Nomex - Polski Serwis Naukowy

Nomex (poli(izoftalano-1,3-fenylodiamid)) - polimer z grupy aramidów, wykorzystywany do produkcji włókien i arkuszy posiadających jednocześnie wysoką odporność mechaniczną i termiczną. Nazwa "nomex" jest zarejestrowanym znakiem towarowym firmy DuPont.

Otrzymywany przez polimeryzację 1,3-diaminobenzenu i kwasu izoftalowego. Pokrewny kevlar jest produktem polimeryzacji 1,4-diaminobenzenu i kwasu tereftalowego (nomex jest więc izomerem meta, a kevlar – para).

Kevlar (PPTA, poli(tereftalano-1,4-fenylodiamid) lub poli(p-fenylotereftalanoamid), -[-CO-C6H4-CO-NH-C6H4-NH-]n- ) - polimer z grupy poliamidów, a dokładniej aramidów, z którego przędzie się włókna sztuczne o bardzo wysokiej odporności mechanicznej na rozciąganie.

Przemysł elektromaszynowy - najdynamiczniej rozwijająca się obecnie gałąź przemysłu w krajach wysoko rozwiniętych. Wymaga ona poważnego kapitału, nowoczesnej myśli technicznej i wysoko wykwalifikowanych pracowników. W związku z tym, że rozwija się głównie w krajach bogatych to jest tym samym wskaźnikiem rozwoju gospodarczego kraju. Rozwinięte państwa specjalizują się w produkcji poszczególnych urządzeń, np. Japonia produkuje sprzęt elektroniczny i samochody, a Szwajcaria urządzenia precyzyjne, zegarki i turbiny.

Własności fizykochemiczne Nomeksu są zbliżone do kevlaru. Ma on jednak niższą temperaturę mięknięcia (ok. 220 °C) i rozkładu (ok 350 °C) niż Kevlar oraz łatwiej się rozpuszcza w kwasie siarkowym, dzięki czemu jego obróbka jest tańsza i łatwiejsza.

Technologia syntezy tego polimeru została opracowana w latach 60. XX w. przez zespół chemików z firmy DuPont, kierowany przez Wilfreda Sweeny. Pierwsze materiały oparte na Nomeksie trafiły na rynek w 1967.

Straż pożarna, dawniej straż ogniowa – zorganizowana formacja zajmująca się prewencją i walką z pożarami oraz pozostałymi zagrożeniami (innymi niż przestępczość) dla zdrowia i życia ludzkiego, dobytku oraz środowiska naturalnego. Do zadań straży pożarnej należy także usuwanie skutków klęsk żywiołowych i katastrof.

Izomeria orto-, meta, para- to jeden z rodzajów izomerii konstytucyjnej (izomerii strukturalnej). Jest to izomeria związana z położeniem podstawników w pierścieniu benzenowym.

Zastosowania

Tkaniny z Nomeksu stosuje się do produkcji niepalnej bielizny termoodpornej, na przykład dla kierowców Formuły 1, strażaków, wojska i innych służb pracujących w ciężkich warunkach, jako warstwy ochronne w rozmaitych urządzeniach, jako warstwy antyprzebiciowe w energetyce itd.

Kwas tereftalowy (kwas 1,4-benzenodikarboksylowy) - związek organiczny, kwas aromatyczny zawierający dwie grupy karboksylowe w pozycji para. Jego izomer orto to kwas ftalowy, a izomer meta to kwas izoftalowy. Tworzy bezbarwne kryształy sublimujące w temperaturze 300 °C. Otrzymywany przez utlenianie p-ksylenu tlenem z powietrza. Stosowany jest do produkcji włókien poliestrowych (m.in. elany) oraz włókien poliamidowych (tzw. aramidowych) o dużej wytrzymałości na zrywanie (kevlar).

E. I. du Pont de Nemours and Company (NYSE: DD) – jeden z największych koncernów chemicznych na świecie. Spółka publiczna notowana na New York Stock Exchange. Firma została założona w czerwcu 1802 roku i zajmowała się prowadzeniem młyna produkującego proch czarny.

Nomex jest też stosowany w filtrach chemicznych działających w trudnych warunkach oraz pokrywa się nim papier, dzięki czemu staje się on niepalny i odporny na działanie agresywnych chemikaliów.

Nomex jest również głównym składnikiem materiałów kompozytowych o strukturze plastra miodu (ang. honeycomb). Posiada dużą wytrzymałość oraz sztywność i niską gęstość dlatego też jest stosowany w przemyśle lotniczym.

Nomex w postaci papieru i tektury znajduje także liczne zastosowania w przemyśle elektromaszynowym jako izolacja elektryczna. Jest też składnikiem laminatów nomeksowych typu NEN (połączenie papieru Nomex z folią poliestrową).

Tektura – najgrubszy materiał papierniczy (ma do 11 mm grubości). Powstaje przez sprasowanie kilkunastu warstw masy papierniczej. Do jej wyrobu używa się grubszych włókien ścieru drzewnego, szmat, makulatury, nie dodaje się jednak wypełniaczy. Tektura nie nadaje się do pisania. Rozróżnia się kilka gatunków tektury: białą, brązową, szarą, techniczną.

Kwas izoftalowy — organiczny związek chemiczny, kwas aromatyczny zawierający dwie grupy karboksylowe w pozycji meta. Jego izomer orto to kwas ftalowy, a izomer para to kwas tereftalowy.

Strażak w stroju z Nomexu

Przypisy

Anthony P. Gies, William K. Nonidez. A Technique for Obtaining Matrix-Assisted Laser Desorption/Ionization Time-of-Flight Mass Spectra of Poorly Soluble and Insoluble Aromatic Polyamides. „Anal. Chem.”. 76 (7), s. 1991–1997, 2004. doi:10.1021/ac035299t.

Źródła

Oficjalna strona DuPonta o Nomexie

Tabela danych fizykochemicznych Nomexu na stronie azom.com