Nomenklatura chemiczna (nazewnictwo chemiczne) to zbiór reguł obowiązujących przy określaniu systematycznej nazwy związku chemicznego.

Zasady nomenklatury chemicznej są ustalane przez Komisję Nazewniczą IUPAC – International Union of Pure and Applied Chemistry (Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej). Nomenklatura ta ulega ciągłym zmianom i rewizjom, które są wynikiem dyskusji nieustannie toczonych w Komisji Nazewniczej i jej sekcjach. Dla wielu klas związków IUPAC proponuje kilka systemów nazewnictwa systematycznego; często też dopuszcza stosowanie tradycyjnej nomenklatury nie w pełni systematycznej. Niektóre ustalenia tej Komisji są często bardzo krytykowane jako niepraktyczne i uciążliwe w codziennym użyciu i na skutek tej krytyki po jakimś czasie ulegają zmianom. Zmiany są też często wymuszane przez rozwój nowych dziedzin badań, zaś oficjalna kodyfikacja często za tym rozwojem nie nadąża. Wyniki tych dyskusji i ustaleń są publikowane w czasopiśmie wydawanym przez IUPAC o nazwie Pure and Applied Chemistry.

IUPAC nie posiada żadnej mocy prawnej w narzucaniu komukolwiek zasad nomenklatury i dlatego jego ustalenia należy traktować raczej jako sugestię niż obowiązujące prawo. W polskim systemie edukacyjnym promowana jest systematyczna nomenklatura IUPAC, natomiast w większości krajów zachodnich nauczana jest głównie nomenklatura tradycyjna.

Nazewnictwo pierwiastków chemicznych

Nazwa pierwiastka

 Osobny artykuł: Nazewnictwo pierwiastków chemicznych.

Dla potrzeb komunikacji międzynarodowej oraz handlu, oficjalne nazwy pierwiastków chemicznych, zarówno tych znanych w starożytności, jak i poznanych ostatnio, ustalane są przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC), która zdecydowała się na przyjęcie międzynarodowego języka angielskiego, opierając się na tradycyjnych nazwy angielskich, nawet gdy symbol pierwiastka oparty jest na łacińskiej lub innej nazwie tradycyjnej, na przykład przyjęto "gold" (złoto), a nie "aurum" jako nazwę 79. pierwiastka (Au). W innych językach również przyjęto stosowane w danym języku nazwy tradycyjne, a nie nazwy łacińskie.

Pierwiastkom chemicznym nadawano nazwy w zależności od:

a także z innych powodów:

Symbol pierwiastka

 Zapoznaj się również z: Symbolika chemiczna.

Jedno, dwu lub trój-literowy skrót stosowany jako oznaczanie pierwiastka. We wzorach związków chemicznych stosuje się wyłącznie symbole pierwiastków, nie zaś ich nazwy. Symbol pierwiastka stanowi pierwsza litera jego nazwy najczęściej łacińskiej (np. wodór - H od łac. hydrogenium). Jeżeli symbol jednoliterowy został nadany pierwiastkowi, a inny pierwiastek ma nazwę zaczynającą się na tę samą literę, to symbol tworzony jest z pierwszej i drugiej, lub pierwszej i dalszej litery jego nazwy (np. hel - He od łac. helium; hafn - Hf od łac. hafnium). Dla nowych pierwastków lub kolejnych jeszcze nie zsyntetyzowanych stosuje się symbole tymczasowe w oparciu o ich liczbę atomową np. has (108Hs) miał nazwę Unniloctium (Uno). W symbolu pierwiastka pierwsza litera jest zawsze wielką literą, kolejne natomiast małą literą.