 wyrzutnie torpedowe kalibru 450 mm, ich wyporność wynosiła zaledwie 370 t, a szybkość 26-30 węzłów.

HMS Viper − brytyjski eksperymentalny niszczyciel (w nomenklaturze angielskiej Torpedo Boat Destroyer) z początku XX wieku, pierwszy w historii okręt wojenny napędzany turbinami parowymi.

Le Fantasque – typ francuskich niszczycieli, wprowadzonych do służby w liczbie sześciu jednostek w latach 1935-1936, służących podczas II wojny światowej.

W czasie I wojny światowej niszczyciele zaczęły być dodatkowo używane jako eskorta większych zespołów i konwojów przeciwko okrętom podwodnym, stawiały miny, ostrzeliwały wrogie wybrzeża. W bardzo szybkim czasie stały się okrętami uniwersalnymi o dużej, jak na swoją wielkość, sile bojowej.

HMS Rattlesnake – brytyjska kanonierka torpedowa. Pierwszy okręt liczącego cztery jednostki typu Rattlesnake, będącego rozwinięciem wcześniejszego eksperymentalnego HMS "Swift". Należały do budowanej jedynie przez krótki czas klasy kanonierek torpedowych (ang. torpedo gunboats), jednego z ostatnich ogniw postępu techniki wojskowej prowadzących do powstania współczesnych niszczycieli.

ORP Garland (H37) – polski niszczyciel z okresu II wojny światowej. Zbudowany na zamówienie Royal Navy w latach 1934–1935 jako jeden z okrętów typu G, został w 1940 roku wydzierżawiony Polskiej Marynarce Wojennej. Biało-czerwoną banderę podniesiono na nim 3 maja 1940 roku na Malcie, ze względów kurtuazyjnych zachowując dotychczasową nazwę.

Niszczyciele okresu I wojny światowej nosiły zwykle uzbrojenie składające się z 3-4 dział kalibru 102/105 mm i 4-6 wyrzutni torpedowych, których kaliber wzrósł do 533 mm. Wyporność niszczycieli wynosiła przeciętnie 1000-1300 ton, a ich prędkość 30-35 węzłów. Na ich pokładach pojawiły się też pierwsze działka przeciwlotnicze.

Niszczyciel rakietowy – klasa współczesnych, wszechstronnie uzbrojonych dużych okrętów rakietowych, zdolnych prowadzić walkę z celami nawodnymi, podwodnymi i powietrznymi, a czasem nawet atakować obiekty na lądzie. W wielu flotach zostały zastąpione przez fregaty i korwety, o również rosnących możliwościach bojowych. Polska Marynarka Wojenna posiadała w historii dwa niszczyciele rakietowe, oba noszące imię ORP "Warszawa".

Wieża artyleryjska - element konstrukcji okrętów wojennych, służący do obrotowego mocowania dział oraz ochrony ich mechanizmów i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela lub wpływami atmosferycznymi. Przez zamocowanie obrotowe w wieży działa uzyskują duży kąt ostrzału w poziomie. W celu ochrony dział i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela, wieże stosowane w historycznych klasach okrętów artyleryjskich (głównie pancerniki i krążowniki) były opancerzone.

II wojna światowa

Amerykański niszczyciel typu „Fletcher” – USS „Prichett” z okresu II wojny światowej.

Francuski niszczyciel typu „Bourrasque” – „Simoun” z okresu II wojny światowej.

W okresie międzywojennym uzbrojenie niszczycieli stawało się coraz silniejsze, standardem stały się działa kalibru 120 mm. Większość państw, jak Francja, Wielka Brytania, USA, Włochy, ZSRR budowała równolegle dwa rodzaje niszczycieli: niszczyciele o wyporności ok. 1300 – 1500 ton, uzbrojone zwykle w 4 działa kalibru 120-130 mm (np. „Ouragan”, ORP „Wicher”), oraz mniej liczne większe niszczyciele (np. ORP „Błyskawica”). Z czasem budowane najliczniej małe niszczyciele przekształciły się w uniwersalne okręty średnich rozmiarów o wyporności ok. 1600 – 2000 ton i równie silnym uzbrojeniu w 6 dział kaliber 120-130 mm (np. brytyjski typ „N” – ORP „Piorun”).

Wojna rosyjsko-japońska - wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie zakończona Traktatem z Portsmouth i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała druzgocące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną Rewolucji w 1905. Wojna była jednym z lokalnych konfliktów wybuchających przed I wojną światową.

Bomba głębinowa to broń morska, przeznaczona do rażenia okrętów podwodnych znajdujących się w zanurzeniu. Do czasów II wojny światowej był to główny środek zwalczania okrętów podwodnych (ZOP), później jego rola malała i obecnie ma już raczej znaczenie historyczne.

