Norweska Partia Pracy - Polski Serwis Naukowy

Det norske Arbeiderparti (DnA) zwana też Arbeiderpartiet (Ap) – norweska partia socjaldemokratyczna, założona w 1887 roku. Od 2005 główna siła centrolewicowej koalicji rządzącej krajem.

Historia

Partia została założona w 1887 roku, a po raz pierwszy wystartowała w wyborach do parlamentu (Stortingu) w 1894 roku. Po raz pierwszy weszła do niego w 1903 roku i stopniowo zwiększała swój stan posiadania do 1927 roku, kiedy to stała się największą partią parlamentarną.

Wcześniej jednak, w 1921 roku, w partii miał miejsce rozłam, spowodowany decyzją wejścia w 1919 roku w skład Międzynarodówki Komunistycznej. W wyniku tego powstała Socjaldemokratyczna Partia Pracy Norwegii. W 1923 DnA opuściła Międzynarodówkę, podczas gdy znaczna ilość jej członków opuściła partię i utworzyła Komunistyczną Partię Norwegii. W 1927 roku socjaldemokraci na powrót połączyli się z DnA.

Norweska Partia Centrum, (Senterpartiet, Sp), norweska partia agrarystyczna o poglądach centrowych. Założona w 1920 roku. Do 1959 partia nosiła nazwę Bondepartiet (Partia Chłopska). Obecnym liderem partii jest Liv Signe Navarsete (od 2003 roku).
Wybory parlamentarne w Norwegii w 2009 roku - wybory do parlamentu norweskiego Stortingu, przeprowadzone 14 września 2009 na terenie Norwegii. Zwycięstwo odniosła rządząca centrolewicowa koalicja trzech partii na czele z Norweską Partią Pracy.

Pierwszy rząd DnA, pod kierownictwem Christophera Hornsruda, powstał w 1928 roku i przetrwał tylko dwa tygodnie. We wczesnych latach 30. XX wieku, DnA zmieniła swe rewolucyjne ideały, przechodząc w kierunku bardziej reformistycznego kursu. Partia powróciła do władzy w 1935 roku i pozostała u sterów rządów do 1965 roku (poza okresem wojennym 1940-1945 i jednego miesiąca w 1963). Inne okresy rządów Dna to: 1971-1972, 1973-1981, 1986-1989, 1990-1997 i 2000-2001. Zbudowanie w Norwegii "państwa dobrobytu" to głównie zasługa DnA.

Jens Stoltenberg (ur. 16 marca 1959 w Oslo) – norweski polityk, ekonomista, przewodniczący Norweskiej Partii Pracy od 2002 roku, premier Norwegii w latach 2000-01 i ponownie od 2005 roku.
Trygve Bratteli, ur. 11 stycznia 1910 - zm. 20 listopada 1984) – norweski polityk, członek Norweskiej Partii Pracy. Aresztowany przez Niemców w 1942 roku, spędził blisko trzy lata (1943-1945) w obozie koncentracyjnym. Dwa razy sprawował urząd premiera Norwegii, w latach 1971-1972 oraz 1973-1976.

Pozycję dominującą w parlamencie norweskim partia ta utrzymała do czasów obecnych, często posiadając większość absolutną mandatów. Podczas wyborów w 2001 roku uzyskała tylko 24.3% głosów, ale była wciąż największą partią w Stortingu. Podczas wyborów 2005 otrzymała już natomiast 32.7%, odzyskując wielu ze swoich wcześniejszych zwolenników. Jest ugrupowaniem przewodzącym Czerwono-Zielonej Koalicji, która utworzyła rząd po wyborach w 2005 roku. Lider DnA, Jens Stoltenberg został premierem i stanął na czele pierwszego koalicyjnego rządu w którym wzięła udział Partia Pracy. Był on już poprzednio premierem w latach 2000-2001. W wyborach parlamentarnych w 2009 centrolewicowa koalicja pod przewodnictwem DnA zdobyła większość 86 miejsc w 169-osobowym parlamencie, co pozwoliło jej utrzymać się u władzy.

Einar Gerhardsen (ur. 10 maja 1897 w Asker, zm. 19 września 1987) – norweski polityk, trzykrotny premier Norwegii w latach 1945-1951, 1955-1963 oraz 1963-1965, członek Norweskiej Partii Pracy. Stworzył plan odbudowy Norwegii po II wojnie światowej.
Socjaldemokracja – lewicowy ruch społeczny wywodzący się z ruchu robotniczego, który za główny cel stawia sobie budowę ustroju i społeczeństwa socjalistycznego drogą demokratycznych reform (reformizm).

Ideologia

DnA jest ciągle oficjalnie partią socjaldemokratyczną, opowiadającą się za ideałami liberalnej demokracji. W ciągu ostatnich 20 lat, partia włączyła w skład swej ideologii więcej wolnorynkowych założeń, pozwalając na prywatyzację przedsiębiorstw państwowych i redukując wysokość podatków progresywnych. Jednakże, w ostatnich latach daje się zauważyć jej stopniowy powrót na lewą stronę sceny politycznej.

Liberalizm (z łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny według którego wolność jest nadrzędną wartością. Liberalizm odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we wszystkich sferach życia zbiorowego.
Reformizm (łac. reformare - przekształcać) - socjaldemokratyczna teoria ewolucyjnego, stopniowego "przerastania" kapitalizmu w socjalizm, świadomie negująca marksistowską drogę rewolucyjnego znoszenia stosunków kapitalistycznych. Reformizm narodził się na przełomie XIX i XX wieku w niemieckiej socjaldemokracji. Założenia i cele ideologiczne i polityczne reformizmu streszczają się w dewizie Eduarda Bernsteina, głównego ideologa reformizmu: "Cel jest niczym, ruch wszystkim". Filozoficznym fundamentem reformizmu jest pozytywistyczny ewolucjonizm przyrodniczy, zapoznający jakościowe różnice między przyrodą a społeczeństwem.

DnA określa siebie także jako partię postępową, która opowiada się zarówno za współpracą na poziomie narodowym, jak i międzynarodowym. Młodzieżówka partyjna znana jest jako Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)