Nowa Wieś - Dzielnica V Krowodrza - Polski Serwis Naukowy

Nowa Wieś - obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy V Krowodrza.

Powstanie wsi

Ok. roku 1200 istniała tu wieś, która była częścią Przegrodzia Krakowskiego. Podobnie jak Łobzów stanowiła uposażenie wójtowskie i wraz z nim została skonfiskowana na rzecz króla po buncie wójta Alberta. Następnie w 1367 została wyłączona z Łobzowa i lokowana na prawie niemieckim przez króla Kazimierza Wielkiego, dlatego pozostawała pod zarządem wielkorządców krakowskich. Wieś doczekała XVI w., kiedy włączono ją do Łobzowa. Na terenie wsi stało wiele domów i gospodarstw.

Kazimierz III Wielki (ur. 30 kwietnia 1310 w Kowalu, zm. 5 listopada 1370 w Krakowie) – król Polski w latach 1333-1370, ostatni władca z dynastii Piastów na polskim tronie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Koniec wsi

Po włączeniu do Łobzowa Nowa Wieś stała się centrum Łobzowa. Na terenie dawnej wsi znajdowały się pola uprawne i pojedyncze domy.

Część Łobzowa

Nowa Wieś częścią Łobzowa była do XX w. W latach 1838-54 podlegała jurysdykcji miasta Krakowa, a na stałe włączona do niego w 1910 jako XV dzielnica katastralna.

Część Krakowa

Po przyłączeniu do Krakowa funkcjonowała jako część dzielnicy Łobzów. Na ul. Galla powstało 5 kamienic, liczne wille przy al. Grottgrera, kamienice i domy, a od okupacji zabudowa blokowa. W latach 1933-38 zbudowano kościół św. Szczepana. Po II wojnie światowej powstaje także zabudowa o charakterze przemysłowym (wieżowiec Biprostalu) i handlowa. Wokół nich istniały tylko pola uprawne. W 1975 stała się częścią wielkiej Dzielnicy Krowodrza. Od 1990 Nowa Wieś znajduje się w dzielnicy Łobzów, od 2006 w dzielnicy Krowodrza.

Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga.

Albert był od 1290 dziedzicznym wójtem Krakowa. W latach 1295-1305 popierał rządy czeskie w Krakowie, jednak w 1306 oddał miasto Władysławowi Łokietkowi. W 1311 razem z braćmi i niemieckim mieszczaństwem, przy poparciu biskupa krakowskiego Jana Muskaty - zniemczonego Ślązaka osadzonego na biskupstwie przez Wacława II, zorganizował bunt przeciwko Łokietkowi, dążąc do ustanowienia w Polsce władzy Luksemburgów. Bunt został stłumiony w 1312 a wójt Albert wraz z księciem Bolesławem Opolczykiem opuścił Kraków. W Opolu został z nieznanych powodów osadzony w więzieniu przez Bolesława Opolczyka, a zwolniony po 5 latach wyjechał do Pragi, gdzie zmarł. Za ten bunt Kraków został przez księcia Władysława Łokietka surowo ukarany. Miastu odebrano wiele przywilejów - zniesiono dziedziczenie wójtostwa, prawa wójta jak również jego dochody zostały ograniczone. Zburzono również dom wójta Alberta a na jego miejscu zbudowano warowny gródek.

Zobacz też

Nowa Wieś (Dzielnica XVIII Nowa Huta)