Większe niszczyciele nazywane były też wielkimi niszczycielami lub liderami i służyły w założeniu do przewodzenia flotyllom niszczycieli. Miały one wyporność od 1800 do 2500 ton i uzbrojenie od 5 do 8 dział kalibru 120-138 mm. Największe były 2 francuskie okręty („superniszczyciele”) typu „Mogador” o wyporności 2880 ton, uzbrojone w 8 dział 138 mm. Niemcy, obok wielkich niszczycieli, o krążowniczym kalibrze dział do 150 mm, wybudowali serię okrętów typu „1934” i „1936” uzbrojonych w działa kalibru 127 mm. Oprócz tego budowali także duże torpedowce. Japonia z kolei od 1930 roku budowała jedynie duże jak na europejskie standardy okręty, uzbrojone w 4-6 dział 127 mm.

Niszczyciele Typu 1934 i 1934A (34 i 34A), określane też jako typ Leberecht Maass - seria niemieckich okrętów klasy niszczycieli z okresu II wojny światowej, składająca się z 16 jednostek. Były to pierwsze niszczyciele zbudowane w Niemczech po I wojnie światowej.

Torpedowiec - klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, głównie niszczyciele i kutry torpedowe, budowane były i używane już w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.

Wszystkie niszczyciele tego okresu uzbrojone były ponadto w kilka – zwykle 5-8 wyrzutni torpedowych, niektóre typy miały nawet do 12-16 wyrzutni. Stosowano powszechnie torpedy kaliber 533 mm, jedynie Japończycy wprowadzili własne potężne torpedy kaliber 610 mm („długie lance”). Jednym z głównych zadań niszczycieli tego okresu stało się także poszukiwanie i zwalczanie okrętów podwodnych, za pomocą stacji hydrolokacyjnych i bomb głębinowych, także wystrzeliwanych na odległość z miotaczy bomb głębinowych. Większość okrętów mogła ponadto stawiać kilkadziesiąt min.

Kotaka (小鷹, jap. „Sokół”) – unikatowy torpedowiec pełnomorski Marynarki Wojennej Imperium Japońskiego, wyprzedzający o prawie dekadę późniejsze okręty tego typu.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Artyleria niszczycieli tego okresu chroniona była od odłamków nieopancerzonymi maskami, a w niektórych konstrukcjach pojawiły się też zamknięte wieże, chroniące ją od wpływów atmosferycznych.

Jeszcze w okresie międzywojennym amerykańskie i japońskie okręty zaczęły być uzbrajane w artylerię uniwersalną – działa głównego kalibru (127 mm) mogące dzięki dużym kątom podniesienia prowadzić ogień zarówno do celów morskich jak i samolotów. Okręty tego okresu miały jednak wciąż niewiele armat przeciwlotniczych. Radykalnie zmieniła ten stan II wojna światowa, przynosząc ze sobą jednoznaczne potwierdzenie dominującej roli lotnictwa na morzu. Nowe i starsze okręty zaczęły być dozbrajane w znaczną liczbę małokalibrowych działek przeciwlotniczych (20 – 40 mm), dającym im możliwość walki z samolotami, często kosztem usunięcia części artylerii głównej. Na okrętach pojawił się także radar.

Stealth - w wojskowości technologie mające na celu zmniejszenie możliwości wykrycia obiektu znanymi metodami obserwacji: począwszy od ludzkiego wzroku, na metodach stricte technicznych kończąc. Obecnie dotyczy ona głównie samolotów, okrętów oraz pojazdów lądowych.

Niszczyciele typu Durandal – seria pierwszych francuskich kontrtorpedowców licząca cztery jednostki. Okręty, wprowadzone do służby na początku XX wieku, były wykorzystywane podczas I wojny światowej.

W okresie międzywojennym prędkość w zasadzie nie uległa zwiększeniu, wiązało się to głównie z kłopotami technicznymi i kosztami zwiększenia prędkości, które byłyby za duże w stosunku do zysków w sile bojowej (aby podnieść prędkość niszczyciela z 36 do np. 40 węzłów trzeba by było zwiększyć moc maszyn o połowę, co spowodowałoby wzrost wyporności i dalsze zwiększanie kosztów). Standardem była prędkość w przedziale między 34 a 38 węzłów. Wyjątkiem były okręty francuskie typu „Le Fantasque”, w czasie prób przekraczające 45 węzłów.

Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika.

Kontrtorpedowce typu „Cricket” – seria 36 brytyjskich kontrtorpedowców zbudowanych w latach 1906-1909, pierwsza seria brytyjskich okrętów z kotłami opalanymi olejem napędowym. Początkowo były oficjalnie klasyfikowane jako „kontrtorpedowce przybrzeżne” (coastal destroyers), w późniejszym czasie zostały przeklasyfikowane (rerated) jako torpedowce.

