Novi Sad - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 45°15′N 19°51′E / 45.25, 19.85

Nowy Sad (serb. / chorw. / rum. Novi Sad, Нови Сад, węg. Újvidék, słow. Nový Sad, niem. Neusatz (an der Donau), łac. Neoplanta) – miasto w północnej Serbii. Stolica okręgu autonomicznego Wojwodina, ważne centrum gospodarcze i kulturalne. Położony nad Dunajem, u wylotu kanału Dunaj-Cisa-Dunaj (kanał DTD).

Marko Podraščanin (ur. 29 sierpnia 1987 roku w Nowym Sadzie) – serbski siatkarz, reprezentant kraju, występuje na pozycji środkowego bloku. Obecnie występuje we włoskiej Serie A1, w drużynie Lube Banca Macerata. W 2007 roku wraz z reprezentacją Serbii zdobył brązowy medal na Mistrzostwach Europy, rozgrywanych w Rosji.
Pavel Jozef Šafárik (Safáry, Schaffáry, Schafary, Saf(f)arik, Šafarík, Szafarzik, po czesku Pavel Josef Šafarík, w nowoczesnym słowackim języku Pavol Jozef Šafárik, po niemiecku Paul Joseph Schaffarik, po łacinie Paulus Josephus Schaffarik, po węgiersku Pál József Saf(f)arik, po polsku Paweł Józef Szafarzyk[1]) (ur. 13 maja [2] 1795 w Kobeliarovo - zm. 26 czerwca 1861 w Pradze) - słowacki poeta, historyk, etnograf, słynny slawista i profesor na uniwersytecie.

Przez Serbów Nowy Sad jest często nazywany Serbskimi Atenami (Srpska Atina).

Historia

Założony w końcu XVII wieku jako osiedle związane z budową twierdzy Petrovaradin, swoją nazwę obecną otrzymał 1 lutego 1748, kiedy mieszkańcy kupili na dworze w Wiedniu status wolnego miasta królewskiego za kwotę 95 tysięcy forintów. Już pod koniec XVIII wieku posiadał browar, fabrykę jedwabiu i zakład tytoniowy. Od 1826 działa w nim nieprzerwanie "Matica Srpska" instytucja edukacyjna z gazetą o najdłuższym stażu w Europie.

Nikola Petković (ur. 28 marca 1986 w Nowym Sadzie) - serbski piłkarz występujący na pozycji obrońcy. Obecnie jest zawodnikiem niemieckiego Eintrachtu Frankfurt.
Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) – naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.

W 1849 Nowy Sad był po raz pierwszy bombardowany i ocalało tylko 808 budynków z 2812. W 1892 miała miejsce epidemia cholery wywołana złą jakością wody pitnej. W okresie po II wojnie światowej teren miasta uległ znacznemu powiększeniu w tym poprzez zasypanie bagnistych terenów otaczających przez wieki twierdzę. W 1999 bombardowania NATO zniszczyły wszystkie trzy mosty i główne wodociągi przeprowadzone pod nimi, które zostały później odbudowane.

Matica (z jęz. serbskiego, pol. Macierz) - stowarzyszenia kulturalno-naukowo-oświatowe, tworzone przez narody słowiańskie w I połowie XIX wieku, walczące o odrodzenie swojej kultury.
Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Charakterystyka

Miasto jest wielokulturowe – poza Serbami zamieszkują je Węgrzy i Rusini; działa też wielojęzyczne radio. Uniwersytet w Nowym Sadzie ma ponad 43 000 studentów, a wykłady są umożliwione i w językach obcych. W Nowym Sadzie działają szkoły języka serbskiego dla cudzoziemców, zarówno uniwersyteckie, jak i samodzielne (Azbukum). W Synagodze w Nowym Sadzie odbywają się koncerty filharmoniczne.

Wojwodina, Prowincja Autonomiczna Wojwodina (Vojvodina, (węg. Vajdaság) – autonomiczny okręg w północnej Serbii, zamieszkany przez 2,03 mln mieszkańców (2002), przede wszystkim Serbów (65 proc. liczby ludności) i Węgrów (14 proc.). Stolicą Wojwodiny jest Nowy Sad, inne większe miasta to Pančevo, Subotica, Zrenjanin. Obejmuje serbskie części historycznych regionów Baczki, Banatu i Sremu.
Fruška gora (Фрушка гора, węg. Tarcal-hegység, łac. Alma Mons) - pasmo niskich gór w północnej Serbii (region Srem w Wojwodinie) i we wschodniej Chorwacji. Należy do panońskich gór wyspowych.

Obecnie jest to bardzo szybko rozwijające się miasto, powstaje wiele nowych budynków, odbudowano także zniszczone w 1999 mosty, wzmaga się ruch turystyczny.

W pobliżu Nowego Sadu znajduje się niskie pasmo górskie Fruška gora, na którego terenie założono park narodowy. Na teren parku można dojechać autobusami podmiejskimi. Od ponad 20 lat w każdą niedzielę organizowany jest maraton górski. Impreza jest organizowana przez towarzystwo górskie "Żelezničar" dla miłośników turystyki górskiej.

Monica Seles (ur. 2 grudnia 1973 w Nowym Sadzie) jako Monika Seleš - tenisistka amerykańska, wcześniej obywatelka Jugosławii, od wiosny 2007 posiada obywatelstwo Węgier, była liderka rankingu światowego, zwyciężczyni 9 turniejów wielkoszlemowych, medalistka olimpijska, zdobywczyni Pucharu Federacji.
Język serbski (cрпски, srpski) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Nowy Sad.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)