Nowa Wieś (niem. Neundorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Międzylesie. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Lokalizacja

Nowa Wieś-położona w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części Masywu Śnieżnika, około 7,6 km., na północny wschód, od centrum miejscowości Międzylesie.

Charakterystyka

Niewielka, podgórska wieś łańcuchowa, rozciągnięta na długości 2,2 km., o luźnym układzie zabudowań, ulokowana w górskiej dolinie nad rzeką Nowinka u zachodniego podnóża Masywu Śnieżnika. Zabudowa wsi składa się z pojedynczych budynków gospodarczych i mieszkalnych rozlokowanych na wysokości od 500 do 610 m n.p.m. wzdłuż drogi po obu stronach. W środkowej części wsi, zabudowa zwarta o zabudowaniach położonych obok kilku dróg, które odchodząc od drogi głównej tworzą ulice. Przez wieś przepływa potok górski i przebiega droga lokalna Domaszków - Goworów. Jest to wieś, o charakterze rolniczo-letniskowym. Wokół wsi rozciągają się rozległe użytki rolne i górskie łąki, leżące głównie na zboczach doliny. W bliskim otoczeniu dolnej części wsi występują, niewielkie pasy zieleni z drzew liściastych w formie przydomowych nasadzeń, oraz wzdłuż potoku i miedz, górna część wsi otoczona jest z trzech stron lasem świerkowym Regla dolnego. Od południowego wschodu nad wsią dominuje wzniesienie Owcza Góra, a od północnego wschodu Szeroka Kopa. We wsi zachował się liczny zespół domów mieszkalnych i mieszkalno-gospodarczych o cechach charakterystycznych dla budownictwa ludowego ziemi kłodzkiej z połowy XIX wieku, kościół pw. Wniebowzięcia NMP z początku XVIII wieku, ruiny wielkiego renesansowego murowanego dworu z 1585 roku.

Historia

Wieś do 1945 roku nosiła nazwę Neundorf. Wcześniej na terenie obecnej wsi istniała osada. W 1246 utworzono dobra międzyleskie, w skład których włączono tereny obecnej wsi. W 1294 roku król czeski Wacław II przekazał dobra międzyleskie wraz z osadą na obszarze obecnej wsi cystersom z Kamieńca Ząbkowickiego, którzy rozpoczęli planową akcję kolonizacji i wycinania potężnych lasów w celu rozwinięcia rolnictwa u podnóża Śnieżnika. W 1315 roku za panowania Jana Luksemburskiego dobra międzyleskie wraz ze wsią odkupił od Cystersów łużycki rycerz Otto von Glaubitz (Gloubos), za którego nastąpiła znaczna rozbudowa wsi. Pierwsza wzmianka o wsi pojawia się w dokumencie z 1358 roku, już po rozdziale majątku między braci Gloubosów. Podczas wojen husyckich Gloubitzom odebrano dobra a w 1428 roku wieś została doszczętnie zniszczona przez husytów. Po zniszczeniach wojną husycką w latach 1436/40 nastąpiła rozbudowa wsi. Obok starej wzmiankowanej wcześniej i zniszczonej przez husytów wsi powstała nowa część wsi. Podział na dwie wsie starszą i nowszą utrzymywał się przez kilkadziesiąt lat. Każda wieś miała osobny kościół, były to kościoły drewniane. Pierwszy pw. św. Barbary, został wzniesiony w połowie XIV wieku przez miejscowego chłopa, w darze za uratowanie córki. Drugi to kościół pw. św. Małgorzaty, o którym pochodzi wzmianka z 1486 roku. W XVI wieku Nowa Wieś była własnością rycerską, w centrum wsi znajdował się dwór z parkiem właścicieli. W 1515 roku właścicielem wsi był M. Roth, następnie: H. Richter, B. Nitsche, T. Sturm, H. Veit oraz Dawid von Tschirhaus. Wojna trzydziestoletnia przyniosła spore zniszczenia wsi. Zniszczeniu uległy również oba kościoły. W 1640 roku hrabia von Annaberga funduje nowy, murowany kościół. W 1654 roku dobra wraz ze wsią nabył hrabia Michał Wenzel von Althann. Hrabia miał zamiar sprowadzić do wsi pijarów z Pragi, postanowił ufundować duży kościół z klasztorem. Budowę kościoła ukończono w 1705 roku, lecz prace budowlane związane z rozbudową trwały do 1805 roku. Prace budowlane związane były z klasztorem, którego nie zbudowano ze względu na brak środków finansowych. W XVIII wieku po okresie wojen śląskich, wieś przeżywa renesans gospodarczy, oparty na przemyśle tkackim. Wieś była dobrze rozwinięta, posiadała chałupnicze warsztaty tkaczy, owczarnię, folwark, młyn wodny i szkołę. Po wojnach napoleońskich, w połowie XIX wieku wieś przeżywa kryzys spowodowany rewolucją przemysłową i upadkiem tkactwa, w tym okresie powstaje kamieniołom. W XIX wieku Nowa Wieś stała się dużą wsią i znanym letniskiem, składała się z 4 części należących do różnych właścicieli.

Po 1945 roku wieś znacznie się wyludniła, najliczniej w górnej części. W latach 60.XX wieku powstały we wsi zakładowe ośrodki wypoczynkowe, które do obecnych czasów nadają wsi charakter letniskowy.

Ciekawostki

Inne

Turystyka

Powyżej wsi po wschodnie stronie, stokiem Małego Śnieżnika prowadzą szlaki turystyczne

niebieski – z Międzylesia na Halę pod Śnieżnikiem.

żółty – z Międzygórza na Przełęcz pod Puchaczem.

Przypisy

Zobacz też

Linki zewnętrzne