Nostra aetate - Polski Serwis Naukowy

Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate jest dziełem II Soboru Watykańskiego. Oficjalny łaciński tytuł brzmi: Declaratio de Ecclesiae habitudine ad religiones non christianas. Została ogłoszona 28 października 1965 roku. Łaciński tytuł Nostra aetate, czyli incipit dokumentu, oddano po polsku jako "W naszej epoce".

Sobór Watykański II – ostatni, jak dotąd, sobór w Kościele katolickim, otwarty 11 października 1962 przez papieża Jana XXIII, zakończony 8 grudnia 1965 przez papieża Pawła VI.

Incipit (łac. zaczyna się, od incipere – zaczynać) – określenie na formułkę umieszczaną często na początku średniowiecznych rękopisów, która zawierała imię autora i tytuł dzieła. Często formułka ta zaczynała się właśnie od samego słowa incipit (skąd jej nazwa). Podobne formułki umieszczano także na początkach poszczególnych części dzieła, takich jak księga czy rozdział. Formułki te mogły też wyróżniać się z tekstu barwą lub formą graficzną.

Deklaracja stanowi objętościowo najmniejszy dokument II Soboru Watykańskiego, składając się z tylko 5 punktów.

Punkt pierwszy przedstawia współczesną sytuację świata ("naszą epokę"), kiedy to ludzkość zbliża się do siebie, a kraje świata coraz bardziej od siebie zależą. Sytuacja ta skłania Kościół do rozważenia jego stosunku do innych religii. Autorzy deklaracji podkreślają zwłaszcza to, co łączy ludzkość.

Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym "nadzorcą", czy też "opiekunem". Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom. Judaizm ukształtował się w II tysiącleciu p.n.e.; stanowi religię narodową Żydów. Jest też pierwszą religią abrahamową. Jej wyznawcy znajdują się na całym świecie, obecnie jest ich najwięcej w Stanach Zjednoczonych – 5,6 mln i Izraelu – 4,7 mln. Z judaizmu wywodzi się chrześcijaństwo.

Punkt drugi został poświęcony hinduizmowi, buddyzmowi oraz "innym, istniejącym na świecie religiom", niewskazanym tu z nazwy. Stwierdza się w nim, że Kościół darzy je szacunkiem i "nic nie odrzuca z tego, co w religiach tych prawdziwe jest i święte". Kościół wzywa chrześcijan do współpracy i dialogu z wyznawcami innych religii i wspierania znajdujących się w nich wartości. Jest to pierwsze oficjalne pozytywne odniesienie się Kościoła do religii pierwotnych i dalekowschodnich.

Punkt trzeci został poświęcony stosunkowi Kościoła do islamu.

Najobszerniejszy i według komentatorów najistotniejszy punkt deklaracji to punkt czwarty. Dotyczy on relacji Kościoła do judaizmu i porusza wiele istotnych zagadnień teologicznych, żywo dyskutowanych w historii chrześcijaństwa, jak na przykład trwałość przymierza Boga z Izraelem (deklaracja stwierdza, że nigdy nie zostało ono zerwane), problem oskarżenia Żydów o bogobójstwo (jednoznacznie odrzucono taką interpretację wydarzeń wokół śmierci Jezusa). Deklaracja wzywa chrześcijan i Żydów do dialogu, podając wskazówki, jak należy go prowadzić. Poleca również, aby w nauczaniu kościelnym i katechezie nie nauczać o Żydach i judaizmie niczego, co byłoby sprzeczne z prawdą Ewangelii i miłością. Jednoznacznie i wyraźnie potępiono w punkcie czwartym deklaracji wszelkie prześladowania, które kiedykolwiek kierowano przeciw Żydom.

Punkt piąty wzywa do braterstwa między ludźmi i sprzeciwia się wszelkim formom dyskryminacji i prześladowań religijnych.

Bibliografia

Sobór Watykański II (1962-1965), Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, Poznań 1968.

Ks. Stanisław Nagy, Wprowadzenie do Deklaracji o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich [w:] Sobór Watykański II (1962-1965), Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, Poznań 1968.