Podczas II wojny światowej pojawiła się także osobna podklasa – niszczyciele eskortowe, o mniejszej wyporności ok. 1000-1200 ton, słabszym, lecz uniwersalnym uzbrojeniu, przystosowanym także do zwalczania celów powietrznych. Okręty tej klasy były wyspecjalizowane do osłony konwojów, mając stosunkowo silne uzbrojenie przeciwlotnicze i przeciwpodwodne i mniejszą prędkość 20-25 węzłów, wystarczającą do osłony konwoju. Czasami mylone z podobnymi fregatami lub eskortowcami, w odróżnieniu od nich miały silniejsze – bardziej zbliżone do niszczyciela uzbrojenie artyleryjskie.

Niszczyciel eskortowy - klasa średniej wielkości okrętów eskortowych, budowanych w czasie II wojny światowej. Po wojnie w USA do 1975 klasyfikowano w ten sposób fregaty.

ORP Ślązak – ex brytyjski HMS "Bedale", jednostka polskiej Marynarki Wojennej w czasie II wojny światowej. Niszczyciel brytyjskiego typu Hunt II (Blankney), w składzie Polskiej Marynarki Wojennej od 30 kwietnia 1942, numer burtowy L26.

Po II wojnie światowej

Amerykański niszczyciel rakietowy typu „Arleigh Burke” – USS „Winston S. Churchill”

Współczesny brytyjski niszczyciel rakietowy typu „45” – HMS „Daring”.

Przez kilka lat po wojnie budowano wciąż duże niszczyciele, o wyporności powyżej 2000 ton, z uzbrojeniem artyleryjskim, chociaż w pełni przystosowanym już do zwalczania samolotów. Wprowadzono częściowo zautomatyzowane systemy kierowania ogniem, wciąż ulepszano wyposażenie elektroniczne i radarowe.

ORP Warszawa – polski niszczyciel rakietowy projektu 61MP (w kodzie NATO: typu Modified Kashin), drugi niszczyciel rakietowy, a trzeci okręt o tej nazwie, pełniący służbę w polskiej Marynarce Wojennej w latach 1988-2003.

HMS Havock − brytyjski niszczyciel (w oryginalnej nomenklaturze Torpedo Boat Destroyer), pierwszy należący do tej klasy okręt na świecie. Zbudowany w 1894 roku, stał się prototypem dla kolejnych jednostek Royal Navy. Przetrwał w służbie do 1911 roku, a rok później został sprzedany na złom.

Okręty budowane później są już zupełnie inne od swych poprzedników. Rozwój elektroniki i technologii rakietowych doprowadził do rewolucyjnych zmian w konstrukcji niszczycieli.

Pod koniec lat 50. nowo budowane, a także niektóre starsze okręty zaczęto uzbrajać w kierowane pociski rakietowe zarówno do zwalczania celów morskich (woda-woda) jak i powietrznych (woda-powietrze). Odtąd można mówić o klasie niszczycieli rakietowych. Działa i wyrzutnie torpedowe nie zanikły całkowicie, lecz znacznie zmniejszyła się ich liczba. Do uzbrojenia weszły także kierowane torpedy do zwalczania okrętów podwodnych i rakietotorpedy, a na ich pokładach pojawiły się śmigłowce. Cały czas widoczny jest wzrost wyporności nowo budowanych okrętów – niszczyciele z lat 60. wypierały ok. 4-5 tysięcy ton, współczesne – nawet 8-9 tysięcy ton, więcej niż krążowniki lekkie z okresu II wojny światowej. Turbiny parowe zostały zastąpione przez turbiny gazowe.

ORP Orkan – polski niszczyciel typu M (ex HMS "Myrmidon") z okresu II wojny światowej. Został wydzierżawiony od Wielkiej Brytanii w 1942 roku i nosił numer burtowy G-90. Zatopiony w 1943 roku.

Kontrtorpedowce typu S90 (znane także jako typ S.90 i S 90) – pierwsza seria kontrtorpedowców zaprojektowana i zbudowana w Niemczech w latach 1898-1901.

Podstawowe uzbrojenie współczesnych niszczycieli zwykle składa się z systemów rakietowych przeciwokrętowych i przeciwlotniczych, w tym przeciwrakietowych. Coraz częściej stosowane są pionowe wyrzutnie. Uzupełnia je jedna lub dwie automatyczne szybkostrzelne armaty kalibru 100-127 mm do zwalczania celów nawodnych i powietrznych na dalszym dystansie oraz jeden lub więcej zestaw artyleryjski obrony bezpośredniej – szybkostrzelna wielolufowa armata małego kalibru, kierowana radarem, do zwalczania samolotów i rakiet. Do zwalczania okrętów podwodnych służą kierowane torpedy i rakietotorpedy oraz śmigłowce pokładowe.

