Nitraty - Polski Serwis Naukowy

Nitraty (azotany) − grupa leków nasercowych, stosowanych głównie w przerywaniu oraz zapobieganiu napadom choroby wieńcowej.

Mechanizm działania

Wspólną cechą wszystkich nitratów jest występowanie w ich strukturze grup nitrowych. Działanie nitratów polega na uwalnianiu ze swej cząsteczki tlenku azotu (NO) zwanego także EDRF, który poprzez aktywację cyklazy guanylowej i wpływ na stężenie jonów Ca rozszerza światło naczyń żylnych i tętniczych. Rozszerzenie naczyń krwionośnych powoduje obniżenie ciśnienia krwi i odciążenie serca. Zwiększa się też ukrwienie serca, przez poprawienie wydolności naczyń wieńcowych.
Uwolnienie NO wymaga udziału grup sulfhydrylowych, ulegających wyczerpaniu po kilku godzinach, co prowadzi do zjawiska tachyfilaksji.

Nitrogliceryna, C3H5(ONO2)3 – organiczny związek chemiczny, ester kwasu azotowego i glicerolu, stosowany jako bardzo wrażliwy na uderzenia i inne bodźce materiał wybuchowy oraz lek z grupy nitratów, rozszerzający naczynia krwionośne (głównie żylne) podawany w ostrych napadach choroby niedokrwiennej serca w celu przerwania bólu wieńcowego. Wbrew nazwie potocznej nie jest związkiem nitrowym. ATC: C 01 DA 02.

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Zastosowanie

Nitraty stosuje się w:

przerywaniu napadów choroby wieńcowej

nitrogliceryna,

diazotan izosorbidu,

azotyn amylu

zapobieganiu napadom choroby wieńcowej:

nitrogliceryna w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu lub w postaci plastrów

tetraazotan pentaerytrytolu,

diazotan izosorbidu,

monoazotan izosorbidu,

leczeniu zawałów serca

Działania niepożądane

Działania niepożądane nitratów wynikają z mechanizmu ich działania farmakologicznego. Nitraty są lekami nieselektywnymi - oddziałują nie tylko na naczynia wieńcowe. Skutkiem rozszerzania naczyń krwionośnych są objawy takie jak:

Tachyfilaksja - zjawisko występowania dość szybkiej utraty wrażliwości na lek w przypadku jego częstego (bez odpowiednich przerw) podawania. Dotyczyć może np. nitratów.

Choroba niedokrwienna serca – (ChNS; łac. morbus ischaemicus cordis, MIC; ang. ischaemic heart disease, IHD) – zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze. Zaburzenie równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem a możliwością ich dostarczenia, pomimo wykorzystania mechanizmów autoregulacyjnych zwiększających przepływ przez mięsień sercowy, zwanych rezerwą wieńcową, doprowadza do niedotlenienia zwanego również niewydolnością wieńcową.

podciśnenie ortostatyczne

bóle i zawroty głowy

zaczerwienienie twarzy

podniesienie ciśnienia śródgałkowego (w oku)

Poza tym nitraty mogą powodować methemoglobinemię.

Nitraty a homoseksualizm

Jedną z technik odbywania stosunków seksualnych wśród homoseksualistów jest stosowanie wziewnych nitratów podczas orgazmu. Stanowi to zagrożenie dla zdrowia poddających się tej praktyce.

Przypisy

A. Brzask, Homoseksualizm u mężczyzn. Aspekty psychologiczne, psychiatryczne i ewolucyjne, Wrocław 2008, s. 35.

Bibliografia

Waldemar Janiec red.: Kompendium farmakologii Wydanie II. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006.

Diazotan izosorbidu – organiczny związek chemiczny z grupy estrów, pochodna izosorbidu zawierająca dwie grupy azotanowe. Stosowany jako lek silnie rozszerzający naczynia krwionośne. W organizmie jest metabolizowany do 2-monoazotanu(V) izosorbidu oraz 5-monoazotanu(V) izosorbidu.

Azotyn amylu, azotyn izoamylu (C5H11ONO) – organiczny związek chemiczny, ester kwasu azotowego(III) i alkoholu pentylowego. Dostępny handlowo jako mieszanina izomerów.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.