Nitroceluloza - Polski Serwis Naukowy

Nitroceluloza – mieszanina estrów celulozy i kwasu azotowego(V) – azotanów(V) celulozy, jej ogólny wzór sumaryczny to: [C6H7O2(ONO2)3]n. Do każdej reszty glukozowej dołączone są grupy –NO2 (od jednej do trzech, w zależności od stopnia znitrowania), pochodzące od kwasu azotowego. Maksymalna zawartość azotu w nitrocelulozie wynosi teoretycznie 14,14% (w praktyce zwykle mniej). Jest substancją łatwopalną oraz wybuchową.

Skóra - surowiec wykorzystywany od prawieków w przemyśle, pozyskiwany z powłoki ciała zwierząt dzikich, jak i hodowlanych. Jest wykorzystywany m.in. do wyrobu odzieży, obuwia, galanterii, tapicerek samochodowych oraz okładek do książek. Ma również szerokie zastosowanie w technice.

Estryfikacja to reakcja chemiczna w wyniku której powstają estry. Najczęściej zachodzi ona pomiędzy kwasami (głównie karboksylowymi) i alkoholami (szerzej: związkami zawierającymi grupę hydroksylową), niemniej możliwe i często stosowane są inne metody syntezy estrów np. z bezwodników czy chlorków kwasowych.

Odkryto ją w 1845 roku.

Otrzymywanie

Nitrocelulozę otrzymuje się poprzez estryfikację bawełny (składającej się głównie z celulozy) mieszaniną nitrującą. Czasami bawełnę zastępuje się oczyszczoną celulozą drzewną (tzw. celulozą uszlachetnioną).

Celuloid - sztuczne tworzywo termoplastyczne, które produkuje się poprzez rozpuszczenie azotanu celulozy w kamforze a następnie kontrolowane odparowywanie kamfory, aż do uzyskania stałego produktu.

Bawełna kolodionowa (koloksylina) – rodzaj nitrocelulozy o zawartości azotu 11,1–12,3%. Czasami traktowana jako rodzaj bawełny strzelniczej, tzw. "bawełna strzelnicza nr 2", BS2. Otrzymywana przez częściową estryfikację celulozy za pomocą mieszaniny nitrującej. Stosowana głównie do wyrobu lakierów i klejów nitrocelulozowych, błon fotograficznych, celuloidu i niektórych materiałów wybuchowych (prochu bezdymnego i nowoczesnych dynamitów).

Zastosowanie

Sucha nitroceluloza zawierająca więcej niż 10% azotu jest substancją wybuchową, wykorzystywaną do produkcji bawełny strzelniczej i kolodionowej. Poza tym nitrocelulozę wykorzystuje się do produkcji lakierów, emalii i klejów nitrocelulozowych, celuloidu, sztucznej skóry i in.

Mieszanina nitrująca (nitroza) – mieszanina stężonych kwasów azotowego(V) i siarkowego(VI) w stosunku wagowym 1:2 (objętościowo - 3:5) służąca do nitrowania związków organicznych jak również do otrzymywania niektórych estrów kwasu azotowego. Nitrogliceryna otrzymywana jest przez estryfikację gliceryny mieszaniną nitrującą.

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Przypisy

Tablice chemiczne. Małgorzata Galus (red.). Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2008. ISBN 978-83-7350-105-8.

Bibliografia

Encyklopedia popularna, Tom III. Wyd. II. Warszawa: PWN, 1983, s. 286. ISBN 83-01-00000-7.

Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 267. ISBN 83-71-83-240-0.