Turbina gazowa (nazywana także turbiną spalinową lub silnikiem turbospalinowym) - silnik cieplny, który energię napędową pobiera z przepływających spalin lub innego gazu roboczego, zwanego czynnikiem termodynamicznym lub roboczym. Określenie "turbina gazowa" odnosi się do maszyny składającej się ze sprężarki i turbiny (połączonych zwykle wspólnym wałem), oraz komory spalania umieszczonej pomiędzy nimi.

Niszczyciele rakietowe typu Arleigh Burke to seria okrętów klasy niszczyciel rakietowy wyposażonych w system kierowania ogniem AEGIS, służących w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych od 1991. Oryginalnie okręty te projektowane były do zwalczania radzieckich samolotów, pocisków manewrujących oraz myśliwskich okrętów podwodnych o napędzie atomowym. W efekcie powstała konstrukcja której przeznaczeniem jest prowadzenie operacji obrony przestrzeni powietrznej, zwalczania okrętów podwodnych i nawodnych oraz operacji uderzeniowych. Do czerwca 2007 wprowadzono do służby 51 okrętów tego typu, kolejne są w budowie lub przechodzą próby. Według obecnych planów powstaną 62 niszczyciele tego typu, ostatni ma wejść do służby w 2010. Po wycofaniu ostatnich niszczycieli rakietowych typu Spruance w 2005, wszystkie amerykańskie niszczyciele w czynnej służbie należą do tego typu.

Współczesne niszczyciele mają także coraz bogatsze wyposażenie elektroniczne, nowe tendencje zmierzają do nadawania im charakterystyk stealth.

Polskie niszczyciele

ORP „Wicher”

ORP „Orkan”

ORP „Warszawa” (II)

Okres międzywojenny

ORP „Wicher” - zatopiony 3 września 1939

ORP „Burza”

ORP „Błyskawica”

ORP „Grom” – zatopiony 4 maja 1940

Okręty niezrealizowane:

ORP „Orkan”

Okręty przekazane marynarce polskiej w czasie wojny

ORP „Garland” (H 37)

ORP „Orkan” (G 90) – zatopiony 8 października 1943

ORP „Ouragan” (H 16)

ORP „Piorun” (G 65)

Niszczyciele eskortowe:

ORP „Krakowiak” (L 115)

ORP „Kujawiak” (L 72) – zatopiony 16 czerwca 1942

ORP „Ślązak” (L 26)

Okres powojenny

ORP „Grom” (53, 273) (15 grudnia 1957 – 1972)

ORP „Wicher” (54, 274) (29 czerwca 1958 – 1974)

Niszczyciele rakietowe

ORP „Warszawa” (275) (25 czerwca 1970 – 31 stycznia 1986)

ORP „Warszawa” (271) (9 stycznia 1988 – 5 grudnia 2003)

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Niszczyciel

Zobacz hasło niszczyciel w Wikisłowniku

Przypisy

↑ Eric Osborne: Destroyers: An Illustrated History Of Their Impact (Weapons and Warfare). ABC-Clio. ISBN 1-85109-479-2.
↑ Bernard Ireland: The Illustrated Guide To Destroyers And Frigates. 2009. ISBN 9781846813368. (ang.)
J. J. Colledge: Ships of the Royal Navy: A Complete Record of All Fighting Ships of the Royal Navy from the 15th Century to the Present. US Naval Institute Press. ISBN 978-1-86176-281-8. (ang.)
David Lyon, Rif Winfield: The Sail and Steam Navy List: All the Ships of the Royal Navy, 1815-1889. Naval Institute Press. ISBN 978-1-86176-032-6. (ang.)

Fregata – klasa średniej wielkości okrętów przeznaczonych do służby eskortowej, budowanych od II wojny światowej, nazwanych tak od zanikłej w XIX wieku klasy fregat – okrętów żaglowych. Fregaty o uzbrojeniu jedynie artyleryjskim były budowane przeważnie do lat 60. XX wieku, a zostały wyparte przez fregaty rakietowe.

Turbina parowa – turbina, w której czynnikiem obiegowym jest para wodna. Pierwowzorem turbiny parowej była bania Herona. Jest to silnik (maszyna cieplna) wykorzystujący energię cieplną pary wodnej, wytworzonej zwykle w kotle parowym lub wytwornicy pary, do wytworzenia energii mechanicznej, odprowadzanej wałem do innej maszyny, np. generatora elektrycznego.